၁၂. ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၂။ ဒုဗ္ဗစ သိက္ခာပုဒ်
၁၂. ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၂။ ဒုဗ္ဗစ သိက္ခာပုဒ်
ဒွါဒသမေ၊ ၌။
ဒုဗ္ဗစ ဇာတိကောတိ၊ ကား။ဒုဗ္ဗစဇာတိကော။ ။ "ဒု+ဝစ" ဟု ခွဲ၊ ဒုက္ခံ+ဝစော ဧတသ္မိံတိ ဒုဗ္ဗစော-ခဲယဉ်းသော (ဆုံးမကြောင်း) စကားရှိသူ၊ (တေရသကဏ် ဝိဂ္ဂဟ၊) ဇာတိသဒ္ဒါသည် သဘာဝဝါစက၊ ထိုကြောင့် "ဒုဗ္ဗစသဘာဝေါ" ဟု ဖွင့်သည်၊ "ဒုဗ္ဗစ" အရ ပုဂ္ဂိုလ်ရ၍ "ဇာတိ" အရ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (အဆုံးမခက် သော) သဘောရသောကြောင့် "ဒုဗ္ဗစ" ၌ ဘာဝပ္ပဓာန ကြံ၍ အဆုံးမခက်သူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ (ဒေါသ မာနစသည်ပြဋ္ဌာန်းသော) အကုသိုလ် စိတ္တုပ္ပါဒ် ယူ၊ ထိုစိတ္တုပ္ပါဒ်ကိုပင် ဇာတိ (သဘော) ဟု ဆိုသည်၊ ဒုဗ္ဗစော+ဇာတိ ယဿာတိ ဒုဗ္ဗစဇာတိကော (သမာသန္တ ကပစ္စည်း၊) အဆုံးမခက်သူ၏ အဖြစ်ဟူသော သဘောရှိသူ၊ ပြောဆို ဆုံးမလျှင် မနာခံသူ။
ဋီကာသစ်။ ။ "ဒုက္ခေန+ဝတ္တဗ္ဗော အနုသာသိတုံ အသတ္တုဏေယျော သဘာဝေါ အဿ" ဟု ဖွင့်သော ဋီကာသစ်ကား "ဒုက္ခေန ဝစော ဒုဗ္ဗစော-ခဲယဉ်းသဖြင့် ပြောဆိုထိုက်သည်၊ ဒုဗ္ဗစော+ဇာတိ ယဿာတိ ဒုဗ္ဗစဇာတိကော-ခဲယဉ်းစွာ ပြောဆိုထိုက်သော သဘောရှိသူ" ဟု ပြုစေလို၏၊ သို့သော် "ဝစ" သဒ္ဒါသည် ဝတ္တဗ္ဗအနက်ကို ဟောလေ့ မရှိသောကြောင့်လည်းကောင်း, "ဝတ္တဗ္ဗ-ပြောဆိုထိုက်" ဟူရာ၌လည်း သဘောကို မရ, ပုဂ္ဂိုလ်သာ ရသောကြောင့် လည်းကောင်း, ထိုဋီကာ စကားကို စဉ်းစားပါ။ ဒုဗ္ဗစသဘာဝေါ၊ ခဲယဉ်းသော ဆုံးမကြောင်း စကားရှိသူ၏ အဖြစ်ဟူသော သဘောရှိသည်။
ဝတ္တုံ၊ ပြောဆိုခြင်းငှာ။
အသက္ကုဏေယျော၊ မတတ်ကောင်းသည်၊ (ဟောတိ-၌ စပ်။)
ပေ၊ **ဥဒ္ဒေသပရိယာပန္နေသူ**တိ၊ ကား။
ဥဒ္ဒေသေ၊ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသ၌။
ပရိယာပန္နေသု (ပရိ+အာပန္နေသု)၊ ထက်ဝန်းကျင် ရောက်ကုန်သော။
ဥဒ္ဒေသပရိယာပန္နေသု။ ။ ဥဒ္ဒိသီယတိ-သရုပ်အားဖြင့် ရွတ်ပြအပ်၏၊ ဣတိ ဥဒ္ဒေ သော၊ ပါတိမောက် သိက္ခာပုဒ်များ၊ ဥဒ္ဒေသေ-၌+ပရိယာပန္နာ-ထက်ဝန်းကျင်ရောက်ကုန်သော (ပါဝင်ကုန်သော) သိက္ခာပုဒ်တို့တည်း၊ ဥဒ္ဒေသ ပရိယာပန္နာ-တို့။
အန္တောဂဓေသု၊ အကျုံးဝန်ကုန်သော။
ယဿ ၊ပေ၊ အာဝိကရေယျာတိ၊ ယျဟူ၍။
ဧဝံ၊ သို့။
သင်္ဂဟိတတ္တာ၊ အာပတ်အားလုံးသိမ်းကျုံးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ပါတိမောက္ခဿ၊ ပါတိမောက်၏။
အန္တော၊ အတွင်း၌။
ဝတ္တမာနေသု၊ ဖြစ်ကုန်သော၊ (သိက္ခာပဒေသု-၌ စပ်။)
ဣတိ အတ္ထော။
ယဿသိယာ ၊ပေ၊ အတ္ထော။ ။ "ဥဒ္ဒေသပရိယာပန္န" အရ၌ ဥပုသ်ပြုသောအခါ ရွတ်ပြအပ်သော ပါတိမောက်သာ ရသည်မဟုတ်လော၊ ဆိုဆုံးမသောအခါ၌ကား ပါတိမောက် သာမက ခန္ဓကတို့၌လာသော သိက္ခာပုဒ်တို့ဖြင့်လည်း ဆုံးမရသောကြောင့် ထိုသိက္ခာပုဒ်များ၏ ဥဒ္ဒေသ ပရိယာပန္န ဟုတ်-မဟုတ်ကို အဘယ်သို့ မှတ်ရပါမည်နည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိ၍ "ယဿ သိယာ"စသည် မိန့်၊ ပါတိမောက် ရွတ်ပြသောအခါ နိဒါန်း၌ "ယဿ သိယာ အာပတ္တိ, သော အာဝိကရေယျ"ဟူသော စကားကို ရွတ်ပြရ၏၊ ထိုစကားတွင် အာပတ္တိအရ၌ ခန္ဓကတို့မှာ လာသော အာပတ်များ (သိက္ခာပုဒ်များ) လည်း ပါဝင်၏၊ ထို့ကြောင့် "ဥဒ္ဒေသပရိယာပန္န" ဟူရာ၌ ဝိနည်းပိဋကတ် အရပ်ရပ်လာ သိက္ခာပုဒ်အားလုံးပင် ပါဝင်သည်-ဟူလို။
**သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနော**တိ၊ ကား။
သဟဓမ္မိကံ။ ။ သဟ+ဓမ္မံ+စရန္တီတိ သဟဓမ္မိကာ-အတူတကွ တရားကျင့်ဘက် ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ဝါ-သီတင်းသုံးဖော်များ၊ သဟဓမ္မိကေဟိ+သိက္ခိတဗ္ဗံတိ သဟဓမ္မိကံ (သိက္ခိတဗ္ဗ တဒ္ဓိတ်)၊ (တစ်နည်း) သဟဓမ္မိကာနံ+ဣဒံတိ သဟဓမ္မိကံ (ဣဒံတဒ္ဓိတ်၊) ဤ ၂ မျိုးကို ပြလို၍ "ပဉ္စဟိ ၊ပေ၊ ဝုစ္စမာနောတိ အတ္ထော" ဟု မိန့်။
သဟဓမ္မိကေန၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့ ကျင့်အပ်သော သိက္ခာပုဒ်ဖြင့်။
ဝါ၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော သိက္ခာပုဒ်ဖြင့်။
ဝုစ္စမာနော၊ ပြောဆိုအပ်သော်၊ (အဝစနီယံ ကရောတိ-၌ စပ်။)
စ၊ ဆက်။
ဧတံ၊ ဤသဟဓမ္မိကံဟူသော သဒ္ဒါသည်။
ကရဏတ္ထေ၊ ကရိုဏ်းအနက်၌။
ဥပယောဂ ဝစနံ၊ ဒုတိယာဝိဘတ်ရှိသော သဒ္ဒါတည်း။
ပဉ္စဟိ၊ ငါးယောက်ကုန်သော။
သဟ ဓမ္မိကေဟိ၊ အတူတကွ တရားကျင့်ဘက် ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
သိက္ခိတဗ္ဗတ္တာ၊ ကျင့်ထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
တေသံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။
သန္တကတ္တာ၊ ဥစ္စာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သဟဓ္မိကန္တိ၊ ကံဟူ၍။
လဒ္ဓနာမေန၊ ရအပ်သော အမည်ရှိသော။
ဗုဒ္ဓပညတ္တေန၊ ဘုရားပညတ်တော်မူအပ်သော။
သိက္ခာပဒနေ၊ ဖြင့်။
ဝုစ္စမာနော၊ သော်။
ဣတိ အတ္ထော၊ ကား။
**ဝိရမထာ ၊ပေ၊ ဝစနာယ**တိ၊ ကား။
မမဝစနာယ။ ။ "ယေန ဝစနေန" ကိုထောက်၍ "ဝစတိ အနေနာတိ ဝစနံ-ပြောဆို ကြောင်း စကား" ဟု ကရုဏသာဓ် ပြု၊ "မံ ဝဒထ" ကြည့်၍ မမကိုလည်း ကံအနက်၌ ဆဋ္ဌီဟု သိ၊ "ဝစနတော" ကို ကြည့်၍ ဝစနာယ၌ စတုတ္ထီသလည်း အပါဒါန်အနက်၌ သက်။
ယေန ဝစနေန၊ ဖြင့်။
မံ၊ တပည့်တော်ကို။
ဝဒထ၊ ပြောဆိုကြကုန်၏။
မမ၊ တပည့်တော်ကို။
တတော ဝစနတော၊ ထိုပြောဆိုကြောင်း စကားမှ။
ဝိရမထ၊ ရှောင်ကြဉ် ကြကုန်လော။
မံ၊ ကို။
တံ ဝစနံ၊ ကို။
မာ ဝဒထ၊ မပြောဆိုကြကုန်လင့်။
ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။
**ဝဒတု သဟဓမ္မေနာ**တိ၊ ကား။
သဟဓမ္မိကေန၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော။
သဟဓမ္မေန။ ။ "သဟဓမ္မိကေန သိက္ခာပဒေန" ဟု ပဌမဖွင့်၏၊ ဤအဖွင့်သည် "သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနော" ဟူသော ရှေ့စကားနှင့် လိုက်ရောအောင် ဖွင့်အပ်သော အဖွင့်တည်း၊ သဟ+စရိတဗ္ဗော+ဓမ္မော-(သိက္ခာပုဒ်သည်) ယေသံ အတ္တီတိ သဟဓမ္မာ"ဟု စရိတဗ္ဗ အလယ် ပုဒ် ကျေသော ဗဟုဗ္ဗီဟိ ပြု၊ "သဟဓမ္မာနံ+ဣဒံ သဟဓမ္မံ" ဟု တဒ္ဓိတ်ဆင့်၍ ဏပစ္စည်း အကျေကြံ၊ (ဝုဒ္ဓိလည်း မပြုရ။)
သိက္ခာပဒနေ၊ ဖြင့်၊ (ဝဒတု-၌ စပ်။)
ဝါ၊ တစ်နည်း။
သဟဓမ္မေန၊ အကြောင်းနှင့်တကွ ဖြစ်သော၊ (ဝစနေန- ၌ စပ်။)
သဟဓမ္မေနဝါ။ ။ ဤဒုတိယနည်း၌ကား ဓမ္မသဒ္ဒါသည် ကာရဏအနက်ဟော၊ သဟ+ဓမ္မေန ယံ ဝတ္တတီတိ သဟ-ဓမ္မံ-(ကြီးပွားခြင်း၏) အကြောင်းနှင့် တကွဖြစ်သော စကား၊ ထို စကားဟူသည် သူတစ်ပါးတို့၏ ကြည်ညိုခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ( သိက္ခာပုဒ်၌ တိုက်ရိုက်လည်း မပါသော) စကားတည်း။ [ပသာဒံ+ဇနေတီတိ ပါသာဒိကော၊ ပါသာဒိကဿ+ ဘာဝေါ ပါသာဒိကဘာဝေါ၊ ပါသာဒိကဘာဝါယ+သံဝတ္တတီတိ ပါသာဒိကဘာဝသံဝတ္တနကံ၊ "ဘေနသံဝတ္တနကံ" နှင့် စာသွားတူ၍ စတုတ္ထီ တပ္ပုရိသ်ပြုသည်။]
အညေနပိ၊ သိက္ခာပုဒ်မှ တစ်ပါးလည်းဖြစ်သော။
ပါသာဒိကဘာဝသံဝတ္တနကေန၊ ကြည်ညိုခြင်းကိဖြစ်စေတတ်သည်၏ အဖြစ်အကျိုးငှာ ဖြစ်သော။
ဝစနေနေ၊ ဖြင့်။
ဝဒတု၊ ပြောပါလော။
**ယဒိဒံ**တိ၊ ဒံဟူသော သဒ္ဒါသည်။
ဝုဒ္ဓိကာရဏဒဿနတ္ထေ၊ ကြီးပွားခြင်း၏ အကြောင်းကို ပြခြင်းအနက်၌။
(ပဝတ္တော၊ သော။)
နိပါတော၊ နိပါတ်တည်း၊
(ကြီးပွားခြင်း၏ အကြောင်းဟူသည် အညမညဝစန, အညမညဝုဋ္ဌာပနတို့ပင်တည်း။)
တေန၊ ထို နိပါတ်ဖြင့်၊ (ဒဿိတံ - ၌ စပ်။)
အညမညဿ၊ တစ်ပါး တစ်ပါး၏။
ယံ ဣဒံ ဟိတဝစနံ၊ အကြင် စီးပွားကို ပြောဆိုခြင်းသည်လည်းကောင်း။
အာပတ္တိတော၊ မှ။
ယံ ဣဒံ ဝုဋ္ဌာပနံစ၊ အကြင် ထစေခြင်းသည်လည်းကောင်း။
(အတ္ထိ၊ ၏။)
တေန **အညမညဝစနေန**၊ ထိုအချင်းချင်း စီးပွားကိုပြောဆိုခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
တေန **အညမညဝုဋ္ဌာပနေန**၊ ထိုအချင်းချင်း အာပတ်မှ ထစေခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
**တဿ ဘဂဝတော**၊ ၏။
ပရိသာ၊ ပရိသတ်သည်။
ဧဝံ သံဝဍ္ဎာ၊ ဤသို့ ကြီးပွားရပါ၏။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့၊ (အဋ္ဌကထာကြီး၌ "ဧဝံ သဝဍ္ဎာတိ" ဟုသာ ပါ၏။ "ဟိ တဿ ဘဂဝတော ပရိသာ" မပါ၊ ကောင်းမည် ထင်သည်။
ပရိသာယ၊ ၏။
ဝုဒ္ဓိကာရဏံ၊ ကြီးပွားခြင်း၏ အကြောင်းသည်။
ဝါ၊ ကို။
ဒဿိတံ၊ ပြအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏၊ ပေ ။
ဣဒံ (သိက္ခာပဒံ)၊ ကို။
ဆန္နတ္ထေရံ၊ ဆန္နထေရ်ကို။
အာရဗ္ဘ၊ ၍။
အတ္တာနံ၊ မိမိကို။
အဝစနီယကရဏဝတ္ထုသ္မိံ၊ မပြောဆိုထိုက်သူကို ပြုခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ပညတ္တံ၊ စ၊ ဆက်။
အင်္ဂေသု၊ ၌။
တတ္ထ၊ ထို ဒသမသိက္ခာပုဒ်၌။
ပရက္ကမနံ၊ ကို။
(ဒဋ္ဌဗ္ဗံ) ယထာ၊ ရှုမှတ်ထိုက် သကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
ဣဓ၊ ၌။
အဝစနီယကရဏတာ၊ မပြောထိုက်သူကို ပြုသည်၏အဖြစ်ကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ရှုမှတ်ထိုက်၏။
ဣတိ၊ သာဓာရဏဝိနိစ္ဆယ အပြီးတည်း။
ဒွါဒသမသိက္ခာပဒံ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတံ၊ ပြီးပြီ။