Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthu-aṭṭhakathā
Kathāvatthu-aṭṭhakathā

9. Cakkhunārūpaṃpassatītikathāvaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၈၂၆-၈၂၇၊
ဣဒါနိ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတီတိကထာ နာမ ဟောတိ၊
တတ္ထ၊ ၌။ စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာတိ၊ ဟူသော။ ဝစနံ၊ စကားတော်ကို။ နိဿယ၊ မှီ၍။ စက္ခုပသာဒမေဝ၊ စက္ခုပသာဒသည်သာ။ ရူပံ၊ ရူပါရုံကို။ ပဿတိ၊ မြင်နိုင်၏။ ဣတိ ယေသံ လဒ္ဓိ၊ ပေ၊ ဣတရသ၊
အထ,နံ၊ စက္ခုနာ= စက္ခုပသာဒဖြင့်။ ရူပံ၊ ရူပါရုံကို။ ယဒိ ပဿေယျ၊ အကယ်၍မြင်အံ့။ (ဧဝံသတိ၊ ) ရူပေန၊ ရုပ်သည်။ ရူပံ၊ ရူပါရုံကို။ ပဿေယျ၊ မြင်ရာ၏။ ဣတိ စောဒေတုံ၊ ရူပေန ရူပံ ပဿတီတိအာဟ၊
ဣတရော၊ သည်။ ရူပါယတနံ၊ ရူပါယတနကို။ (ရူပေနအရ ရူပါယတနကို။) သန္ဓာယ၊ ပဋိက္ခိပိတွာ၊ ပယ်ပြီး၍။ ပုန ပုဋ္ဌော (သမာနော)၊ စက္ခုမေဝ၊ စက္ခုပသာဒရုပ်ကိုသာ။ (ရူပေနအရ စက္ခုပသာဒ ရုပ်ကိုသာ။) သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ၊ [ရူပေန ရူပံ ပဿတိ ဟု ပဌမမေးသောအခါ ပယ်၍, နောက်ထပ်မေးသောအခါ ဝန်ခံသည်။]
ပဋိဝိဇာနာတီတိဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ အယံ၊ ဆိုအပ်လတ္တံ့ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ သကဝါဒီ၏အလိုတည်း။ ဟိ၊ ချဲ့။ (တနည်း) ဟိ(ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။ ပဿတီတိ၊ ပဿတိဟူသောပုဒ်ဖြင့်။ မယံ၊ ငါတို့သည်။ ပဋိဇာနနံ၊ သိခြင်းကို။ **၁။ ပဿတီတိ ပဋိဇာနနံ**။ ။စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတိ မှစ၍ ပဿတိ-ဟုလာသမျှ၌ သကဝါဒီဖြစ်သော ငါတို့က စက္ခုပသာဒ၌ ရူပါရုံကို ရှေးရှုဆောင်ခြင်းမျှကို (ရူပါရုံ၌ ထိခိုက်ခြင်းမျှကို)ရည်ရွယ်၍ မေးကြသည် မဟုတ်။ သိသည့်တိုင်အောင်မြင်ခြင်းကို ရည်ရွယ်၍မေးကြသည်ဟူလို။ သန္ဓာယ, ပုစ္ဆာမ၊ မေးပါကုန်၏။ စက္ခူပသံဟာရမတ္တံ၊ စက္ခုပသာဒသို့ ရူပါရုံကို ရှေ့ရှုဆောင်ခြင်းမျှကို။ (သန္ဓာယ) န(ပုစ္ဆာမ)၊ မေးကုန်သည်မဟုတ်။
တသ္မာ၊ တာဝ ဝဒေဟိ၊ ဖြေဆိုစမ်းပါလော။ တေ၊ အသင်ပရဝါဒီ၏ အလိုအားဖြင့်။ စက္ခုမာ၊ မျက်စိ အမြင်ရှိသူသည်။ ရူပေန၊ စက္ခုပသာဒဟူသောရုပ်ဖြင့်။ ရူပံ၊ ရူပါရုံကို။ ပဋိဝိဇာနာတိကိံ၊ သိသလော။

ဣတိ(အယံ၊ ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။) ဣတရော၊ တည်း။ ပုရိမနယေနေဝ၊ ရှေ့နည်းဖြင့်ပင်။ ပဋိက္ခိပတိ စေဝ ပဋိဇာနာတိစ၊

[ရူပါယတနံသန္ဓာယ ပဋိက္ခိပိတွာ, စက္ခုမေဝ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိကိုပင် ပုရိမနယေနေဝ ဟုဆိုသည်။]

အထနံ ဧဝံ သန္တေ၊ သော်။ ရူပံ၊ ရူပေနအရ ရူပါရုံသည်။ မနောဝိညာဏံ၊ မ‌နောဝိညာဏ်သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဟိ၊ မှန်။ တံ၊ ထိုရူပါရုံသည်။ ပဋိဝိဇာနာတိ နာမ၊ သိသည်မည်သလော။ ဣတိစောဒေတုံ၊ ရူပံမနောဝိညာဏံတိအာဟ၊
ဣတရော၊ သည်။ လေသံ၊ အမြွက် ထောင်ခွင့်ကို။ အလဘန္တော (ဟုတွာ)၊ ပဋိက္ခိပတေဝ၊ ပယ်သည်သာ။ [ရူပံ မနောဝိညာဏံဟု မေးသောအခါ အမြွက်ထောင်ခွင့်မရသောကြောင့် န ယေဝံ ဟု ပယ်မြဲပယ်သည်။]
အတ္ထိ စက္ခုဿ အာဝဋ္ဋနာတိအာဒိံ၊ အစရှိသော စကားကို။ [ပုစ္ဆတိ၊ ၌စပ်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် အာဒိံ-ဟု ဒုတိယန္တ ရှိပါစေ။ သို့မဟုတ် အာဒိနာဟု ရှိလျှင်လည်းကောင်း၏။] စက္ခု၊ စက္ခုပသာဒသည်။ ပဋိဝိဇာနနဋ္ဌေန၊ သိတတ်သည်၏အဖြစ်ဖြင့်။ ယဒိ ပဿတိ၊ အကယ်၍ မြင်အံ့။ (ဧဝံသတိ၊ ) စက္ခုဝိညာဏဿ၊ ၏။ အာဝဇ္ဇနာယ၊ အာဝဇ္ဇန်းသည်။ ဘဝိတဗ္ဗံ ယထာ၊ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့။ (ဧဝံ၊ ) တဿာပိ၊ ထိုစက္ခုပသာဒ၏လည်း။ အာဝဇ္ဇနာယ, ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဣတိ ‌စောဒေတုံ ပုစ္ဆာတိ၊
ဣတရော၊ သည်။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ စက္ခု၊ သည်။ န အာဝဇ္ဇနပဋိဗဒ္ဓံ၊ အာဝဇ္ဇန်းနှင့် မစပ်။ တံ၊ ထိုစက္ခုပသာဒသည်။ အာဝဇ္ဇနာန္တရံ၊ အာဝဇ္ဇန်း၏ အခြားမဲ့၌။ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခိပတိ၊
သောတေန သဒ္ဒန္တီအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော၊ ဣဓ၊ ပေ၊ ပဿတီတိ၊ ဟူသောစကားကို။ သသမ္ဘာရကထာနယေန၊ စက္ခုပသာဒ စသော အဆောက်အဦနှင့်တကွဖြစ်သော ဆိုကြောင်းနည်းဖြင့်။ **၁။ သသမ္ဘာရကထာနယေန**။ ။ဤနေရာ၌ ဥပစာတင်စားသောစကားကိုသသမ္ဘာရကထာနယခေါ်သည်ဟုမှတ်ပါ။ "ဓနုနာ ဝိဇ္ဈတိ"ဟုဆိုရာ၌ လေးကိုင်းဖြင့်ပစ်ခွင်းလို့မဖြစ်။ မြားဖြင့်သာ ပစ်ခွင်းလို့ဖြစ်သည်။ သို့သော်မြားသည် လေးတည်းဟူသော အဆောက်အဦပါမှ ပစ်နိုင်သောကြောင့် အဆောက်အဦနှင့်တကွ "ဓနုနုနာ"ဟုဆိုရသကဲ့သို့ ထို့အတူ ဤ၌လည်း စက္ခုဝိညာဉ်သည် ရူပါရုံကို မြင်နိုင်သော်လည်းစက္ခုပသာဒဟူသော အဆောက်အဦပါမှ မြင်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သသမ္ဘာရကထာနယဟု ဆိုသည်။ ဆိုလိုရင်းကား "ဌာနစက္ခု၏ အမည်ကို ဌာနီဝိညာဉ်၌ တင်စားသောဌာနုပစာစကား"ဟုဆိုလိုသည်။သို့သော်ပရဝါဒီက သသမ္ဘာရကထာဥပစာစကားဟု မယူဆပဲ မုချစကားဟု ယူဆ၍ "စက္ခုနာ"အရ စက္ခုပသာဒရုပ်ကိုယူလေသည်။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဟိ၊ ထင်ရှားအောင် ပြဦးအံ့။ ဥသုနာ၊ မြားဖြင့်။ ဝိဇ္ဈာန္တောပိ၊ ပစ်ခွင်းသူကိုလည်း။ ဓနုနာ၊ လေးဖြင့်။ ဝိဇ္ဈာတိ၊ ပစ်ခွင်း၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုစ္စတိယထာ၊ ကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ စက္ခုဝိညာဏေန၊ ဖြင့်။ ပဿန္တောပိ၊ မြင်သူကိုလည်း။ စက္ခုနာ၊ ဖြင့်။ ပဿတိ၊ ၏။ ဣတိ ဝုတ္တော၊ ဖြင့်။ တသ္မာ၊ ဧတံ၊ ဤဣဓ ဘိက္ခဝေ အစရှိသော စကားရပ်သည်။ အသာဓကံ၊
သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော၊ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတီတိကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ (နိဋ္ဌိတာ၊ )
အဋ္ဌာရသမော၊ သော။ ဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ (နိဋ္ဌိတော၊ ) အဋ္ဌာရသမဝဂ်ပြီးပြီ။