၁ . မုသာဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ပါစိတ္တိယေသု၊ သုဒ္ဓပါစိတ္တယသိက္ခာပုဒ်တို့တွင်။
မုသာဝါဒဝဂ္ဂဿ၊ မုသာဝါဒဝဂ်၏။
ပဌမေ၊ ပဌမ သိက္ခာပုဒ်၌။
သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေတိ၊ ကား။
ပုဗ္ဗေပိ၊ မပြောမီရှေး၌လည်း။
ဇာနိတွာ၊ သိပြီး၍။
ဝစနက္ခဏေပိ၊ ပြောခြင်း၏ ခဏ၌လည်း။
*ဝါ*၊ ပြောဆဲခဏ၌လည်း။
ဇာနန္တဿေဝ၊ သိလျက်သာလျှင်။
*ဝါ*၊ သိသော ရဟန်း၏သာလျှင်။
မုသာဘဏေန၊ မုသားပြောခြင်းကြောင့်။
(ပါစိတ္တိယံ ၌စပ်။)
[အချို့စာ၌ "မုသာဝါဒဘဏနေ" ဟုဝါဒပါသည်ကား မကောင်း။]
ပုဗ္ဗေပိ ဘဏနေ ။ ။ "ပုဗ္ဗေပိ ဝစနက္ခဏေပိ" တို့သည် သမ္ပ၏အဖွင့်၊ မလိမ်မီကလည်း "ငါလိမ်တော့မည်"ဟု သိခြင်း, လိမ်နေတုန်းမှာလည်း "ငါလိမ်နေသည်" ဟု သိခြင်းအားဖြင့် ၂ မျိုး ပြားသည့်အားလျှော်စွာ သမ္ပ-ကောင်းစွာ အပြားအားဖြင့်+ဇာန-သိသူ၊ ထို့သို့ သိလျက်လိမ်၍ ပြောခြင်းသည် "သမ္ပဇာနမုသာဘဏန" မည်၏၊ မုသာဘဏနေကို ကြည့်၍ "ဝဒနံ ဝါဒေါ၊ မုသာ+ဝါဒေါ မုသာဝါဒေါ" ဟု ပြု၊ မုသာကား နိပါတ််ပုဒ်၊ သမ္ပဇာနန္တဿ+မုသာဝါဒေါ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေါ။ ["သမ္ပဇာနန္တမုသာဝါဒေါ" ဟု ဖြစ်သင့်လျက် န္တ ကို ချေထားသည်။]
ဘဏနဉ္စ နာမ၊ န မည်သည်လည်း။
(တစ်နည််း)
စ၊ ဆက်။
ဘဏနံ နာမ၊ န မည်သည်။
(ဝိညာပနပ္ပယောဂေါ ၌စပ်။)
ဣဓ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။
အဘူတဿ၊ မဟုတ််မမှန်သော အရာဝတ္ထု၏။
ဘူတတံ ဝါ၊ ဟုတ်မှန်သည်၏ အဖြစ်ကိုသော်လည်းကောင်း။
ဘူတဿ၊ ဟုတ်မှန်သောအရာဝတ္ထု၏။
အဘူတတံ ဝါ၊ မဟုတ်မမှန်သည်၏အဖြစ်ကိုသော်လည်းကောင်း။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ကာယေန ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
ဝါစာယ ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
[တချို့လိမ်ရာ၌ ပယောဂတစ်မျိုးသာ ရ၍ တချို့၌၂ မျိုးလုံးကိုပင် ရသောကြောင့် ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ၌ ဝါကို အနိယမတ္ထ ဟု ကြံ။]
ဝိညာပနပ္ပယောဂေါ၊ သိစေတတ်သော ပယောဂတည်း။
*ဝါ*၊ သိစေကြောင်း ပယောဂတည်း။
ဘဏနဉ္စ နာမ ။ ။ "ဘဏန" ဟု ဆိုသောကြောင့် နှုတ်ဖြင့် ပြောမှု ဝစီပယောဂကိုသာယူရမည်လောဟု မေးဖွယ်ရှိ၍ "ဘဏနဉ္စ နာမ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ဝိညာပနပ္ပယောဂေါ" ဟု မိန့်၊ "သူတစ်ပါး သိစေဖို့ရန် နှုတ််ဖြင့် ပြောမှု ဝစီပယောဂ, ကိုယ်ဖြင့် လက်ပြ-ခေါင်းညိတ်စသည်ကို ပြုမှု ကာယပယောဂသည် ဘဏန မည်၏" ဟူလို၊ ဤအဖွင့်သည် မုသာဝါဒ၏သဒ္ဒတ္ထ (သဒ္ဒါနက်) မဟုတ်၊ ("မုသာဝါဒေ"ဟု ဟောတော််မူသော ဒေသကဘုရားရှင်၏လိုလားတော်မူအပ်သော) အဓိပ္ပာယတ္တတည်း၊ ထို့သို့ လိမ်မှု ညာမှု ပယောဂ ပြုရာ၌ "မဟုတ်သည်ကို အဟုတ််, ဟုတ်သည်ကို မဟုတ်" ဟု ပြောဆို ပြုလုပ်၍ ပြရသောကြောင့် "အဘူတဿ ဝါ" စသည် မိန့်။ [ဝိညာပေတီတိ ဝိညာပနံ-(ကိုယ်မှု နှုတ်မှု ပယောဂသည် ဝဒန္တပုဂ္ဂိုလ်၏ ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပာယ်ကို သိစေတတ်သောကြောင့်) ဝိညာပန မည်၏၊ တစ်နည််း- "ဝိညာပေတိ အနေနာတိ ဝိညာပနံ" ဟု ပြု၊ ဝိညာပနဉ္စ+တံ+ပယောဂေါ စာတိ ဝိညာပနပ္ပယောဂေါ။]
စ၊ ဆက်ဦးအံ့။
ဧတံ၊ ဤသမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ ဟူသော သဒ္ဒါသည်။
နိမိတ္တတ္ထေ၊ နိမိတ်အနက်၌။
နိမိတ္တတ္ထေ စေတံ ။ ။ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ ဟူသောပုဒ်တွင် " သမ္ပဇာနမုသာဝါဒ"ဟူသော ပကတိ၏အနက်ဖြစ်သော အန္တတ္ထကို ဖွင့်ပြီး၍ သ္မိံဝိဘတ်၏အနက်ဖြစ်သော ဗာဟျတ္ထကို ဖွင့်ပြလိုသောကြောင့် "နိမိတ္တတ္ထေ စေတံ" ဟုမိန့်။ [အန္တတ္ထော ဗာဟိရတ္ထော စ, ဒုဝိဓော ဟောတိ သဒ္ဒတ္ထော၊ ပကတျတ္ထေတ္ထ အန္တတ္ထော, ဗာဟျတ္ထော ပစ္စယာဒျတ္ထော- ပကတိလိင်ဓာတ်တို့၏ အနက်သည် အန္တတ္ထ(အတွင်းနက်)မည်၏၊ ပစ္စည်း ဝိဘတ်တို့၏ အနက်သည် ဗာဟျတ္ထ(အပနက်) မည်၏။]
ဘုမ္မဝစနံ၊ သတ္တမီဝိဘတ်ရှိသောသဒ္ဒါတည်း။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
(ထိုသို့ ဤသမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ ဟူသော သဒ္ဒါ၏ နိမိတ်အနက်၌ သတ္တမီဝိဘတ် ရှိသော သဒ္ဒါ၏ အဖြစ်ကြောင့်။)
ယော၊ အကြင်ရဟန်းသည်။
သမ္ပဇာနမုသာဝါဒံ၊ ဒ ကို။
*ဝါ*၊ မဆိုမီကာလ, ဆိုဆဲခဏ၌ ကောင်းစွာ အပြားအားဖြင့် သိလျက် ချွတ်ယွင်းသော စကားကို။
ဝဒတိ၊ ပြောဆို၏။
တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။
တံနိမိတ္တံ, တံဟေတု, တပ္ပစ္စယာ၊ ထို သမ္ပဇာနမုသာဝါဒဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ပါစိတ္တိယံ၊ သည်။
ဟောတိ။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ဧတ္ထ၊ ဤသမ္ပဇာနမုသာဝါဒဟူသောပုဒ်၌လည်းကောင်း။
[ဩမသဝါဒေ, ဘိက္ခုပေသုညေ စသောပုဒ်တို့၌ ဟူလို။]
အတ္ထော၊ နိမိတ်အနက်ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
တံနိမိတ္တံ၊ ပေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗော ။ ။ မုသာဝါဒေ၌ သတ္တမီဝိဘတ်၏ နိမိတ်အနက်၌ သက်သောကြောင့် "တံနိမိတ္တံ" ဟုလည်းကောင်း, ပုဗ္ဗနိမိတ် စသည်၌ကဲ့သို့ အတိတ်နိမိတ်ဟူသော အမှတ်အသားအနက်ကို ယူမည်စိုး၍ "တံဟေတု" ဟုလည်းကောင်း, ဟေတုအရလည်း ဟိတ်၆-ပါးစသော အနက်ကို ယူမည်စိုး၍ "တပ္ပစ္စယာ" ဟုလည်းကောင်း "ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမ ပုရိမဿ ပုရိမဿ အတ္ထဝစနံ" နှင့်အညီ ဆင့်၍ ဆင့်၍ ဖွင့်ပြီးလျှင် နိမိတ္တံ, ဟေတုတို့၌ ပဌမာလည်း ဟိတ်အနက်၌ သက်ကြောင်း သိစေလို၍ "ပစ္စယာ" ဟု သ္မာဝိဘတ်ဖြင့် ဖွင့်သည်၊ ဩမသဝါဒေ, ဘိက္ခုပေသုညေ စသော အလားတူ သိက္ခာပုဒ်များ၌လည်း ဤ နိမိတ္တသတ္တမီချည်းတည်း။
(ဣဒံ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။)
သာဝတ္ထိယံ၊ ၌။
ဟတ္ထကံ၊ ဟတ္ထကမည်သော။
သကျပုတ္တံ၊ သာကီဝင်မင်းသားကို။
အာရဗ္ဘ၊ ၍။
အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနနာဒိဝတ္ထုသ္မိံ၊ ပယ်ပြီး၍ ဝန်ခံခြင်း အစရှိသော အကြောင်းကြောင့်။
အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနနာဒိ ။ ။ "အဝဇာနန" ဟူသည် အယူဝါဒတစ်ခုကို အောက်ချ၍ အသိအမှတ် ပြုခြင်းတည်း၊ ထို့သို့ပြုခင်းကိုပင် "ပယ်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်နက် ပေးသည်၊ "အဝညာ" ပုဒ်၌ကဲ့သို့ အဝ သည် ပရိဘဝနအနက်ဟောတည်း၊ [ပါစိတျာဒိယောဇနာ၌ အဝသဒ္ဒါသည် ဝိယောဂအနက်ဟောတည်း-ဟု ဆို၍ ဝန်ခံခြင်းနှင့် ကင်းအောင်ပြုခြင်း" ဟုကြံလေသည်။] ပဋိဇာနနကား ရှေးရှု အသိအမှတ်ပြုခြင်း (ဝန်ခံခြင်း) တည်း၊ အာဒိဖြင့် ပါဠိတော်၌လာသော "ပဋိဇာနိတွာ အဝဇာနန (ဝန်ခံပြီး၍ ပယ်ခြင်း),... အညေနညပဋိစရဏ စကားတစ်မျိုးဖြင့် စကားတစ်မျိုးကို ဖုံးခြင်းသည်...သမ္ပဇာနမုသာဘဏန,...သင်္ကေတံ ကတွာ ဝိသံဝါဒန (ချိန်းချက်ပြီး၍ ချွတ်ယွင်းစေခြင်း)တို့ကို ယူ။
ပေ။ အနာဏတ္တိကံ၊ တည်း။
ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနတ္ထံ၊ မ္မကို ပြောခြင်း အကျိုးငှာ။
မုသာ၊ ချို့ယွင်းသော စကားကို။
ဘဏန္တဿ၊ ပြောဆိုသော ရဟန်း၏။
ပါရာဇိကံ၊ အာပတ်သည်။
(ဟောတိ၊ ၏၊
စတုတ္ထပါရာဇိကတည်း။)
အမူလကေန၊ သော။
ပါရာဇိကေန၊ ဖြင့်။
အနုဒ္ဓံသနတ္ထံ၊ ငှာ။
(မုသာ ဘဏန္တဿ) သံဃာဒိသေသော၊ သံဃာဒိသေသ် အာပတ်သည်။
(ဟောတိ။
ပဌမဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပုဒ်တည်း။)
သံဃာဒိသေသေန၊ ဖြင့်။
အနုဒ္ဓံသနတ္ထံ၊ ငှာ။
(မုသာ ဘဏန္တဿ) ပါစိတ္ထိယံ (ဟောတိ။
သဟဓမ္မိကဝဂ်, ဆဋ္ဌ - အမူလကသိက္ခာပုဒ်)
အာစာရဝိပတ္တိယာ၊ တ္တိ ဖြင့်။
(ထုလ္လစ္စဉ်း စသော အောက်အာပတ် ၅-ဖုံဖြင့်။)
အနုဒ္ဓံသနတ္ထံ။ (မုသာ ဘဏန္တဿ) ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ) ယော။ ပေ။ ပသတိ၊ ၏။
(သော၊ ထိုရဟန်းသည်။
အရဟာ၊ ရဟန္တာတည်း။)
ဣတိအာဒိနာ၊ ဤသို့အစရှိသော။
ပရိယာယေန၊ ပရိယာယ်အားဖြင့်။
ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနတ္ထံ၊ ငှာ။
ပဋိဝိဇာနန္တဿ၊ ပြောအပ်သော အကြောင်းအရာကို နားလည်သူအား။
မုသာ၊ ချွတ်ယွင်းသော စကားကို။
ဘဏိတေ၊ ပြောခြင်းကြောင့်။
ထုလ္လစ္စယံ၊ သည်။
(ဟောတိ)။ အပဋိဝိဇာနန္တဿ၊ ပြောအပ်သော အကြောင်းအရာကို နားမလည်သူအား။
(မုသာ ဘဏိတေ) ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။ စ၊ ဆက်။
ကေဝလံ၊ သက်သက်။
(ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစန စသည်မဖက် သက်သက်)။
ပေ။ ဣဓ၊ ဤ သိက္ခာပုဒ်၌။
ပါစိတ္ထိယံ (ဟောတိ)။
[ဤအာပတ် ၇- ချက်၏ ဆောင်ပုဒ်ကိုပါတိမောက်ဘာသာဋီကာမှာ ရှု၊ ၄- ချက်သည် ဒွေမာတိကာ၌ တိုက်ရိုက်လာ၏၊ ၃-ချက်ကား ပဒဘာဇနီမှာ လာသည်။]
အနုပဓာရေတွာ၊ မစဉ်းစား မဆင်ခြင်မူ၍။
သဟသာ၊ အဆောတလျင်။
ဘဏန္တဿ၊ ပြောမိသော ရဟန်း၏လည်းကောင်း။
(လိမ်မည်ဟု မကြံစည်ဘဲ အမှတ်တမဲ့ အလွဲပြောမိသော ရဟန်း၏- ဟူလို။)
အညံ၊ စီဝရံစသော အခြားစကားကို။
ဘဏိဿာမိ၊ ပြောဆိုအံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။
အညံ၊ စီဝရံစသော အခြားစကားကို။
ဘဏန္တဿ၊ ၏လည်းကောင်း။
[ထိုင်းမှိုင်းတွေဝေသည့်အတွက် ရည်ရွယ်ချက် မရောက်ဘဲ အလွဲအမှား ပြောမိသော ရဟန်း၏။]
ပေ။
အနာပတ္တိ၊ မသင့်။
ဝိသံဝါဒနပုရေက္ခာရတာ၊ ချွတ်ယွင်းစေခြင်းကို ရှေးရှုပြုသူ၏အဖြစ်လည်းကောင်း။
(လိမ်လိုခြင်း- ဟူလို။)
ဝိသံဝါဒနစိတ္တေန၊ ချွတ်ယွင်းစေကြောင်းစိတ်ဖြင့်။
(ဝိညာပနပ္ပယောဂေါ- ၌စပ်။)
ယမတ္ထံ၊ အကြင်အကြောင်းအရာကို။
ဝတ္ထုကာမော၊ ပြောဆိုလို၏။
တဿ၊ ထိုအကြောင်းအရာကို။
(ဝိညာပန၌ ဓာတ်ကံ။)
ပုဂ္ဂလဿ၊ နားထောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။
(ကာရိတ်ကံ)။
ဝိညာပနပ္ပယောဂေါ စ၊ သိစေကြောင်း ပယောဂလည်းကောင်း။
ပေ။
အဒိန္နာဒါနသဒိဿနိ၊ ။....