အဋ္ဌမေ၊ ၌။
ဥပရိဝေဟာသကုဋိယာတိ၊ ကား။
ဥပရိအထက်ထပ်၌။
အစ္ဆန္နတလာယ၊ မဖုံးအပ်သော အပြင်ရှိသော။
ဝါ၊ ကြမ်းမခင်းအပ်သော အပြင်ရှိသော။
ဒွိဘူမိကကုဋိယာဝါ၊ ၂ထပ်ရှိသောကျောင်း၌သော်လည်းကောင်း။
တိဘူမိကကုဋိယာဝါ၊ ၃ ထပ်ရှိသောကျောင်း၌သော်လည်းကောင်း။
(အဘိနိသီဒေယျဝါ အဘိနိပဇ္ဇေယျဝါတို့၌စပ်။)
ပန၊ ဆက်။
ပဒဘာဇနေ၊ ၌။
ဣဓ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။
အဓိပ္မေတံ၊ အလိုရှိအပ်သော။
ကုဋိံ၊ ကျောင်းကို။
ဒဿေတုံ၊ ငှာ။
[မဇ္ဈိမဿ၊ ပမာဏအားဖြင့်အလယ်အလတ်၌ဖြစ်သော။
ပုရိသဿ၊ ၏။
အသီသဃဋ္ဋာ၊ ဦးခေါင်းကို မထိခိုက်လောက်သော ကျောင်းသည်။
(ဝေဟာသကုဋိ၊ မည်၏။)]ဥပရိဝေဟာသကုဋိယာ ။ ။၂ ထပ် ၃ ထပ်ကျောင်း၌ အထက်ထပ်တွင် ကြမ်းမခင်းရသေး၍ကောင်းကင်ပြင်ကဲ့သို့ ဟာလာဟင်းလင်း ဖြစ်နေသော ကျောင်းကို "ဝေဟာသကုဋိ" ဟု ခေါ်၏၊ ထို့ကြောင့် "အစ္ဆန္နတလာယ" ဟုဖွင့်သည်၊ "အစ္ဆန္န- မဖုံးအပ်" ဟူသည် "ကြမ်းပြင်မဖုံးအပ်" တည်း၊ "ကြမ်းမခင်းအပ်" ဟု ဆိုလိုသည်၊ [ဥပရိဝေဟာသကုဋိယာတိ- ဥပရိမတလေ (အထက်ထပ်၌) အသန္ထတပဒရာယ (မခင်းအပ်သော ပျဉ်ချပ်ရှိသော- ကြမ်းမခင်းရသေးသော) ကုဋိယာ၊-ဋီကာ၊ ဥပရိ- ၌၊ ဝေဟာသော (ဟာလာဟင်းလင်းသည်)၊ ယဿာတိ ဥပရိဝေဟာသာ၊ သာစ+သာ+ကုဋိ စာတိ ဥပရိဝေဟာသကုဋိ။]
အသီသဃဋ္ဋာ ။ ။ထိုဝေဟာသကုဋိသည် အနိမ့်အမြင့် အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း ဤသိက္ခာပုဒ်၌ ဦးခေါင်း မထိခိုက်လောက်အောင်မြင့်သော ကျောင်းကိုသာ ယူစေလိုသောကြောင့် ပဒဘာဇနီ၌ "အသီသဃဋ္ဋာ" ဟု မိန့်သည်၊ ဃဋ္ဋေတိ- ထိခိုက်တတ်၏၊ ဣတိ ဃဋ္ဋာ၊ သီသံ+န ဃဋ္ဋာ အသီသဃဋ္ဋာ- ဦးခေါင်းကို မထိခိုက်သော (ဦးခေါင်းလွတ်သော) ကုဋိ၊ (အယုတ္တသမာသ်)။
ဆက်ဦးအံ့ ---ဤသိက္ခာပုဒ်သည် အောက်ထပ်၌နေသော ရဟန်း၏ ဦးခေါင်းပေါ်၌ ခုတင်ခြေထောက် ပြုတ်ကျမှုကြောင့် ပညတ်ရသော သိက္ခာပုဒ်တည်း၊ ထို့ကြောင့် အောက်ထပ်သည် ရဟန်းများသွားလာရာ၌ ဦးခေါင်းလွတ်အောင် မြင့်သောကျောင်း ဖြစ်စေရမည်၊ ဦးခေါင်းမလွတ်သော ကျောင်း၌ ငုံ့၍ သွားနေသူကား သူ၏ အပြစ်သာ။
အသီသဃဋ္ဋာ ။ ။ထိုဝေဟာသကုဋိသည် အနိမ့်အမြင့် အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း ဤသိက္ခာပုဒ်၌ ဦးခေါင်း မထိခိုက်လောက်အောင်မြင့်သော ကျောင်းကိုသာ ယူစေလိုသောကြောင့် ပဒဘာဇနီ၌ "အသီသဃဋ္ဋာ" ဟု မိန့်သည်၊ ဃဋ္ဋေတိ- ထိခိုက်တတ်၏၊ ဣတိ ဃဋ္ဋာ၊ သီသံ+န ဃဋ္ဋာ အသီသဃဋ္ဋာ- ဦးခေါင်းကို မထိခိုက်သော (ဦးခေါင်းလွတ်သော) ကုဋိ၊ (အယုတ္တသမာသ်)။
ဆက်ဦးအံ့ ---ဤသိက္ခာပုဒ်သည် အောက်ထပ်၌နေသော ရဟန်း၏ ဦးခေါင်းပေါ်၌ ခုတင်ခြေထောက် ပြုတ်ကျမှုကြောင့် ပညတ်ရသော သိက္ခာပုဒ်တည်း၊ ထို့ကြောင့် အောက်ထပ်သည် ရဟန်းများသွားလာရာ၌ ဦးခေါင်းလွတ်အောင် မြင့်သောကျောင်း ဖြစ်စေရမည်၊ ဦးခေါင်းမလွတ်သော ကျောင်း၌ ငုံ့၍ သွားနေသူကား သူ၏ အပြစ်သာ။
အာဟစ္စပါဒကန္တိ၊ ကား။
အင်္ဂေ၊ အပေါင်၌။
ဝိဇ္ဈိတွာ၊ ထွင်း၍။
ပဝေသိတပါဒကံ၊ သွင်းအပ်သော အခြေရှိသော။
(မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါတို့၌ စပ်)။
အဘိနိသီဒေယျာတိ၊ ကား။
အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ၊ လွှမ်းမိုး၍။
နိသီဒေယျ၊ ထိုင်အံ့။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ဧတံ၊ ဤမဉ္စံ ပီဌံဟူသော သဒ္ဒါသည်။
ဘုမ္မတ္ထေ၊ သတ္ထမီဝိဘတ်၏အနက်၌။
ဥပယောဂဝစနံ၊ ဒုတိယာဝိဘတ်ရှိသော သဒ္ဒါတည်း။
မဉ္စေ ဝါ၊ ၌သော်လည်းကောင်း။
ပီဌေဝါ၊ ၌သော်လည်းကောင်း။
နိသီဒေယျ ဝါ၊ ထိုင်မူလည်း ထိုင်အံ့။
နိပဇ္ဇေယျဝါ၊ အိပ်မူလည်းအိပ်အံ့။
ဣတိ အတ္ထော။
ပန၊ ဆက်။
အဘီတိ ဣဒံ၊ အဘိဟူသော ဤပုဒ်သည်။
ပဒသောဘနတ္ထေ၊ နိသီဒေယျနိပဇ္ဇေယျပုဒ်တို့ကို တင့်တယ်စေခြင်း, တန်ဆာဆင်ခြင်း အနက်၌။
ဥပသဂ္ဂမတ္တမေဝ၊ ဥပသာရမျှသာတည်း။
တသ္မာ, ယော ဘိက္ခု၊ သည်။
ဝုတ္တလက္ခဏာယ၊ သော။
[ဥပရိအစ္ဆန္နတလာယ ဒွိဘူမိကကုဋိယာ ဝါ စသည်ဖြင့် ဆိုအပ်ပြီးသော လက္ခဏာရှိသော။]
(ဝေဟာသကုဋိယာကို နောက်မှ ပေး။)
သဗ္ဗန္တိမေန၊ အလုံးစုံတို့၏ အဆုံး၌ဖြစ်သော။
ပရိစ္ဆေဒေန၊ အပိုင်းအခြားဖြင့်။
ယာဝ၊ လောက်။
ပမာဏမဇ္ဈိမဿ၊ ပမာဏအားဖြင့် အလယ်အလတ်၌ဖြစ်သော။
ပုရိသဿ၊ ၏။
သဗ္ဗသော၊ အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
ဟေဋ္ဌိမာဟိ၊ အောက်၌ဖြစ်ကုန်သော။
တုလာဟိ၊ ထုပ်လျှောက်တို့ဖြင့်။
[ထုပ်လျှောက်ဖြင့် "ဆင့်" ကိုယူပါ၊ ညောင်စောင်း, အင်းပျဉ်ကို ထုပ်လျှောက်ပေါ်တင်၍ မဖြစ်, ဆင့်ပေါ်၌သာ တင်၍ ဖြစ်သည်။]
သီသံ၊ ဦးခေါင်းကို။
န ဃဋ္ဋေတိ၊ မထိခိုက်။
ဧတ္တကံ၊ ဤမျှအတိုင်းအရှည်တိုင်အောင်။
ဥစ္စာယ၊ မြင့်သော။
ဝေဟာသကုဋိယာ၊ ဟင်းလင်းအပြင်ရှိသော ကုဋိ၌။
ကုလာနံ၊ ထုပ်လျှောက်တို့၏၊
ဥပရိ၊ ၌။
ဌပိတေ၊ ထားအပ်သော။
အာဟစ္စပါဒကေ၊ အပေါင်၌ထွင်း၍ သွင်းအပ်သော အခြေရှိသော။
မဉ္စဝါ၊ ၌သော်လည်းကောင်း။
ပီဌေဝါ၊ ၌သော်လည်းကောင်း။
နိသီဒတိဝါ၊ ထိုင်မူလည်း ထိုင်အံ့။
နိပဇ္ဇတိဝါ၊ အိပ်မူလည်းအိပ်အံ့။အာဟစ္စပါဒကံ ။ ။အာဟစ္စ- အပေါင်ထွင်း၍+ ပဝေသိတော+ ပါဒေါ ယဿာတိ အာဟစ္စပါဒကော၊ (မဉ္စော)၊ [အာပုဗ္ဗ, ဟန+တွာ၊ တွာကို ရစ္စပြု၍ "အာဟစ္စ"ဟု ဖြစ်၏၊ ပဝေသိတအလယ်ပုဒ် ကျေ၊] ဤအာဟစ္စပါဒက ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်သာ ခြေထောက်ပြုတ်ကျစရာ ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်၌ အာဟစ္စပါဒက ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်နှင့်သာ ဆိုင်၏၊ အခြား ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်များနှင့် မဆိုင်။
ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ။ ။အဘိကို "အဘိဘဝန အနက်ရှိ" ဟုကြံလျှင် မဉ္စံ ပီဌံတို့သည် အဘိ၌ ထုံးစံအတိုင်း ကံအဖြစ်ဖြင့် စပ်ရသောကြောင့် အထူးမဖွင့်တော့ဘဲ အဘိကို "အနက်သီးခြားမရှိ, နိသီဒေယျပုဒ်ကို တင့်တယ်ဝေဆာအောင် တန်ဆာဆင်ရုံသာ" ဟု ကြံလျှင် မဉ္စံ ပီဌံတို့၌ ဒုတိယာသည် (ကံအဖြစ်ဖြင့် စပ်ဖို့ရာ မရှိသောကြောင့်) သတ္တမီအနက်၌ သက်ရသည်၊ ထို့ကြောင့် "ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ဥပယောဂဝစနံ" သည် အဘိအတွက် အနက်မရှိသော ဒုတိယနည်းအတွက် အဖွင့်တည်း။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒေ၊ ၌။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်။ (နိသီဒန္တဿ ဝါ နိပဇ္ဇန္တဿ ဝါ၊ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်-ဟူလို။) ပယောဂဂဏနာယ၊ အားဖြင့်။ ပါစိတ္တိယံ။
ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ။ ။အဘိကို "အဘိဘဝန အနက်ရှိ" ဟုကြံလျှင် မဉ္စံ ပီဌံတို့သည် အဘိ၌ ထုံးစံအတိုင်း ကံအဖြစ်ဖြင့် စပ်ရသောကြောင့် အထူးမဖွင့်တော့ဘဲ အဘိကို "အနက်သီးခြားမရှိ, နိသီဒေယျပုဒ်ကို တင့်တယ်ဝေဆာအောင် တန်ဆာဆင်ရုံသာ" ဟု ကြံလျှင် မဉ္စံ ပီဌံတို့၌ ဒုတိယာသည် (ကံအဖြစ်ဖြင့် စပ်ဖို့ရာ မရှိသောကြောင့်) သတ္တမီအနက်၌ သက်ရသည်၊ ထို့ကြောင့် "ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ဥပယောဂဝစနံ" သည် အဘိအတွက် အနက်မရှိသော ဒုတိယနည်းအတွက် အဖွင့်တည်း။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒေ၊ ၌။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်။ (နိသီဒန္တဿ ဝါ နိပဇ္ဇန္တဿ ဝါ၊ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်-ဟူလို။) ပယောဂဂဏနာယ၊ အားဖြင့်။ ပါစိတ္တိယံ။
(ဣဒံ သိက္ခာပဒံ)။
ပေ။
ဥပရိဝေဟာသကုဋိယာ၊ အထက်ဆင့်တွင် ဟင်းလင်းအပြင်ရှိသောကျောင်း၌။
အာဟစ္စပါဒကံ၊ အပေါင်၌ ထွင်း၍ သွင်းအပ်သောအခြေရှိသော။
မဉ္စပီဌံ၊ ကို။
သဟသာ၊ အဆောတလျင်။
ဝါ၊ ဖိ၍။
[သဟသာ အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ။]
အဘိနိသီဒနအဘိနိပဇ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ၊ ထိုင်ခြင်း အိပ်ခြင်းဟူသောအကြောင်းကြောင့်။
ပေ။
ပုဂ္ဂလိကေ၊ သော။
(ဝိဟာရေ၊ ၌။
အဘိနိသီဒန္တဿ ဝါ၊ ၏လည်းကောင်း။
အဘိနိပဇ္ဇန္တဿ ဝါ၊ ၏လည်းကောင်း။)
တိကဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။
အတ္တနော ဝါ၊ ၏သော်လည်းကောင်း။
ဝိဿာသိကဿ ဝါ၊ ၏သော်လည်းကောင်း။
သန္တကေ၊ သော။
ဝိဟာရေ၊ ၌။
(နိသီဒန္တဿ၌စပ်။)
အဝေဟာသကုဋိယာ၊ ဝေဟာသကုဋိ မဟုတ်သော သစ်ရွက်ကျောင်း စသည်၌လည်းကောင်း။
[အဝေဟာသကုဋိယာတိ၊ ဘူမိယံ ကတပဏ္ဏသာလာဒီသု။
ထိုကျောင်းမျိုး၌ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စရာ မရှိ။]
သီသဃဋ္ဋာယ၊ ဦးခေါင်းကို ထိခိုက်သော ဝေဟာသကုဋိ၌လည်းကောင်း (ဦးခေါင်းမလွတ်သော ဝေဟာသကုဋိ၌လည်းကောင်း)။
ယဿာ၊ အကြင်ဝေဟာသကုဋိ၏။
ဟေဋ္ဌာဝါ၊ အောက်အပြင်သော်လည်း။
(ဝါဖြင့် ဥပရိတလံကို ဝိကပ်ပြုသည်။)
ဒဗ္ဗသမ္ဘာရာဒီနံ၊ သစ်သားတည်းဟူသော အဆောက်အဦး အစရှိသည်တို့၏။
ဝါ၊ တို့ကို။
နိက္ခိတ္တတ္ထာ၊ ထားအပ်ကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
အပရိဘောဂံ၊ မသုံးစွဲအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဥပရိတလံဝါ၊ အထက်အပြင်သော်လည်း။
(ဝါဖြင့် ဟေဋ္ဌာကို ဝိကပ်ပြုသည်။)
ပဒရသဉ္စိတံ (ဝါ)၊ ပျဉ်ချပ်တို့ဖြင့် စီအပ်သည်သော်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ပျဉ်ခင်းအပ်သည်သော်လည်းကောင်း။
(ဝါ ယူ၍ စပ်။)
သုဓာဒိပရိကမ္မကတံဝါ၊ အင်္ကတေ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပရိကမ်ပြုအပ်သည်သော်လည်းကောင်း။
(ဟောတိ၊ ၏။)
တတ္ထ၊ ထိုဝေဟာသကုဋိကျောင်း၌လည်းကောင်း။
အာဟစ္စပါဒကေ၊ အာဟစ္စပါဒက ညောင်စောင်း, အင်းပျဉ်၌။
နိသီဒန္တဿ၊ ထိုင်သောရဟန်း၏လည်းကောင်း။
(အနာပတ္တိ၌ စပ်)။
ယော၊ အကြင်ရဟန်းသည်။
ဝေဟာသဋ္ဌေပိ၊ ဟင်းလင်းအပြင်၌ တည်သည်လည်းဖြစ်သော။
တသ္မိံ အာဟစ္စပါဒကေ၊ ထို အာဟစ္စပါဒက ညောင်စောင်းအင်းပျဉ်၌။
ဌိတော၊ ရပ်လျက်။
ကိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ခုကို။
စေ ဂဏှာတိဝါ၊ အကယ်၍မူလည်း လှမ်းယူအံ့။
[ဥပရိနာဂဒန္တကာဒီသု လဂ္ဂိတံ စီဝရာဒိံ ယံကိဉ္စိ ဂဏှာတိ ဝါ၊ အထက်အမြင့် ဆင်စွယ်ကောက် စသည်တို့၌ ချိတ်ထားအပ်သော သင်္ကန်းစသည်ကို ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်ပေါ်တက်၍ လှမ်းယူအံ့။
လဂ္ဂတိ ဝါတိ ဧတ္ထ ဧသေဝ နယော။]
သီသဃဋ္ဋာယ ။ ။ယာ သီသံ ဃဋ္ဋာ ဟောတိ၊ တတ္ထာပိ အနာပတ္တိ၊ န ဟိ သက္ကာ တတ္ထ- (ထိုဦးခေါင်းထိသောကျောင်း၌) ဟေဋ္ဌာပါသာဒေ အနောနတေန (မကိုင်မညွတ်ဘဲ) ဝိစရံတုံ၊ တသ္မာ အသဉ္စရဏဋ္ဌာနတ္တာ (လှည့်လည်ရာအရပ် မဟုတ်သောကြောင့်) ပရဿ ပီဠာန ဘဝိဿတိ။
(စေ) လဂ္ဂတိဝါ၊ အကယ်၍မူလည်း လှမ်းချိတ်အံ့။
(တဿစ၊ ထိုရဟန်း၏လည်းကောင်း။)
ယဿ၊ အကြင်ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်၏။
ပဋာဏိ၊ မယ်နသည်။
ဝါ၊ စို့သည်။
ဝါ၊ သံသည်။
ဒိန္နာ၊ ပေးအပ်ပြီးသည် (ရိုက်အပ်ပြီးသည်)။
ဟောတိ၊ ၏။
ပါဒသီသာနံ၊ ခြေထောက်ထိပ်တို့၏။
ဥပရိ၊ ၌။
အာဏိ၊ မယ်နသည်။
ဝါ၊ ကို။
ပဝေသိတာ၊ သွင်းအပ်ပြီးသည် (ရိုက်အပ်သည်)။
(ဟောတိ)။
တတ္ထ၊ ထိုညောင်စောင်း အင်းပျဉ်၌။
နိသီဒန္တဿစ၊ ၏လည်းကောင်း။
ပေ။
အနာပတ္တိ။
သံဃိကော၊ ဖြစ်သော။
ဝိဟာရော၊ ကျောင်းလည်းကောင်း။
အသီသဃဋ္ဋာ၊ ဦးခေါင်းကို မထိခိုက်လောက်သော (ဦးခေါင်းထိခိုက်လောက်အောက် မမြင့်သော)။
ဝေဟာသကုဋိ၊ ဋိလည်းကောင်း။
ဟေဋ္ဌာ၊ အောက်၌။
သပရိဘောဂံ၊ သုံးဆောင်ခြင်းနှင့်တကွဖြစ်ခြင်းလည်းကောင်း။
အပဋာဏိဒိန္နေ၊ မပေးအပ်သော မယ်နရှိသော (သံမရိုက်အပ်သော)။
အာဟစ္စပါဒကေ၊ ၌။
နိသီဒနံဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
ပေ။
ဣတိ၊ တည်း။