၁. ပဌမနိယတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁။ ပဌမအနိယတ သိက္ခာပုဒ်
၁. ပဌမနိယတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁။ ပဌမအနိယတ သိက္ခာပုဒ်
အနိယတုဒ္ဒေသေ၊ သ ၌။
**ဣမေ ခေါ ပနာ**တိ အာဒိ၊ ဣမေ ခေါ ပန အစရှိသော ဝါကျသည်။
ဝုတ္တနယ မေဝ၊ သည်သာ။
**မာတုဂါမေနာ**တိ၊ ကား။
တဒဟု ဇာတာယပိ၊ ထိုနေ့၌ မွေးဖွားသူလည်းဖြစ်သော။
တဒုဟုဇာတာယ။ ။ သော+အဟော တဒဟော-ထိုနေ့၊ ဇာယိတ္ထာတိ ဇာတာ- မွေးဖွားပြီး မိန်းမ၊ တဒုဟု၌ သ္မိံ၏ ကာရိယ ဥမကျေသော အလုတ္တသမာသ် ကြံ၍ "တဒဟု+ ဇာတာ တဒဟုဇာတာ" ဟု ပြု၊ တစ်နည်း-"တဒဟု-၌၊ ဇာတာယ-မွေးဖွားပြီးသော" ဟု ဝါကျ သော်လည်း ကြံ။
ဇီဝမာနကမနုဿိတ္ထိယာ၊ အသက် ရှင်ဆဲ လူမိန်းမနှင့်၊ (သဒ္ဓိံ -၌ စပ်။)
**ဧကော ဧကာယာ**တိ၊ ကား။ဧကော ဧကာယ။ ။ "ယော ပန ဘိက္ခု မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ" ဟု ပါဠိတော် ရှိ၏၊ ယော ဘိက္ခုနှင့် အရတူ "ဧကော" ဟု ထား၍ မာတုဂါမေနနှင့် အရတူ "ဧကာယ" ဟု ထားသည်၊ ["မာတုဂါမေန" ဟု ပုလ္လိန်ရှိသော်လည်း အနက် (အတ္ထ) က မိန်းမဖြစ်သောကြောင့် ဣတ္ထိလိန်လိုက်၍ "ဧကာယ" ဟု ထားသည်၊ ထိုသို့ လိန်မတူသောကြောင့် လိန်တူအောင် "မာတုဂါမသင်္ခါတာယ" ဟု အဋ္ဌကထာ၌ သင်္ခါတပုဒ်ကို ထည့်၍ ဖွင့်သည်။] "ဧကော-သည်၊ (ဟုတွာ၊) ဧကာယ-သော၊ မာတုဂါမေန-မာတုဂါမဟု ဆိုအပ်သော မိန်းမနှင့်၊ သဒ္ဓိံ-ကွ" ဟု သိက္ခာပုဒ် အနက်ပေး၊ "ဧကော ဧကာယ-တစ်ယောက်ချင်းချင်း ဟု ပေးကြသည်မှာ အလွယ်တကူ ပေးခြင်းသာ။
မှတ်ချက်။ ။ သီလက္ခန် ဋီကာသစ်, ဗြဟ္မဇာလသုတ်, အညမညဿ အဖွင့်၌ "ဧကော ဧကာယ" ကို ရုဠှီပုဒ် တစ်ပုဒ်တည်းဟု ဆို၏၊ [အညမညဿာတိ ဣဒံ ရုဠှီပဒံ၊ ဧကော ဧကာယာတိ ပဒံ ဝိယ။] ထိုစကားကို စဉ်းစားသင့်၏၊ ရိုးရာဖြစ်သော သင်္ချာ သဗ္ဗနာမ် ၂ ပုဒ်ဟုပင် ထင်၏၊ စာသွားချောအောင်သာ "ဧကော + ဧကာယ" ဟု တွဲထားဟန်တူသည်၊ [ဘိက္ခုနီခန်း၌လည်း "ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဧကေနေကာ" ဟု လာဦးလတံ့။] ဧကော၊ တစ်ပါးတည်းသော။
ဘိက္ခု၊ သည်။
(ဟုတွာ၊ ၍။)
မာတုဂါမသင်္ခါတာယ၊ မာတုဂါမဟု ဆိုအပ်သော။
ဧကာယ၊ သော။
ဣတ္ထိယာ၊ နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
**ရဟော**တိ၊ ကား။
ရဟောတိ။ ။ ရဟောအရ မျက်စိကွယ်ရာ-နားကွယ်ရာ ၂ မျိုးလုံးနှင့် ဆိုင်၏၊ သို့သော် ဤသိက္ခာပုဒ်၌ ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ-ဖုံးကွယ်အပ်သော နေရာ" ဟု မိန့်တော်မူသောကြောင့် "စက္ခုဿ ရဟော-မျက်စိကွယ်ရာ" ကိုသာ ယူသည်၊ ပါဠိတော် ပဒဘာဇနီ၌ "သောတဿ
ရဟော" လည်း ပါ၏၊ ထိုသို့ ပါခြင်းမှာ "ရဟော" ၏ အတ္ထုဒ္ဓါရ (ရနိုင်သမျှ အနက်တို့ကို ထုတ်ပြခြင်း) သာတည်း။ [ရဟောသည် မနောဂိုဏ်းဝင် နာမ်ပုဒ်ဖြစ်၍ သ္မိံကို သုတ်ကြီးဖြင့် ဩပြု၊ တစ်နည်း- "ရဟောနိပါတ်" ဟု ကြံပါ။]
စက္ခုဿ၊ ၏။
ရဟော၊ ကွယ်ရာ၌။
ပါဠိယံ၊ ၌။
သောတဿ၊ နား၏။
ရဟော၊ ကွယ်ရာသည်။
ကိဉ္စာပိ အာဂတော၊ အကယ်၍ကား လာပါပေ၏။
ပန၊ ထိုသို့ပင် သောတဿရဟောဟု လာပါသော်လည်း။
စက္ခုဿေဝ၊ စက္ခု၏သာ။
ရဟော၊ ကွယ်ရာကို။
ရဟောတိ၊ ရဟောဟူ၍။
ဣဓ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။
အဓိပ္ပေတော၊ အပ်၏။
ဟိ၊ ချဲ့။
ပိဟိတကဝါဋဿ၊ ပိတ်အပ်သော တံခါးရွက်ရှိသော။
ဝါ၊ တံခါးရွက် ပိတ်ထားသော။
ဂဗ္ဘဿ၊ အခန်း၏။
ဒွါရေ၊ တံခါးပေါက် အနီး၌။
နိသိန္နော၊ ထိုင်နေသော။
ဝိညူ၊ တတ်သိနားလည်သော။
ပုရိသော၊ သည်။
သစေ ဟောတိ၊ အကယ်၍ပင် ရှိစေဦးတော့။
(ဧဝံ သတိပိ) အနာပတ္တိံ၊ အနာပတ်ကို။
ဝါ၊ အာပတ်မသင့်အောင်။
နေဝ ကရောတိ၊ မပြုနိုင်သည်သာ။
ပန၊ အနွယကား။
ယတ္ထ၊ အကြင် အရပ်၌။
ဒဋ္ဌုံ၊ ငှာ။
သက္ကာ၊ ၏။
တာဒိသေ၊ ထိုကဲ့သို့ ရှုအပ်သော အရပ်၌။
အန္တောဒွါဒသ ဟတ္ထေပိ၊ ၁၂ တောင်အတွင်းလည်းဖြစ်သော။
ဩကာသေ၊ ၌။
နိသိန္နော၊ သော။
သစက္ခုကော၊ မျက်စိနှင့် တကွဖြစ်သူသည်။
ဝါ၊ မျက်စိ အမြင်ကောင်းသူသည်။
ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော၊ ပျံ့လွင့်သော စိတ်ရှိသည်။
(သမာနော) ပိ၊ ဖြစ်သော်လည်းကောင်း။
နိဒ္ဒါယန္တော၊ ငိုက်နေသည်။
(သမာနော) ပိ၊ သော်လည်းကောင်း။
အနာပတ္တိံ၊ ကို။
ဝါ၊ အောင်။
ကရောတိ၊ ပြုနိုင်၏
သမီပေ၊ ၌။
ဌိတော၊ တည်နေသည်။
(သမာနော) ပိ၊ ဖြစ်ပါသော်လည်း။
အန္ဓော၊ ကန်းသူသည်။
(အနာပတ္တိံ၊ ကို။
ဝါ၊ အောင်။)
န ကရောတိ၊ နိုင်။
စက္ခုမာ၊ မျက်စိကောင်းသူသည်။
(သမာနော) ပိ၊ သော်လည်း။
နိပဇ္ဇိတွာ၊ လျောင်း၍။
နိဒ္ဒါယန္တော၊ အိပ်ပျော်သူသည်၊ ["စက္ခုမာပိ" ဟု သမ္ဘာဝနာ ပိသဒ္ဒါ ပါပြီးဖြစ်၍ "နိဒ္ဒါယန္တောပိ" ဟု ပိတစ်ခု မလိုတော့။]
နိဒ္ဒါယန္တော။ ။နိဒ္ဒါယတိ-ဝီထိအစဉ်ကို ဖြတ်တတ်၏၊ ဣတိ နိဒ္ဒါယန္တော-မည်၏၊ [နိပုဗ္ဗ+ဒါဓာတ်သည် အဝခဏ္ဍန အနက်ဟော၊] ထိုင်၍ ငိုက်နေသူသည် ဝီထိစိတ်၏ အကြား အကြား၌ ဘဝင်ကျလျက် ရှိ၏၊ ထိုငိုက်သူကို "မျောက်မျည်းအိပ်သူ" ဟု ခေါ်၏၊ "မျောက်၏ ငိုက်မြည်းခြင်းနှင့်တူသော အိပ်ခြင်းရှိသူ" ဟု ဆိုလိုသည်၊ "နိပဇ္ဇိတွာ နိဒ္ဒါယန္တော" ကား တစ်ခါတည်း ဘဝင်ဆက်လျက်ရှိ၏၊ ထိုသူ့ကို "အိပ်ပျော်သူ" ဟု ခေါ်သည်။
(အနာပတ္တိံ) န ကရောတိ၊ ဣတ္ထီနံ ပန၊ ၏ကား။
သတံပိ၊ တစ်ရာသည်လည်း။
ဣတ္ထီနံ သတံပိ။ ။ မာတုဂါမတို့သည် အခြားတစ်ယောက်၏ မေထုန်မှုကို မပြောဘဲ
ဖုံးထားလေ့ ရှိကြ၏၊ ထို့ကြောင့် မိန်းမတစ်ရာပင် ရှိသော်လည်း အဖော် မဖြစ်နိုင်။
(အနာပတ္တိံ) န ကရောယေဝ၊ သာ။
တေန၊ ကြောင့်။
ရဟောတိ ၊ပေ၊ ရဟောတိ၊ ဟော ဟူ၍။
(မယာ၊ ငါသည်။)
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
**ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ**တိ၊ ကား။
ကုဋ္ဋာဒီဟိ၊ နံရံ အစရှိသည်တို့ဖြင့်၊ [ပဒဘာဇနီ၌ ကုဋ္ဋေန ဝါ ကဝါဋေနဝါ" စသည်ဖြင့် ကုဋ္ဋကို အစထားသောကြောင့် "ကုဋ္ဋာဒီဟိ" ဟု မိန့်သည်။]
ပဋိစ္ဆန္နောကာသေ၊ ဖုံးလွှမ်းအပ်သော အရပ်၌၊ (နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျ- ၌ စပ်။)
**အလံ ကမ္မနိယေ**တိ၊ ကား။
အလံ ကမ္မနိယေ။ ။ ကမ္မနိ-အမှု၌ (မေထုန်မှု-ကာယသံသဂ္ဂမှု စသည်၌)+ခမံ- ခံ့သည် တည်း၊ ကမ္မနိယံ-သည်၊ ကမ္မနောင် ခမအနက်၌ ဣယပစ္စည်း၊ (န်) လာ၊ "ခံ့" ဟူသည် ထိုအမှုကို ပြုဖို့ရာ သင့်လျော် လျောက်ပတ်သော အရပ်တည်း၊ ထို့ကြောင့် "ကမ္မယောဂ္ဂံ"ဟု ထပ်ဖွင့်သည်၊ "ကမ္မနိယ" အရ "အရပ်" ကို ရသော်လည်း ဘာဝပ္ပဓာန ကြံ၍ မေထုန်မှုကို ဖုံးကွယ်ခြင်းကြိယာကို ကမ္မနိယ-ဟု ယူပါဟုလည်းကောင်း, အလံကို ပဋိက္ခေပ အနက်ဟော မယူဘဲ ပရိယတ္တ အနက်ဟော ယူပါ-ဟုလည်းကောင်း သိစေလို၍ "အလံ (ပရိယတ္တံ)+ ကမ္မနိယဘာဝါယ" ဟု မိန့်သည်၊ "အလံ+ကမ္မနိယာယ အလံကမ္မနိယံ" ဟု ပြု။
(ယံ၊ အကြင် အရပ်သည်။)
ကမ္မက္ခမံ၊ မေထုန် စသော လွန်ကျူးမှု၌ ခံ့၏။
ကမ္မယောဂ္ဂံ၊ မေထုန်စသော လွန်ကျူးမှုအားလျောက်ပတ်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(တံ၊ ထိုအရပ်သည်။)
ကမ္မနိယံ၊ ယမည်၏။
ကမ္မနိယ ဘာဝါယ၊ မေထုန်အမှု၌ ခံ့သည်၏ အဖြစ်ဟူသော အကျိုးငှာ။
အလံ ပရိယတ္တံ၊ စွမ်းနိုင်သော အရပ်တည်း။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အလံကမ္မနိယံ၊ မည်၏။
အလံကမ္မနိ ယေ၊ မေထုန်အမှု၌ ခံ့သည်၏ အဖြစ်အကျိုးငှာ စွမ်းနိုင်သော။
တသ္မိံ၊ ထိုအရပ်၌။
ယတ္ထ၊ အကြင်အရပ်၌။
အဇ္ဈာစာရံ၊ လွန်ကျူးမှုကို။
ကရောန္တာ၊ ပြုသူတို့သည်။
တံ ကမ္မံ၊ ထိုမေထုန်အမှုကို။
ကာတုံ၊ ငှာ။
သက္ကောန္တိ၊ ကုန်၏။
တာဒိသေ၊ ထိုကဲ့သို့ ရှုအပ်သော အရပ်၌။
ဣတိ အတ္ထော၊ ကား။
**နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျာ**တိ၊ ကား။
နိသဇ္ဇံ၊ ထိုင်ခြင်းကို။
ကရေယျ၊ အံ့။
နိသီဒေယျ၊ ထိုင်နေအံ့။
ဣတိ အတ္ထော၊ ဆက်။
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျဟူသော ပါဌ်၌။
သယနံပိ၊ အိပ်ခြင်းကိုလည်း။
နိသဇ္ဇာယဧဝ၊ ထိုင်ခြင်းဖြင့်ပင်။
သံင်္ဂဟိတံ၊ သိမ်းယူအပ်ပြီ။
ဧတ္ထ ၊ပေ၊ သင်္ဂဟိတံ။ ။ အိပ်ခြင်းသည် ထိုင်ခြင်းထက် သာ၍ မေထုန်မှုနှင့် နီးစပ် ၏။ ထို့ကြောင့် ပါဠိတော်၌ ထိုင်ခြင်းသာ ယူသော်လည်း ထိုင်ခြင်းဖြင့် အိပ်ခြင်းကိုပါ သွင်းယူရ သည်-ဟူလို။
**သဒ္ဓေယျဝစသာ**တိ၊ ကား။
သဒ္ဓါတဗ္ဗဝစနာ၊ ယုံကြသည်ထိုက်သော စကားရှိသော။
သဒ္ဓါတဗ္ဗဝစနာ။ ။ သဒ္ဓေယိကို "သဒ္ဓါတဗ္ဗ" ဟုလည်းကောင်း, ဝစသာကို "ဝစနာ" ဟုလည်းကောင်း ဖွင့်၏၊ သဒ္ဓါတဗ္ဗံတိ သဒ္ဓေယျံ၊ သံပုဗ္ဗ ဓာဓာတ်, ဏျပစ္စည်း၊ ဓာတွန်အာနှင့် တကွ ဧယျ ပြု၊ သဒ္ဓေယျံ+ဝစော ယဿာတိ သဒ္ဓေယျဝစသာ။ [သဒ္ဓေယျဝစ-နောင် အာ ပစ္စည်းသက်၊ မနောဂိုဏ်းဖြစ်၍ (သ်) လာ။]
အရိယသာဝိကာ၊ အရိယာဖြစ်ပြီးသော သာဝိကာမသည်၊ (ဝဒေယျ-၌ စပ်။)
ဣတိ အတ္ထော၊ ကား။
**နိသဇ္ဇံ ၊ပေ၊ ပဋိဇာနမာနော**တိ၊ ကား။
ဧဝရူပါ၊ ဤသို့ အရိယာဖြစ်ပြီးသော သဘောရှိသော။
ဥပါသိကာ၊ ဥပါသိကာမသည်။
ဒိသွာ၊ ၍။
ကိဉ္စာပိ ဝဒတိ၊ အကယ်၍ပင် လျှောက်စေဦးတော့။
အထခေါ၊ ထိုသို့ပင် လျှောက်ပါသော်လည်း။
ဘိက္ခု၊ ကို။
နိသဇ္ဇံ၊ ထိုင်ခြင်း အိပ်ခြင်းကို။
ပဋိဇာနမာနောဝ၊ ဝန်ခံသော်သာ။
ပဋိဇာနမာနောဝ။ ။ ပါဠိတော်၌ ဧဝ မပါသော်လည်း "သဗ္ဗပဒံ သာဝဓာရဏံ" ဟူသော ပရိဘာသာနှင့်အညီ "ပဋိဇာနမာနောဝ" ဟု ဧဝထည့်၍ ဖွင့်နိုင်၏၊ ထိုဧဝဖြင့် "ဤမျှလောက် ယုံကြည်ထိုက်သော စကားရှိသူ အရိယာသာဝိကာမက ပြောအပ်သော်လည်း စုဒိတကပုဂ္ဂိုလ်က (ဟုတ်မှန်ကြောင်း) ဝန်ခံမှသာ ဆိုင်ရာ အာပတ်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရမည်၊ ဝန်မခံလျှင် မဆုံးဖြတ်ရ ဟု သိစေ၏၊ ထို့ကြောင့် "န အပ္ပဋိဇာနမာနောတိ" ဟု နိဝတ္တေ တဗ္ဗတ္ထကို မိန့်သည်။
ဝါ၊ မှသာ။
တိဏ္ဏံ၊ ကုန်သော။
ဓမ္မာနံ၊ အာပတ်တို့တွင်။
အညတရေန၊ တစ်ပါးပါးသော အာပတ်ဖြင့်။
ကာရတဗ္ဗော၊ ပြုစေထိုက်၏။
ဝါ၊ ဆုံးဖြတ်ထိုက်၏။
အပ္ပဋိဇာန မာနော၊ ဝန်မခံလတ်သော်။
ဝါ၊ လျှင်။
န ကာရေတဗ္ဗော၊ ထိုက်။
ဝါ၊ ထိုက်။
ဣတိ အတ္ထော။
**ယေနဝါ သာ**တိ၊ ကား။ယေနဝါ။ ။ ပဌမနည်း၌ "တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ ၊ပေ၊ ပါစိတ္တိယေနဝါ" ဟု အာပတ်နာမည် တပ်၍ စောဒနာပုံကို ပြ၏၊ ဤနည်း၌ကား အာပတ်နာမည် မတပ်ဘဲ မာတုဂါမနှင့် အတူ နေထိုင်ပုံ အခြင်းအရာနှင့် လွန်ကျူးမှုဝတ္ထုကို ပြ၍ စောဒနာပုံကို ပြသည်၊ [န ကေဝလံ တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ အညတရေန စောဒနာယမေဝ (စောဒနာရာ၌သာ) ဧဝံ ပဋိညာယ ကာရေ တဗ္ဗော၊ အထခေါ နိသဇ္ဇနာဒိနာ အာကာရေန သဒ္ဓိံ စောဒနာယမ္ပိ (ပဋိညာယ ကာရေတဗ္ဗော) တိ ဒဿေတုံ "ယေနဝါ ၊ပေ၊ ကာရေတဗ္ဗော"တိ ဝုတ္တံ။]
မှတ်ချက်။ ။ "ယုံကြည်လောက်သူက စောဒနာသော်လည်း စုဒိတကပုဂ္ဂိုလ်၏ ဝန်ခံချက်အတိုင်းသာ ဆုံးဖြတ်ရမည်" ဟူသော စကားကို လဇ္ဇီသူတော်ကောင်းကို ရည်ရွယ်၍ မိန့်တော်မူသတတ်၊ အလဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်မူ (သူက ဝန်မခံသော်လည်း) သူ့၏ ရှေ့စကားနှင့် နောက်စကားကို ထောက်ထား၍ "နေဝသုဒ္ဓနာသုဒ္ဓ (စင်ကြယ်သူလည်း မဟုတ်, မစင်ကြယ်သူ လည်း မဟုတ်)" ဟု ဆုံးဖြတ်ရမည်။
ပဋိညာ လဇ္ဇီသု ကထာ, အလဇ္ဇီသွေတံ န ဝိဇ္ဇတိ၊ ဗဟုမ္ပိ အလဇ္ဇီ ဘာသေယျ, ယထာနုသန္ဓီတေန ကာရယေ။ နိသဇ္ဇာဒီသု၊ ထိုင်ခြင်း အစရှိကုန်သော။ အာကာရေသု၊ အခြင်းအရာတို့တွင်။ ယေနဝါ အာကာရန၊ အကြင် အခြင်းအရာနှင့်မူလည်း။ သဒ္ဓိံ၊ ကွ။ မေထုနာဒီနိ၊ မေထုန် အစရှိသော လွန်ကျူးမှုတို့သို့။ အာရောပေတွာ၊ တင်၍။ သာ ဥပါသိကာ၊ ထိုအရိယာဖြစ်ပြီးသော ဥပါသိကာမသည်။ ဝဒေယျ၊ လျှောက်ထားစွပ်စွဲအံ့။ (ဧဝံ သတိ၊) ပဋိဇာနမာနောဝ၊ သော်သာ။ ဝါ၊ မှသာ။ တေန၊ ထို အခြင်းအရာအားဖြင့်။ သော ဘိက္ခု၊ ကို။ ကာတဗ္ဗော၊ ၏။ ဧဝရူပါယပိ၊ ဤသို့ အရိယာဖြစ်ပြီးသော သဘောရှိသူလည်းဖြစ်သော။ ဧဝရူပါယပိ။ ။ အချို့စာ၌ "ပီဟိ" ဟု ရှိ၏၊ "ဣတိ အတ္ထော" ဟု ရှေ့စကားကို ထပ်၍ အနက်ဖွင့်သောကြောင့် ဒဠှီဇောတက "ဟိ" မလို။ ဥပါသိကာယ၊ ၏။ ဝစန မတ္တေန၊ စကားမျှဖြစ်သော။ အာကာရေန၊ ဖြင့်။ န ကာရေတဗ္ဗော၊ မပြုစေထိုက်။
ပဋိညာ လဇ္ဇီသု ကထာ, အလဇ္ဇီသွေတံ န ဝိဇ္ဇတိ၊ ဗဟုမ္ပိ အလဇ္ဇီ ဘာသေယျ, ယထာနုသန္ဓီတေန ကာရယေ။ နိသဇ္ဇာဒီသု၊ ထိုင်ခြင်း အစရှိကုန်သော။ အာကာရေသု၊ အခြင်းအရာတို့တွင်။ ယေနဝါ အာကာရန၊ အကြင် အခြင်းအရာနှင့်မူလည်း။ သဒ္ဓိံ၊ ကွ။ မေထုနာဒီနိ၊ မေထုန် အစရှိသော လွန်ကျူးမှုတို့သို့။ အာရောပေတွာ၊ တင်၍။ သာ ဥပါသိကာ၊ ထိုအရိယာဖြစ်ပြီးသော ဥပါသိကာမသည်။ ဝဒေယျ၊ လျှောက်ထားစွပ်စွဲအံ့။ (ဧဝံ သတိ၊) ပဋိဇာနမာနောဝ၊ သော်သာ။ ဝါ၊ မှသာ။ တေန၊ ထို အခြင်းအရာအားဖြင့်။ သော ဘိက္ခု၊ ကို။ ကာတဗ္ဗော၊ ၏။ ဧဝရူပါယပိ၊ ဤသို့ အရိယာဖြစ်ပြီးသော သဘောရှိသူလည်းဖြစ်သော။ ဧဝရူပါယပိ။ ။ အချို့စာ၌ "ပီဟိ" ဟု ရှိ၏၊ "ဣတိ အတ္ထော" ဟု ရှေ့စကားကို ထပ်၍ အနက်ဖွင့်သောကြောင့် ဒဠှီဇောတက "ဟိ" မလို။ ဥပါသိကာယ၊ ၏။ ဝစန မတ္တေန၊ စကားမျှဖြစ်သော။ အာကာရေန၊ ဖြင့်။ န ကာရေတဗ္ဗော၊ မပြုစေထိုက်။
ဝါ၊ မဆုံးဖြတ်ထိုက်။
ကသ္မာ၊ နည်း။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဒိဋ္ဌံနာမ၊ မြင်အပ်သော အရာမည်သည်။
တထာပိ၊ ထိုမြင်အပ်တိုင်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း။
ဟောတိ၊ ဟုတ်တတ်၏ ။
အညထာပိ၊ မြင်အပ်တိုင်းသော အခြင်းအရာမှ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်တတ်၏။
ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်တည်း။
**အယံ ၊ပေ၊ အနိယတော**တိ၊ ကား။
တိဏ္ဏံ၊ ကုန်သော။
အာပတ္တီနံ၊ တို့တွင်။
ယံ အာပတ္တိံ ဝါ၊ ကိုသော်လည်းကောင်း။
ယံ ဝတ္ထုံဝါ၊ ကိုသော်လည်းကောင်း။
ပဋိဇာနာတိ၊ ဝန်ခံ၏။
တဿ၊ ထိုအာပတ် ထိုဝတ္ထု၏။
(တစ်နည်း) တဿာ အာပတ္တိယာဝါ၊ ၏လည်းကောင်း၊ (တဿကို လိန်အားလျော်စွာ တဿာ-ဟု ပြင်။)
တဿ (ဝတ္ထုဿ ဝါ)၊ တ္ထု ၏လည်းကောင်း။
ဝသေန၊ ဖြင့်၊ [ရှေ့၌ အာပတ်ဖြင့် စောဒနာပုံ, အခြင်း အရာဟူသော ဝတ္ထုဖြင့် စောဒနာပုံကို ပြခဲ့သောကြောင့် "အာပတ္တိံဝါ ဝတ္ထုံဝါ ဟု ဆိုသည်]
ကာရေတဗ္ဗတာယ၊ ပြုစေထိုက် (ဆုံးဖြတ်ထိုက်)သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
အနိယတော၊ မမြဲ။ [န+နိယတော အနိယတော (ဓမ္မော)။]
(ဣဒံ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။)
ပေ၊ ဝုတ္တပ္ပကာရေ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အပြားရှိသော၊ [ကုဋ္ဋာဒီဟိ ပဋိစ္ဆန္နောကာသေ-ကို ပြန်ညွှန်းသည်။]
အာသနေ၊ ၌။
နိသဇ္ဇံ၊ ထိုင်ခြင်းကို။
ကပ္ပနဝတ္ထုသ္မိံ၊ ကြောင့်။
ပေ၊ မေထုနဓမ္မ ၊ပေ၊ သင်္ခါတေန၊ မေထုန်အကျင့်ကို မှီသော ကိလေသာဟုဆိုအပ်သော။
ရဟဿာဒေန၊ ဆိတ်ကွယ်ရာ၌ဖြစ်သော သာယာခြင်းကြောင့်။မေထုန ၊ပေ၊ သင်္ခါတေန။ ။ ဆိတ်ကွယ်ရာ၌ အတူနေလိုသော ရာဂသာရှိ၍ မေထုန်မှီဝဲလိုသော ရာဂ မရှိသော်လည်း ထိုဆိတ်ကွယ်ရာ၌ နေလိုသော ရာဂသည် မေထုန်နှင့် အဆက်အသွယ် မကင်း၊ နောက်ဆုံး၌ မေထုန်ကိစ္စတိုင်အောင် ရောက်နိုင်စရာ ရှိသောကြောင့် "မေထုနသန္နိဿိတ ကိလေသသင်္ခါတေန" ဟု သန္နိဿိတပုဒ်ကို ထည့်၍ ဝိသေသန ပြုသည်၊ [ဧတ္ထစ ရဟော နိသဇ္ဇဿာ ဒဿ အသတိပိ မေထုနရာဂဘာဝေ တပ္ပဋိဗဒ္ဓကိလေသတ္တာ ဝုတ္တံ-မေထုနသန္နိဿိတကိလေသသင်္ခါတေနာတိ တေနေဝ သန္နိဿိတဂ္ဂဟဏံ ကတံ။]
ရဟဿာဒေန။ ။ ဣတ္ထန္နာမာယ သဒ္ဓိံ ရဟော ဟသိတလပိတာဒိကံ ကရေလျံတိ- ဤအမည်ရှိသော မိန်းမနှင့်အတူ ကွယ်ရာ၌ ရယ်ခြင်း-စကားပြောခြင်း စသည်ကို ပြုအံ့ဟု၊ ဥပ္ပန္နအဿာဒဟေတု-ဖြစ်သော သာယာခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ [ရဟော-၌+ ဥပ္ပန္နော-သော+အဿာဒေါ ရဟဿာဒေါ။] မာတုဂါမဿ၊ ၏။
သန္တိကံ၊ သို့။
ဂန္တုကာမတာယ၊ သွားလိုသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
အက္ခိအဉ္ဇနာဒိတော၊ မျက်ရေးကွင်းခြင်း အစရှိသော ပယောဂမှ၊ [အက္ခိံ အဉ္ဇတိ (ကုလားလူမျိုးတို့ ထုံးစံအတိုင်း မျက်စိကို ညိုအောင် ဆေးလိမ်း၏။)
နိဝါသနံ နိဝါသေတိ" စသည်ဖြင့် ပါဠိတော် ရှိ၏။]
ပဋ္ဌာယ၊ ၍။
သဗ္ဗပယောဂေသု၊ တို့၌။
ပေ၊ ဂန္တွာ၊ သွားပြီး၍။
တသ္မိံဝါ၊ ထိုရဟန်းသည်မူလည်း။
နိသိန္နေ၊ ထိုင်ပြီးလတ်သော်။
ဝါ၊ ပြီးမှ။
ဣတ္ထီ၊ သည်။
နိသီဒတု၊ ထိုင်ပစေ။
တဿာဝါ၊ ထို မိန်းမသည်မူလည်း။
နိသိန္နာယ၊ ထိုင်ပြီးလတ်သော်။
ဝါ၊ မှ။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။
နိသီဒတု၊ စေ။
အပစ္ဆာ အပုရိမံဝါ၊ မနှောင်း မရှေးသော်လည်း။
ဝါ၊ တစ်ပြိုင်နက် သော်လည်း။
နိသီဒန္တု၊ ထိုင်ကြပစေကုန်။
ဥဘိန္နံ၊ ၂ ယောက်ကုန်သော ရဟန်း, မိန်းမတို့၏။
နိသဇ္ဇာယ၊ ကြောင့်။
ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ)၊ ဆက်။
ပန၊ ဆက်။
ကာယသံသဂ္ဂံဝါ၊ ဂ္ဂသို့သော်လည်းကောင်း။
မေထုနံဝါ၊ မေထုန်သို့သော်လည်းကောင်း။
သစေ သမာပဇ္ဇတိ၊ အကယ်၍ ရောက်အံ့။
(ဧဝံသတိ၊) တေသံ၊ ထိုကာယသံသဂ္ဂ, မေထုန်တို့၏။
ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။
ကာရေတဗ္ဗော၊ ၏။
ဝါ၊ ၏။
နိပဇ္ဇနေပိ၊ အိပ်ခြင်း၌လည်း။
ဧသေဝနယော၊ တည်း။
ဝုတ္တပ္ပကာရေ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အပြားရှိသော။
ဝုတ္တပ္ပကာရေ ပုရိသေ။ ။ ဋီကာ၌ "ဝုတ္တပ္ပကာရေ ပုရိသေတိ အနန္ဓေ ဝိညုပုရိသေ"ဟု ဝုတ္တပ္ပကာရ သရုပ်ကို ဖော်၏၊ ထို ဋီကာအလို အဋ္ဌကထာ၌ "အနန္ဓေ ဝိညုပုရိသေ" ၂ ပုဒ် တိုက်ရိုက် မပါသင့်တော့။ [သတိကို အနာပတ္တိ၌ စပ်၊ ဝိညူစ + သော + ပုရိသောစာတိ ဝိညုပုရိသော (သမာသ်အလယ်၌ ရဿ)။]
နိပဇ္ဇိတွာ၊ လျောင်း၍။
အနိဒ္ဒါ ယန္တေ၊ မအိပ်သော။
(အနန္ဓေ၊ ကန်းသူလည်း မဟုတ်သော။
ဝိညုပုရိသေ၊ တတ်သိ နားလည်းသော ယောက်ျားဖြစ်သော။)
ပုရိသေ၊ သည်။
ဥပစာရဂတေ၊ ၁၂တောင် ဥပစာအတွင်းသို့ ရောက်သည်။
သတိ၊ သော်။
(အနာပတ္တိ ဟောတိ၊) ဌိတဿ၊ ရပ်နေသော ရဟန်း၏လည်းကောင်း။
အရဟောပေက္ခဿ၊ ဆိတ်ကွယ်ရာ အရပ်ကို မငဲ့ကွက်သော ရဟန်း၏လည်းကောင်း၊ [ဆိတ်ကွယ်ရာ အရပ်၌ နေလိုစိတ် မရှိဘဲ ဆွမ်းခံကိစ္စ စသည်ကြောင့် ရိုးရိုးသွားသော ရဟန်း-ဟူလို။]
အညဝိဟိတဿ စ၊ တစ်ပါးသော အာရုံ၌ထားအပ်သော စိတ်ရှိသောရဟန်း၏လည်းကောင်း။
အညဝိဟိတဿ။ ။ အည-ဆိတ်ကွယ်ရာ အရပ်ဟူသော အာရုံမှ တစ်ပါးသော အာရုံ၌+ဝိဟိတ-ထားအပ်သော စိတ်ရှိသူ၊ အညသ္မိံ+ဝိဟိတံ ယဿာတိ အညဝိဟိတော။
နိသဇ္ဇနပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
အနာပတ္တိ (ဟောတိ)၊ ကား။
နိသဇ္ဇနပစ္စယာ အနာပတ္တိ။ ။ ရိုးသားသောစိတ်ဖြင့် ထိုင်ခြင်းဖြစ်ရကား ထိုင်ခြင်း
ကြောင့်တော့ အာပတ် မသင့်ပါ၊ သို့သော် ထိုင်ပြီးမှ စိတ်ဖောက်ပြန်၍ ကာယသံသဂ္ဂ စသည် ပြုလျှင်ကား ဆိုင်ရာအာပတ် သင့်လိမ့်မည်-ဟူလို၊ ဥမ္မတ္တက, ခိတ္တစိတ္တ, ဝေဒနာဋ္ဋ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား နိသဇ္ဇနကြောင့်သာမက ကာယသံသဂ္ဂ မေထုနတို့ကြောင့်လည်း အာပတ် မသင့်၊ ထို့ကြောင့် "ဥမ္မတ္တကာဒီနံ ပန တီဟိပိ" ဟု ဆက်သည်။
ပန၊ ကား။
ဥမ္မတ္တကာဒီနံ၊ တို့၏။
တီဟိပိ၊ ကုန်သော။
အာပတ္တီဟိ၊ တို့ဖြင့်၊ (ပါရာဇိက, သံဃာဒိသေသ်, ပါစိတ် အာပတ်တို့ဖြင့်။)
အနာပတ္တိ၊ သည်။
(ဟောတိ၊) သိယာ၊ အချို့အာပတ်သည်၊ (ပါရာဇိကနှင့် သံဃာဒိသေသ်ကို ရည်ရွယ်သည်။)
သီလဝိပတ္တိ၊ တည်း။
သိယာ၊ သည်၊ (ပါစိတ်အာပတ်ကို ရည်ရွယ်သည်)။
ပေ၊ ပန၊ ဆက်။
ယံ အာပတ္တိံ၊ ကို။
ပဋိဇာနာတိ-ဝန်ခံ၏။
တဿာ၊ ထိုဝန်ခံအပ်သော အာပတ်၏။
ဝသေန၊ ဖြင့်။
အင်္ဂဘေဒေါ၊ အင်္ဂါ၏ အပြားကို။
ဉာတဗ္ဗော၊ ၏။
အင်္ဂဘေဒေါ ဉာတဗ္ဗော။ ။ ပါရာဇိကဟု ဝန်ခံလျှင် ပါရာဇိက အာပတ်၏ အင်္ဂါ၊
သံဃာဒိသေသ်ဟု ဝန်ခံလျှင် သံဃာဒိသေသ်၏ အင်္ဂါ၊ ပါစိတ်ဟု ဝန်ခံလျှင် ပါစိတ်၏ အင်္ဂါ ဤသို့ အင်္ဂါအပြားကို သိပါ-ဟူလို။
သမုဋ္ဌာနာဒီနိ၊ တို့သည်။
ပဌမပါရာဇိကသဒိသာနေဝ၊ ပဌမပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ်၏ သမုဋ္ဌာန်စသည်တို့နှင့် တူကုန်သည်သာ။
ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ပဌမာနိယတသိက္ခာပဒံ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတံ၊ ပြီးပြီ။