၁. ကောသိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁။ ကောသိယ သိက္ခာပုဒ်
၁. ကောသိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁။ ကောသိယ သိက္ခာပုဒ်
ဧဠကလောမဝဂ္ဂဿ၊ မဝဂ်၏။
ပဌမေ၊ ပဌမသိက္ခာပုဒ်လည်းဖြစ်သော။
**ကောသိယမိဿကန္တိ**၊ ကား။
ကောသိယမိဿကံ။ ။ ကောသတော-ပိုးကောင်းငယ်တို့၏ အိမ်မှ+နိဗ္ဗတ္တံ-ဖြစ်သော ချည်တည်း၊ ကောသိယံ-ချည်၊ (ကောသတော နောင် နိဗ္ဗတ္တအနက်၌ ဣယပစ္စည်း၊ ဏေယျ ပစ္စည်းဖြင့် "ကောသေယျ" လည်း ရှိ၏၊ ကောသိယေန+မိဿံ ကောသိယမိဿကံ၊) သမာသန္တ (က) လာ။
ကောသိယံသုနာ၊ ပိုးချည်မျှင်ဖြင့်၊ (မိဿီကတံ-၌ စပ်။)
အန္တမသော၊ အားဖြင့်။
တဿ၊ ထိုသန္ထတကို။
ကရဏဋ္ဌာနေ၊ ပြုရာအရပ်၌။
ဝါတဝေဂေန၊ လေအဟုန်သည်။
နိပါတိတေနာပိ၊ ကျစေအပ်သော ပိုးချည်မျှင်ဖြင့်လည်း။
မိဿီကတံ၊ ရောနှောအောင် ပြုအပ်သော၊ (သန္ထတံ-၌ စပ်။)
**သန္တတံ**တိ၊ ကား။သန္ထတံ။ ။ သန္ထရီယတေ-ဖြန့်ခင်းအပ်၏၊ ဝါ-ခင်း၍ ပြုအပ်၏၊ ဣတိ သန္ထတံ၊ ညီညွတ်သောနေရာ၌ ပိုးချည်တို့ကို ဖြစ်စေ, သားမွေးစသော အခြားချည်တို့ကို ဖြစ်စေ, အလျား အနံ လိုသလောက် ဖြန့်ခင်း၍ ထူစေလိုသလောက် ထပ်၍ထပ်၍ ထည့်ပြီးလျှင် ကဇည်ရည် (ကော်ရည်) လောင်း၍ ကျစ်နေအောင် ဖိပေးရသော အခင်းတည်း။ [ရှေးက တရုတ်ပြည်မှ လာသော ကော်ဇောမျိုးတည်း။]
မေးဖွယ်။ ။ ဤအဋ္ဌကထာ၌လည်းကောင်း, အဋ္ဌကထာကြီး၌လည်းကောင်း ကောသိ ယံသူနိ ဥပရူပရိ သန္တရိတွာ-ပိုးချည်မျှင်တို့ကို "အထပ်ထပ် ခင်း၍" ဟု ရှိ၏၊ သိက္ခာပုဒ်၌ကား "ကောသိယမိဿကံ"ဟု ဆိုထား၏၊ ထို့ကြောင့် ကောသိယံသူနိကို အဘယ်သို့မှတ်ရမည်နည်း- ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏၊ အဖြေကား- "ကောသိယံသူနိ" စသော စကားသည် ဥပလက္ခဏနည်း အားဖြင့် ပိုးချည်ကို မှတ်၍ သန္ထတ လုပ်နည်းကိုပြသော စကားရပ် ဖြစ်သည်၊ ဤသိက္ခာပုဒ်နှင့် ဆိုင်သော သန္တတကို ပြလိုရင်း မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် "ကတ္တဗ္ဗတာ လက္ခဏံ" ဟု လက္ခဏာသဒ္ဒါ ထည့်၍ ဆိုသည်၊ သိုးမွေးချည် ဖြစ်စေ, ဝါချည်စသည် ဖြစ်စေ ဤနည်းအတိုင်း သန္ထတ လုပ်နိုင်ပါသည်-ဟူလို။ သမေ၊ ညီညွတ်သော။ ဘူမိဘာဂေ၊ မြေအဖို့၌၊ [တည်ရာဟူသမျှကို "ဘူမိ" ဟု ခေါ်ထားသည်၊ ထို့ကြောင့် ကြမ်းပြင်စသည်ကိုလည်း "ဘူမိဘာဂ"ဟု မှတ်။] ကောသိယံသူနိ၊ ပိုးချည်မျှင်တို့ကို။ ဥပရူပရိ၊ အထက်အထက်၌။ ဝါ၊ အထပ် ထပ်။ သန္ထရိတွာ၊ ဖြန့်ခင်း၍။ ကဉ္ဇိကာဒီဟိ၊ ကဇည်ရည် အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ သိဉ္စိတွာ၊ သွန်းဖြန်း၍။ ကတ္တဗ္ဗတာလက္ခဏံ၊ ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော မှတ်ကြောင်းရှိသော အခင်းကို၊ (ကာရာပေယျ-၌ စပ်။)
မေးဖွယ်။ ။ ဤအဋ္ဌကထာ၌လည်းကောင်း, အဋ္ဌကထာကြီး၌လည်းကောင်း ကောသိ ယံသူနိ ဥပရူပရိ သန္တရိတွာ-ပိုးချည်မျှင်တို့ကို "အထပ်ထပ် ခင်း၍" ဟု ရှိ၏၊ သိက္ခာပုဒ်၌ကား "ကောသိယမိဿကံ"ဟု ဆိုထား၏၊ ထို့ကြောင့် ကောသိယံသူနိကို အဘယ်သို့မှတ်ရမည်နည်း- ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏၊ အဖြေကား- "ကောသိယံသူနိ" စသော စကားသည် ဥပလက္ခဏနည်း အားဖြင့် ပိုးချည်ကို မှတ်၍ သန္ထတ လုပ်နည်းကိုပြသော စကားရပ် ဖြစ်သည်၊ ဤသိက္ခာပုဒ်နှင့် ဆိုင်သော သန္တတကို ပြလိုရင်း မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် "ကတ္တဗ္ဗတာ လက္ခဏံ" ဟု လက္ခဏာသဒ္ဒါ ထည့်၍ ဆိုသည်၊ သိုးမွေးချည် ဖြစ်စေ, ဝါချည်စသည် ဖြစ်စေ ဤနည်းအတိုင်း သန္ထတ လုပ်နိုင်ပါသည်-ဟူလို။ သမေ၊ ညီညွတ်သော။ ဘူမိဘာဂေ၊ မြေအဖို့၌၊ [တည်ရာဟူသမျှကို "ဘူမိ" ဟု ခေါ်ထားသည်၊ ထို့ကြောင့် ကြမ်းပြင်စသည်ကိုလည်း "ဘူမိဘာဂ"ဟု မှတ်။] ကောသိယံသူနိ၊ ပိုးချည်မျှင်တို့ကို။ ဥပရူပရိ၊ အထက်အထက်၌။ ဝါ၊ အထပ် ထပ်။ သန္ထရိတွာ၊ ဖြန့်ခင်း၍။ ကဉ္ဇိကာဒီဟိ၊ ကဇည်ရည် အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ သိဉ္စိတွာ၊ သွန်းဖြန်း၍။ ကတ္တဗ္ဗတာလက္ခဏံ၊ ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော မှတ်ကြောင်းရှိသော အခင်းကို၊ (ကာရာပေယျ-၌ စပ်။)
**ကာရာပေယျ နိသဂ္ဂိယံ**တိ၊ ကား။
ကရဏကာရာပဏပ္ပယောဂေသု၊ ကိုယ်တိုင် ပြုခြင်း, သူတစ်ပါးကို ပြုစေခြင်း ပယောဂတို့ကြောင့်။
ပေ၊ စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤ စွန့်ရာ၌။
ပေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
[ဘန္တေ၊ တို့။
မေ၊ သည်။
ဝါ၊ ၏။
ကောသိယမိဿကံ၊ ပိုးချည်ဖြင့် ရောနှောအပ်သော။
ဣဒံ သန္တကံ၊ ကို။
ကာရာပိတံ၊ ပြုစေအပ်သည်။
(ဟုတွာ၊) နိသဂ္ဂိယံ၊ ပါ၏။]
ဣမဿေဝ ဝစနဿ၊ ဤပဌမသန္ထတ စွန့်ပုံအစီအရင်ကိုဆိုကြောင်း စကားကိုပင်။
အနုသာရေန၊ အစဉ်လိုက်သဖြင့်။
ဣတော၊ ဤ ပဌမသိက္ခာပုဒ်မှ။
ပရံ၊ ၌။
သဗ္ဗသန္ထတံ၊ အလုံးစုံ သန္ထတ စွန့်ပုံအစီအရင်ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ဣမဿေဝ ၊ပေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ။ဣမဿေဝ ပဌမသန္တတဿ နိသဇ္ဇနဝိဓာန ဝစနဿ အနုသာရေန (ဤပဌမသန္တတကို စွန့်ပုံအစီအရင်ပြစကားကို အစဉ်လိုက်သဖြင့်)၊ သဗ္ဗသန္ထတံတိ သဗ္ဗသန္ထတနိသဇ္ဇနဝိဓာနံ၊-ဋီကာထောက်၍ သဗ္ဗတ္ထသန္ထတံ" ဟု မရှိစေရ၊ "သဗ္ဗသန္ထတံ" ဟု ရှိရမည်။
ဟိ၊ မှန်။
ဧတ္တာဝတာ၊ ဖြင့်။
ဇာနိတုံ၊ သိခြင်းငှာ။
သက္ကာ၊ ၏။
တံ၊ ထို သန္ထတစွန့်ပုံ အစီအရင်ကို။
ဣတော၊ ဤသိက္ခာပုဒ်မှ။
ပရံ၊ ၌။
န ဒဿယိဿာမ၊ မပြကုန်တော့အံ့။
(ဣဒံ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။)
ပေ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ တည်း။
အတ္တနော၊ ၏။
အတ္ထာယ၊ အကျိုးငှာ။
ကာရာပနဝသေန၊ ပြုစေခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
သာဏတ္တိကံ၊ တည်း။
အတ္တနာဝိပ္ပကတပရိယောသာပနနယေန၊ အတ္တနာဝိပ္ပကတ ပရိယောသာ ပန နည်းဖြင့်။
အတ္တနာ ၊ပေ၊ နယေန။ ။ အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ (အပြားအားဖြင့် ပြုခြင်းမရှိသောအခင်းကို၊ ဝါ-ပြု၍ မပြီးသေးသော အခင်းကို၊) အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ-ကိုယ်တိုင်ပြီးစေအံ့၊ နိသဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ၊ ပရေဟိ ပရိယောသာဝါပေတိ-သူတစ်ပါးတို့ကို ပြီးအောင် အပြုခိုင်းအံ့၊ နိသဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ၊ ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ နိသဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ၊ ပရေဟိ ပရိယောသာဝါပေတိ-ပြီးပစေဟု စေခိုင်းအံ့၊ နိသဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဤ ၄ ချက်ကို "ဝိပ္ပကတပရိယောသာပနနယ" ဟု ဆိုသည်။
စတုက္ကပါစိတ္တိယံ၊ ၄ ချက် အတိုင်းအရှည်ရှိသော ပါစိတ်အာပတ်တည်း။
အညဿ၊ ၏။
အတ္ထာယ၊ ငှာ။
ကရဏကာရာပနေသု၊ ကိုယ်တိုင်ပြုခြင်း, သူတစ်ပါးကို ပြုစေခြင်းတို့ကြောင့်လည်းကောင်း။
အညေန၊ အခြားသူသည်။
ကတံ၊ ပြုအပ်ပြီးသော အခင်းကို။
ပဋိလဘိတွာ၊ ရံ၍။
ပရိဘုဉ္ဇနေစ၊ သုံးစွဲခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ၊) ဝိတာနာဒိကရဏေ၊ ဗိတာန် (မျက်နှာကျက်) အစရှိသည်ကို ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
ဥမ္မတ္တကာဒီနံ၊ တို့၏။
ကရဏ ကာရာပနေသုစ၊ တို့ကြောင့်လည်းကောင်း။
အနာပတ္တိ (ဟောတိ၊) ကောသိယ ဘာဝေါ၊ ပိုးချည် ပါရှိသည်၏ အဖြစ်လည်းကောင်း။
ကောသိယဘာဝေါ။ ။ တေရသကဏ်, ဝိမတိတို့၌ "ကောသိယမိဿကတာ" ဟု ရှိ၏၊ "ကောသိယမိဿကံ သန္ထတံ"ဟု သိက္ခာပုဒ်၌ ရှိသောကြောင့် ဋီကာပါဌ်က ကောင်း၏- ဟု ထင်သည်၊ ထို့ကြောင့် "ပိုးချည်ပါရှိသည်၏ အဖြစ်လည်းကောင်း" ဟု ပေးလိုက်သည်။
ပေ၊ ဝုတ္တနယာနေဝ၊ ကုန်သည်သာ။
ဣတိ၊ အပြီးတည်း။... ပဌမသိက္ခာပဒံ သမတ္တံ။