Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
AI-汉译-Nissaya
简体中文
Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā
Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā

9. Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

နဝမေ၊ ၌။ ဝိကပ္ပေတွာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ (လဗ္ဘမာနာ၊ ရထိုက်ကုန်သော။) ဝိကပ္ပနာ၊ ဝိကပ္ပနာတို့သည်။ ဒွေ၊ ၂ပါးတို့တည်း။ သမ္မုခဝိကပ္ပနာ၊ မိမိနှုတ်ဖြင့် ဝိကပ္ပနာပြုခြင်းလည်းကောင်း။ ပရမ္မုခဝိကပ္ပနာ စ၊ သူတစ်ပါးနှုတ်ဖြင့် ဝိကပ္ပနာပြုခြင်းလည်းကောင်း။
ကထံ၊ အဘယ်သို့လျှင်။ သမ္မုခဝိကပ္ပနာ၊ သည်။ ဟောတိ၊ သနည်း။
စီဝရာနံ၊ တို့၏။အဇာနနဝတ္ထုသ္မိံ ။ ။ရဟန်းများနှင့်တိတ္ထိတို့ ခရီးအတူ သွားကြစဉ် တောပုန်းဓားပြတို့က အဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို လုယူကြလေသည်၊ ထိုအခါ မင်းမှုထမ်းတို့က ဓားပြတို့ကို ဖမ်း၍ အဝတ်သင်္ကန်းပြန်ရသဖြင့် ရဟန်းတို့အား "ကိုယ့်သင်္ကန်းကို မှတ်မိလျှင် ယူကြပါ" ဟုလျှောက်လေသော် ရဟန်းများများ မမှတ်မိကြ၍ အကဲ့ရဲ့ ခံရလေသည်။
သမ္မုခ, ပရမ္မုခ ။ ။ဝိသဒ္ဒါသည် ကင်းခြင်း အနက်ဟော၊ ဝိဂတံ- မိမိဥစ္စာ အဖြစ်မှ ကင်းအောင်+ ကပ္ပနာ- ပြုခြင်းတည်း၊ ဝိကပ္ပနာ- ခြင်း၊ သံသဒ္ဒါသည် "မိမိ" အနက်ဟော၊ အတ္တနော+မုခံ-သံမုခံ- မိမိ၏ နှုတ်၊ သမ္မုခေန+ ဝိကပ္ပနာ- သမ္မုခဝိကပ္ပနာ၊ ပရဿ+မုခံ- ပရံမုခံ(နိဂ္ဂဟိတ်လာ)၊ ပရမ္မုခေန+ဝိကပ္ပနာ- ပရမ္မုခဝိကပ္ပနာ။ [ဤသိက္ခာပုဒ်၌ "မျက်မှောက်, မျက်ကွယ်အနက်ဟော နိပါတ်ပုဒ် မဟုတ်သောကြောင့် "သမ္မုခါ, ပရမ္မုခါ" ဟု မရှိရ၊ ဝိကပ္ပနာ ပြုပုံ အမျိုးမျိုးကို ပါတိ‌မောက်ဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။]
ဧကဗဟုဘာဝံ၊ တစ်ထည်တည်း၏အဖြစ်, အများတို့၏အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။ သန္နိဟိတာသန္နိဟိတဘာဝဉ္စ၊ အနီး၌ ထားအပ်ကုန်သည်၏အဖြစ်, အနီး၌ မထားအပ်ကုန်သည်၏အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။ (သံ၊ အနီး၌+နိဟိတ ၊ သိုမှီးသိမ်းထားအပ်။) ဉတွာ၊ သိ၍။ ဣမံ စီဝရန္တိဝါ၊ ဣမံ စီဝရံဟူ၍သော်လည်းကောင်း။ (အနီးတစ်ထည်၌ ပြုပုံ)။ ဣမာနိ စီဝရာနီတိဝါ၊ ဟူ၍သော်လည်းကောင်း။ (အနီး အများ၌ ပြုပုံ)။ ဧတံ စီဝရန္တိဝါ၊ ဧတံ စီဝရံဟူ၍သော်လည်းကောင်း။ (အဝေး တစ်ထည်၌ ပြုပုံ)။ ဧတာနိ စီဝရာနီတိဝါ၊ ဟူ၍သော်လည်းကောင်း။ (အဝေး အများ၌ ပြုပုံ)။ ဝတွာ၊ ဆိုပြီး၍။ တုယှံ ဝိကပ္ပေမီတိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုရာ၏။ [ဣမံ စီဝရံ၊ ဤသင်္ကန်းကို။ (ဣမာနိ စီဝရာနိ၊ တို့ကို။) တုယှံ၊ သင့်အား။ ဝိကပ္ပေမိ၊ ကိုယ့်ဟာအမှတ်, ကင်းစင်လတ်အောင် ပြုပါ၏။ ဝါ၊ ပေးပါ၏။] အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။ ဧကာ၊ တစ်မျိုးသော။ သမ္မုခဝိပ္ပာနာ၊ နာတည်း။
ဧတ္တာဝတာ၊ ဤမျှအတိုင်းအရှည်ရှိသော ဝိကပ္ပနာပြုခြင်းဖြင့်။ နိဓေတုံ၊ သိုမှီးသိမ်းထားခြင်းငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။ ပန၊ ဗျတိရိတ်ကား။ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ၊ သုံးဆောင်ခြင်းငှာလည်းကောင်း။ ဝိသဇ္ဇေတုံဝါ၊ စွန့်ခြင်းငှာလည်းကောင်း။ အဓိဋ္ဌာတုံဝါ၊ အဓိဋ္ဌာန်တင်ခြင်းငှာလည်းကောင်း။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်သေး။
ပန၊ အနွယကား။ မယှံ သန္တကံ။ ပေ။ ကရောဟီတိ၊ ကရောဟိဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ဝုတ္တေ၊ ဆိုအပ်သော်။ ပစ္စုဒ္ဓါရော နာမ၊ ပစ္စုဒ္ဓိုရ်ပြုခြင်းမည်သည်။ ဝါ၊ ပြန်၍ထုတ်ခြင်းမည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ [မယှံ၊ တပည့်တော်၏။ သန္တကံ၊ ဥစ္စာကို။ (မယှံ၊ ၏။ သန္တကာနိ၊ တို့ကို။) ပရိဘုဉ္ဇဝါ၊ သုံး‌ဆောင်လိုမူလည်း သုံးဆောင်ပါလော့။ ဝိသဇ္ဇေဟိဝါ၊ စွန့်လိုမူလည်း စွန့်ပါလော့။ ယထာပစ္စယံ၊ အကြောင်းအားလျော်စွာ။ ကရောဟိ၊ ပြုပါ‌လော့။] တတော၊ ထိုပစ္စုဒ္ဓိရ်ပြုရာအခါမှ။ ပဘုတိ၊ စ၍။ ပရိဘောဂါဒယောပိ၊ သုံးစွဲခြင်း အစရှိသည်တို့သည်လည်း။ ဝဋ္ဋန္တိ၊ အပ်ကုန်၏။
အပရော နယော၊ အခြားတစ်နည်းကား။ တထေဝ၊ ထို့အတူပင်။ စီဝရာနံ၊ တို့၏။ ပေ။ ဉတွာ၊ ၍။ တဿေဝ ဘိက္ခုနော၊ ထိုရဟန်း၏ပင်။ (တုယှံ ဝိကပ္ပေမိဟု ဆိုခဲ့သောရဟန်းကိုပင် "တဿေဝ" ဟု ပြန်ညွှန်းသည်။) သန္တိကေ၊ အထံ၌။ ပေ။ ဝတွာ၊ ၍။ ပဉ္စသု၊ ၅ဦးကုန်သော။ သဟဓမ္မိကေသု၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့တွင်။ အညတရဿ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါး၏။ အတ္တနာ၊ မိမိသည်။ အဘိရုစိတဿ၊ အလိုရှိအပ်သော။ ယဿကဿစိ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါး၏။ (အညတရဿ ကိုပင် "အတ္တနာ၊ ပေ၊ ကဿစိ" ဟု ထပ်ဖွင့်သည်။) နာမံ၊ အမည်ကို။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ တိဿဿ ဘိက္ခုနော ဝိကပ္ပေမီတိဝါ၊ ဟူ၍သော်လည်းကောင်း။ တိဿယ ဘိက္ခုနိယာ(ဝိကပ္ပေမီတိဝါ)၊ ဟူ၍သော်လည်းကောင်း။ (တိဿယ) ဘိက္ခမာနာယ (ဝိကပ္ပေမီတိဝါ)၊ သော်လည်းကောင်း။ (တိဿဿ) သာ‌မဏေရဿ (ဝိက‌ပ္ပေမီတိဝါ)၊ သော်လည်းကောင်း။ (တိဿယ) သာမဏေရိယာ ဝိကပ္ပေမီတိဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ၏။ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီး‌ကား။ အပရာပိ၊ အခြားတစ်မျိုးလည်းဖြစ်သော။ သမ္မုခဝိကပ္ပနာ၊ တည်း။ [ဤနေရာ၌ မျက်ကွယ်ပုဂ္ဂိုလ်အား ပေးဆိုခြင်းကိုပင် "သမ္မုခဝိကပ္ပနာ" ဟုဆိုထားသည်။]
ဧတ္တာဝတာ၊ ဤမျှအတိုင်းအရှည်ရှိသော ဝိကပ္ပနာပြုခြင်းဖြင့်။ နိဓေတုံ၊ ငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ ပရိဘောဂါဒီသု၊ သုံးစွဲခြင်းအစရှိသည်တို့တွင်။ ဧကမ္ပိ၊ တစ်ခုမျှလည်း။ န ဝဋ္ဋတိ။
ပန၊ အနွယ။ တေန ဘိက္ခုနာ၊ သည်။ (တဿေဝဟု ဆိုခဲ့သော ရဟန်းကို ဆိုသည်။) တိဿဿ ဘိက္ခုနော။ ပေ။ ကရောဟီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တေ၊ သော်။ ပစ္စုဒ္ဓါရော နာမ၊ မည်သည်။ ဟောတိ။ တတော၊ ထို ပစ္စုဒ္ဓိရ်ပြုပြီးရာ အခါမှ။ ပဘုတိ၊ စ၍။ ပရိဘောဂါဒယောပိ၊ တို့သည်လည်း‌။ ဝဋ္ဋန္တိ၊ န်၏။ (ဣတိ၊ ဤသို့။ သမ္မုခဝိကပ္ပနာ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ .... ကထံ အမေးကို ပြန်ဖြေရသည်။)
ကထံ၊ လျှင်။ ပရမ္မုခါဝိကပ္ပနာ, ဟောတိ၊ နည်း။
စီဝရာနံ၊ ၏။ တထေဝ၊ ထို့အတူပင်။ ပေ။ ဧတာနိ စီဝရာနီတိဝါ၊ ဟူ၍သော်လည်းကောင်း။ ဝတွာ၊ ပြီး၍။ တုယှံ၊ အား။ ဝိကပ္ပနတ္ထာယ၊ ဝိကပ္ပနာပြုခြင်းအကျိုးငှာ။ ဒမ္မိ၊ ပေးပါ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ရာ၏။
တေန၊ ထိုရဟန်းသည်။ (ကိုယ်စား ဝိကပ္ပနာပြုပေးမည့် ရဟန်းသည်။) ဝတ္တဗ္ဗော၊ ထိုက်၏။ (ကိံ၊ နည်း။) တေ၊ အရှင်ဘုရား၏။ မိတ္တောဝါ၊ ခိုင်မြဲသော မိတ်ဆွေသည်သော်လည်းကောင်း။ သန္ဒိဋ္ဌောဝါ၊ မခိုင်မြဲတတ် မြင်အပ်ကာမျှဖြစ်သော မိတ်ဆွေသည်သော်လည်းကောင်း။ ကော၊ အဘယ်သူဝါနည်း။ ဣတိ (ဝတ္တဗ္ဗော။)
တတော၊ ထိုမှ နောက်၌။ ဣတရေန၊ အခြားသော ရဟန်းသည်။ (သင်္ကန်းရှင်ရဟန်းသည်။) ပုရိမနယေနေဝ၊ ဖြင့်ပင်။ တိဿော ဘိက္ခူတိဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ ပေ။ တိဿာ သာမဏေရီတိဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ပြောဆိုရာ၏။
ပုန၊ တစ်ဖန်။ တေန ဘိက္ခုနာ၊ သည်။ (ကိုယ်စား ဝိကပ္ပနာပြုပေးမည့်ရဟန်း သည်။) အဟံ၊ သည်။ တိဿဿ၊ မည်သော။ ဘိက္ခုနော၊ အား။ ဒမ္မိ၊ ပေးပါ၏။ ("ဝိကပ္ပေမိ" နေရာ၌ "ဒမ္မိ" ဟုသုံးသည်။) ဣတိဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ ပေ။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ၏။ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။ ပရမ္မုခဝိကပ္ပနာ၊ တည်း။‌ ပေ။
န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်သေး။
ပန၊ အနွယ။ တေန ဘိက္ခုနာ၊ သည်။ ဒုတိယသမ္မုခဝိကပ္ပနာယံ၊ ၌။ ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ပင်။ ပေ။ ဝဋ္ဋန္တိ၊ န်၏။ ဣတိ၊ သို့။ (ပရမ္မုခဝိကပ္ပနာ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။)
ပတ္တဝိကပ္ပနာယံပိ၊ သပိတ်ကို ဝိကပ္ပနာပြုရာ၌လည်း။ ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
ဣတိ၊ လျှင်။ ဒွီသု၊ ကုန်သော။ ဣမာသု ဝိကပ္ပနာသု၊ တို့တွင်။ ယာယ ကာယစိ၊ သော။ ဝိကပ္ပနာယ၊ ဖြင့်။ ပဉ္စသု၊ န်သော။ သဟဓမ္မိကေသု၊ တို့တွင်။ ယဿ ကဿစိ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးအား။ စီဝရံ၊ ကို။ ဝိကပ္ပေတွာ၊ ဝိကပ္ပနာပြုပြီး၍။ ဝုတ္တနယေန၊ ဖြင့်။ အကတပစ္စုဒ္ဓါရံဝါ၊ မပြုအပ်သော ပစ္စုဒ္ဓိုရ်ရှိသော သင်္ကန်းကိုသော်လည်းကောင်း။ [ဋီကာ၌ "အကတပစ္စုဒ္ဓရဏံ" ဟုရှိ၏။] ယေန၊ အကြင်ရဟန်းနှင့်တကွ။ [ယေန သဒ္ဓိံ၊ ဋီကာ။] ဝိနယကမ္မံ၊ ကို။ ကတံ၊ ပြီ။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ ဝိဿာသေန၊ အကျွမ်းဝင်သဖြင့်။ အဂ္ဂဟေတွာဝါ၊ မယူမူ၍သော်လည်းကောင်း။ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ၊ ၏။ ပါစိတ္တိယံ။
(ဣဒံ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။) ပေ။ အပစ္စုဒ္ဓရဏံ၊ ပြန်၍ ထုတ်ခြင်းမရှိသောသင်္ကန်းကို။ ဝါ၊ ပစ္စုဒ္ဓိုရ်မပြန်ရသေးသော သင်္ကန်းကို။ ပရိဘုဉ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ၊ သုံးစွဲခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ပညတ္တံ၊ ပြီ။ ပေ။ တိကပါစိတ္တိယံ၊ ၏။ ပန၊ ဆက်။ တံ၊ ထိုပစ္စုဒ္ဓိုရ် မပြုရသေးသော သင်္ကန်းကို။ အဓိဋ္ဌဟန္တဿဝါ၊ အဓိဋ္ဌာန်သည်မူလည်းဖြစ်သော။ ဝိသဇ္ဇန္တဿဝါ၊ စွန့်သည်မူလည်းဖြစ်သော။ (ဘိက္ခုနော၊ ၏။) ဒုက္ကဋံ ဟောတိ။ ပစ္စုဒ္ဓရဏေ၊ ပစ္စုဒ္ဓိုရ်ပြုအပ်ပြီးသောသင်္ကန်း၌။ အပစ္စုဒ္ဓရဏသညိဿ၊ ပစ္စုဒ္ဓိုရ်မပြုရသေးသော သင်္ကန်းဟု အမှတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သော်လည်းကောင်း။ ဝေမတိကဿဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ (ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ၊ ၏။) တထာ၊ ထိုဒုက္ကဋ်အာပတ်သည်။
ပန၊ ကား။ (ပစ္စုဒ္ဓရဏေ၊ ၌။) ပစ္စုဒ္ဓရဏသညိဿ၊ ပစ္စုဒ္ဓိုရ်ပြုအပ်ပြီးသော သင်္ကန်းဟု အမှတ်ရှိသည် ဖြစ်၍။ (ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ၊ ၏လည်းကောင်း။) ဝိဿာသေန၊ ဖြင့်။ (ဝိကပ္ပနာ အတူပြုဖက်ရဟန်းနှင့် အကျွမ်းဝင်သဖြင့်။) ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ၊ ၏လည်းကောင်း။ ဥမ္မတ္တကာဒီနံ၊ ဥမ္မတ္တက အစရှိသည်ဖြစ်ကုန်၍။ (ပရိဘုဉ္ဇန္တာနံစ၊ တို့၏လည်းကောင်း။) အနာပတ္တိ။
သာမံ၊ ကိုယ်တိုင်။ ဝိကပ္ပိတဿ၊ ဝိကပ္ပနာပြုအပ်ပြီးသောသင်္ကန်း၏။ [ပရမ္မုခဝိကပ္ပနာ၌လည်း မိမိအလိုကျ ပြုပေးရသောကြောင့် "သာမံ ဝိကပ္ပိတဿ" တွင် ပါဝင်နိုင်၏။] အပစ္စုဒ္ဓါရော၊ ပစ္စုဒ္ဓိရ်မပြုရသေးခြင်းလည်းကောင်း။ ဝိကပ္ပနုပဂစီဝရတာ၊ ဝိကပ္ပနာလောက်သော သင်္ကန်း၏အဖြစ်လည်းကောင်း။ ပရိဘောဂေါ၊ သုံးစွဲခြင်းလည်းကောင်း။
ပေ။ ကိရိယာကိရိယံ၊ တည်း။ [သုံးစွဲခြင်းသည် ကိရိယ, ပစ္စုဒ္ဓိုရ်မပြုစေခြင်းသည် အကိရိယ]။အပစ္စုဒ္ဓရဏံ ။ ။ထောမနိဓိ၌ ဓရိဓာတ် (ပါဠိ၌ ရေဓာတ်) ဖြင့် ဝုဒ္ဓိမပြုဘဲ "ဥဒ္ဓရဏ" ဟုရှိ၏၊ ပါဠိ၌ ရေဓာတ်လည်း ထင်ရှား တည်ရှိခြင်း, ပျက်၍ ကျခြင်းအနက်ကို ဟောရာ၌ ဘူဝါဒိဖြစ်၍ ဝုဒ္ဓိမလို၊ ဆောင်ခြင်းအနက် ဟောရာ၌သာ စုရာဒိဖြစ်၍ "ဓာရဏံ" ဟု ဝုဒ္ဓိရောက်ရသည်၊ ထို့ကြောင့် ယုပစ္စည်းသက်ရာ၌ ဝုဒ္ဓိ မပါဘဲ အပစ္စုဒ္ဓရဏံ ဟု ပါဌ်မှန်ရှိ‌စေ။ ပစ္စဒ္ဓါရော၌ကား ဏပစ္စည်းဖြစ်၍ ဝုဒ္ဓိ ပါရသည်။
ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ ။ ။ဥမ္မတ္တက ဖြစ်ရုံမျှဖြင့် အာပတ်သင့်-မသင့် အထူးဆိုဖွယ် မလို၊ ဥမ္မတ္တက ဖြစ်၍ ဆိုင်ရာသိက္ခာပုဒ်ကို လွန်ကျူးမိရာ၌သာ အာပတ်မသင့်-ဟု အထူးဆိုဖွယ် လို၏၊ ထို့ကြောင့် "ဥမ္မတ္တကာဒီနံ- ဖြစ်ကုန်၍၊ ပရိဘုဉ္ဇန္တာနံ စ" ဟု ဆိုင်ရာသိက္ခာပုဒ်၏ စကားကိုထည့်ပေးမှ ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပာယ် ပြည့်စုံသည်၊ နောက်၌လည်း နည်းတူ၊ ရှေ့၌ ဤသို့ ထည့်သင့်သော်လည်း လွယ်ကူအောင် အပိုမထည့်ဘဲ ပေးခဲ့ရသည်။