သံဃာဒိသေသေသု၊ သံဃာဒိသေသ် သိက္ခာပုဒ်တို့တွင်။
ပဌမေ၊ ပဌမသိက္ခာပုဒ်၌။
ဥဿယဝါဒိကာတိ၊ ကား။
မာနုဿယဝသေန၊ ထောင်လွှားတက်ကြွသော မာန်မာန၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။
ကောဓုဿယဝသေန၊ ထောင်လွှားတက်ကြွသောကောဓ၏အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။
အဍ္ဍကရဏတ္ထာယ၊ တရားစွဲမှုပြုခြင်းအကျိုးငှာ။ဥ × ယဝါဒိကာ ။ ။ဥဿယေန- ထောင်လွှားတက်ကြွသော မာန ကောဓဖြင့်+ဝဒတိ- ပြောဆိုတတ် ငြင်းခုံတတ်၏၊ ဣတိ ဥဿယဝါဒိကာ၊ ဥဿယ၌ ဥပုဗ္ဗ သိဓာတ်, အ ပစ္စည်း၊ "ဥဿိက+ဇေ- စိုက်ထူအပ်သော တံခွန်အလံ" ဟူရာ၌ကဲ့သို့ ဥဿယသဒ္ဒါလည်း တက်ကြွထောင်လွှားသော မာန စသည်ကို ဟော၏-ဟု ကြံပါ။
ယေဘုယျနည်း ။ ။"မာန ကောဓ ဟူသော ဥဿယဖြင့်+တရားတွေ့" ဟူသော စကားကို မာန ကောဓဖြင့် တွေ့သည်က များသောကြောင့် ယေဘုယျနည်းအားဖြင့် ဆိုသည်၊ အချို့တရားတွေ့ရာ၌ကား၊ တရားသဖြင့် ဖြစ်စေလိုသော ကုသိုလ်စိတ် ကြိယာစိတ်ဖြင့် တွေ့ခြင်းလည်း ရှိ၏-ဟု ဋီကာဆို၏၊ ထို့ကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို တိစိတ္တကဖြစ်သော ပဌမကထိန သိက္ခာပုဒ်နှင့် အတူဟု ဆိုလတ္တံ့။ ဝိနိစ္ဆယမဟာမတ္တာနံ၊ တရားဆုံးဖြတ်တတ်သော အမတ်ကြီးတို့၏။ (တရားသူကြီးတို့၏။) သန္တိကေ၊ ၌။ ဝိဝဒမာနာ၊ ငြင်းခုံလျက်။ (ဝိဟရေယျ၌စပ်။)
ယေဘုယျနည်း ။ ။"မာန ကောဓ ဟူသော ဥဿယဖြင့်+တရားတွေ့" ဟူသော စကားကို မာန ကောဓဖြင့် တွေ့သည်က များသောကြောင့် ယေဘုယျနည်းအားဖြင့် ဆိုသည်၊ အချို့တရားတွေ့ရာ၌ကား၊ တရားသဖြင့် ဖြစ်စေလိုသော ကုသိုလ်စိတ် ကြိယာစိတ်ဖြင့် တွေ့ခြင်းလည်း ရှိ၏-ဟု ဋီကာဆို၏၊ ထို့ကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို တိစိတ္တကဖြစ်သော ပဌမကထိန သိက္ခာပုဒ်နှင့် အတူဟု ဆိုလတ္တံ့။ ဝိနိစ္ဆယမဟာမတ္တာနံ၊ တရားဆုံးဖြတ်တတ်သော အမတ်ကြီးတို့၏။ (တရားသူကြီးတို့၏။) သန္တိကေ၊ ၌။ ဝိဝဒမာနာ၊ ငြင်းခုံလျက်။ (ဝိဟရေယျ၌စပ်။)
ဂဟပတိနာဝါတိအာဒီဟိ၊ ဂဟပတိနာဝါ အစရှိသောပုဒ်တို့ဖြင့်။
ပဉ္စ၊ ၅ဦးကုန်သော။
သဟဓမ္မိကေ၊ တို့ကို။
ဌပေတွာ၊ ထား၍။
အဝသေသော၊ ကုန်သော။
ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာ၊ အိမ်၌တည်သူလူဝတ်ကြောင်, ရင်္သေ့ ပရိဗ္ဗိုဇ်တို့ကို။
သင်္ဂဟိတာ၊ သိမ်းယူအပ်ကုန်ပြီ။
အယံ ဘိက္ခုနီပဌမာပတ္တိကန္တိ၊ ကား။
ဧတိဿာ၊ ဤအာပတ်၏။
အာဒိမှိ ပဌမံ၊ အစ၌။
(အာဒိမှိသည် ပဌမံအဖွင့်တည်း။)
အာပတ္တိ၊ ရောက်ခြင်းသည်။
(အတ္ထိ)။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(ထိုသို့ အစ၌ ရောက်ခြင်းရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။)
(သာ၊ ထိုအာပတ်သည်။)
ပဌမာပတ္တိကာ၊ မည်၏။
ဝိတိက္ကမက္ခဏေယေဝ၊ လွန်ကျူးရာ ခဏ၌သာလျှင်။
[တတိယသမနုဘာသန၌ မဟုတ်ဟု ဧဝဖြင့်ကန့်။]
အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ၊ ရောက်ထိုက်သောအာပတ်တည်း။
ဣတိ အတ္ထော။
ပဌမာပတ္တိကံ၊ ရှေးဦးစွာ လွန်ကျူးဆဲခဏ၌ သင့်ရောက်ခြင်းရှိသော။
တံ၊ ထိုအာပတ်သို့။
[ဝိဂြိုလ်ဝါကျ၌ "ပဌမာပတ္တိကာ" သည်ပုဒ်အခိုက်အတန့်ကို ငဲ့သော "ပဒါဝတ္ထိကန္တနည်း" တည်း၊ "တံ ပဌမာပတ္တိကံ"ကား မူလဝါကျရှိသည့်အတိုင်း ဒုတိယန္တဖြင့် ပြန်၍ ဝိဘကျန်ခံသော "ဝါကျာဝတ္ထိကန္တ" နည်းတည်း။]
အာပန္နာတိ၊ ကား။
အဍ္ဍပရိယောသာနေ၊ တရား၏အဆုံး၌။
အာပန္နာ၊ ရောက်ပြီ။
ဘိက္ခုနိံ၊ ကို။
သံဃတော၊ မှ။
နိဿာရေတိ၊ ထွက်သွားစေတတ်၏။
ဝါ၊ နှင်ထုတ်တတ်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(ထိုသို့ သံဃာမှ နှင်ထုတ်တတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်)။
နိဿာရဏီယော၊ နိဿာရဏီယ မည်၏။
[ဤ ဝစနတ္ထဖြင့် နိပုဗ္ဗ သရဓာတ်နောင် အနီယပစ္စည်းသည် ကတ္တုသာဓနကို ဟော၏, ကာရိတ်ပစ္စည်းလည်းကျေ၏-ဟု သိစေ၏။]
နိဿာရဏီယံ၊ သံဃာမှ နှင်ထုတ်တတ်သော။
တံ၊ ထိုအာပတ်သို့။
သံဃာဒိသေသန္တိ၊ ကား။
ဧဝံ နာမကံ၊ ဤသို့ သံဃာဒိသေသ်အမည်ရှိသော။
(တံ၊ ထိုအာပတ်သို့။
အာပန္နာ၊ ပြီ။)
(ဣဒံ သိက္ခာပဒံ)။
ပေ၊
ဥဿယဝါဒိကဝတ္ထုသ္မိံ၊ ထောင်လွှားဘိတုံ, မာန်အမျက်ဟုန်ဖြင့်, ငြင်းခုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ပေ။
အဍ္ဍံ၊ တရားစွဲမှုကို။
ကရိဿာမိ၊ ပြုအံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။
ယံကိဉ္စိ၊ သော။
ဒုတိယိကံဝါ၊ ၂ ယောက်မြောက် အဖော်ကိုသော်လည်းကောင်း။
သက္ခိံဝါ၊ သက်သေကိုသော်လည်းကောင်း။
သဟာယံဝါ၊ သဟာယ်ချင်း(သူငယ်ချင်း) ကိုသော်လည်းကောင်း။
[အဖော်ဖြစ်ရုံမတ္တကို "ဒုတိယိက," တိုင်ပင်ဖော် တိုင်ပင်ဖက်ကို "သဟာယ" ဟုခွဲ၊]
ပရိယေသန္တိယာ၊ ရှာသော ရဟန်းမ၏။
ပရိယေသနေ၊ ရှာခြင်းကြောင့်။
ဒုက္ကဋံ ဟောတိ။
ယတ္ထ၊ အကြင်အရပ်၌။
ဌိတာယ၊ တည်သောရဟန်းမ၏။
[ဥပဿယ (ဘိက္ခုနီကျောင်း) ဘိက္ခာစာရမဂ္ဂါဒီသု (ဆွမ်းခံလမ်း အစရှိသည်တို့တွင်) ယသ္မိံ ဌာနေ ဌိတာယ။]
အဍ္ဍံ၊ တရားစွဲမှုကို။
ကာတုံ၊ ငှာ။
ဂစ္ဆာမိ၊ သွားအံ့။
ဣတိ၊ သို့။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။
တတော၊ ထိုအရပ်မှ။
ပဋ္ဌာယ၊ ၍။
ဂစ္ဆန္တိယာ၊ သွားသော ရဟန်းမ၏။
ပဒေ ပဒေ၊ ၌။
ဒုက္ကဋံ ဟောတိ။
ယတ္ထ ကတ္ထစိ၊ အမှတ်မထား, တစ်ပါးပါးသော အရပ်၌။
အန္တမသော၊ အားဖြင့်။
ဘိက္ခုနုပဿယံ၊ ဘိက္ခုနီတို့၏ ကျောင်းသို့။
အာဂတေပိ၊ လာသည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ဝေါဟာရိကေ၊ တရားသူကြီးတို့ကို။
ဒိသွာ၊ ၍။
အတ္တနှော၊ ၏။
ကထံ၊ စကားကို။
အာရောစေန္တိယာ၊ ပြောသောရဟန်းမ၏။
ဒုက္ကဋိ ဟောတိ။
ဣတရေန၊ မိမိမှတစ်ပါးသော ဥပါသကာသည်။
[တရားတွေ့ဘက် ဂဟပတိ စသည်ကို ဆိုလိုသည်။]
အတ္တနော၊ ၏။
ကထာယ၊ ကို။
အာရောစိတာယ၊ ပြောပြအပ်ပြီးသော်။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ထုလ္လစ္စယံ ဟောတိ။
ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာ။
ဣတရေန၊ မိမိမှတစ်ပါးသော ဥပါသကာသည်လည်းကောင်း။
ပစ္ဆာ၊ မှ။
ဘိက္ခုနိယာ၊ သည်လည်းကောင်း။
အာရောစနေပိ၊ ပြောခြင်း၌လည်း။
ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
ပန၊ ဆက်။
ဘိက္ခုနီ၊ သည်။
တံ၊ ထိုဥပါသကာကို။
[တရားတွေ့ဘက် "ဂဟပတိ" စသူကို-ဟူလို။]
သစေ ဝဒတိ၊ အကယ်၍ ပြောအံ့။
(ကိံ၊ အဘယ်သို့ ပြောသနည်း။)
မမစ၊ ငါ၏လည်းကောင်း။
တဝစ၊ သင်၏လည်းကောင်း။
ကထံ၊ စကားကို။
တွံယေဝ၊ သင်သည်သာ။
(သင်ချည်းသာ)။
အာရောစေဟိ၊ ပြောလိုက်ပါတော့။
ဣတိ၊ သို့။
(သစေ ဝဒတိ၊ အံ့။
ဧဝံသတိ၊ သော်။)
သော၊ ထိုဥပါသကာသည်။
အတ္တနော ဝါ၊ မိမိ၏မူလည်း။
ကထံ၊ ကို။
ပဌမံ၊ စွာ။
အာရောစေတု၊ ပြောပစေ။
တဿဝါ၊ ထိုရဟန်းမ၏မူလည်း။
(ကထံ၊ ကို။
ပဌမံ၊ စွာ။
အာရောစေတု၊ စေ။)
ပဌမာရောစနေ၊ ပဌမပြောခြင်းကြောင့်။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ဒုက္ကဋံ၊ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သည်။
(ဟောတိ)။
ဒုတိယေ၊ ဒုတိယပြောခြင်းကြောင့်။
ထုလ္လစ္စယံ၊ သည်။
(ဟောတိ)။
တေန၊ ထိုဥပါသကာသည်။
ဧဝံ၊ သို့။
ဝုတ္တာယ၊ ပြောဆိုအပ်သော။
(တပည့်တော်၏စကားနှင့် အရှင်မ၏ စကားကို အရှင်မချည်းသာ ပြောလိုက်ပါဟု ပြောဆိုအပ်သော)။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
အာရောစနေပိ၊ ပြောခြင်း၌လည်း။
ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
ပန၊ ဆက်။
ဘိက္ခုနီ၊ သည်။
အညေန၊ အခြားသူသည်။
ဝါ၊ အခြားသူကို။
သစေ ကထာပေတိ၊ အကယ်၍ ပြောစေအံ့။
တတြာပိ၊ ထိုသို့ အခြားသူကို ပြောစေရာ၌လည်း။
ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
[မိမိမှလည်းကောင်း, တရားတွေ့ဘက် ဥပါသကာမှ လည်းကောင်း အခြား ပြင်ဘက်သူကို "အညေန" ဟုဆိုသည်။]
ဟိ၊ မှန်။
ယထာ တထာ ဝါ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်မူလည်း။
အဍ္ဍ ။ ။အဍ္ဍဓာတ်သည် အဘိယောဂ (တရားတွေ့ခြင်း-တရားစွဲခြင်း) အနက်ဟောဟု ဓာတ်ကျမ်းတို့၌ ဆို၏၊ အဍ္ဍနံ- တရားစွဲခြင်း၊ အဍ္ဍော- ခြင်း၊ ပဌမက္ခရာဒွေဘော်နှင့် "အဋ္ဋော" ဟုလည်းရှိ၏။ ဧတေန- ဤတရားစွဲခြင်းဖြင့်၊ ပစ္စတ္ထိကာ- ရန်သူတို့သည်၊ အဋ္ဋိယန္တိ ဒုက္ခာယန္တိ- ဆင်းရဲရကုန်၏၊ ဣတိ အဋ္ဋော၊ ဝိနိစ္ဆိတဗ္ဗဝေါဟာရော -တရားသူကြီးတို့ဆုံးဖြတ်ထိုက်သော တရားစွဲစကားပြောခြင်း။ [မူလပံ- မဟာဂေါသိင်္ဂသုတ် ဋီကာ။]
အာရောစာပီယမာနေ၊ ပြောစေအပ်သော်။
ပဌမာရောစနေ၊ ပဌမပြောခြင်းကြောင့်။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ဒုက္ကဋံ ဟောတိ။
ဒုတိယေ၊ ဒုတိယပြောခြင်းကြောင့်။
ထုလ္လစ္စယံ (ဟောတိ)။
ပန၊ ဆက်။
ဥဘိန္နံ၊ နှစ်ယောက်သော ဘိက္ခနီ, ဥပါသကာတို့၏။
ကထံ၊ ကို။
သုတွာ၊ ကြားပြီး၍။
ဝေါဟာရိကေဟိ၊ တရားသူကြီးတို့သည်။
ဝိနိစ္ဆယေ၊ အဆုံးအဖြတ်ကို။
ကတေ၊ ပြုအပ်ပြီးသော်။
အဍ္ဍပရိယောသာနံ နာမ၊ တရားစွဲခြင်း၏ ပြီးဆုံးခြင်းမည်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
တသ္မိံ အဍ္ဍပရိယောသာနေ၊ ထိုတရားစွဲခြင်း၏ပြီးဆုံးရာ၌။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ဇယေ၊ နိုင်ခြင်းသည်။
(သတိပိ၊ သော်လည်းကောင်း။)
ပရာဇယေ၊ ရှုံးခြင်းသည်။
(သတိပိ၊ လည်းကောင်း။)
သံဃာဒိသေသော၊ (ဟောတိ)။
[ဝေါဟာရေ၊ တရားဆုံးဖြတ်ကြောင်းစကား၌+
နိယုတ္တာ၊ ယှဉ်သူတို့ တည်း။
ဝေါဟာရိကာ၊ တို့။
ဤ၌ ဝေါဟာရသဒ္ဒါသည် ဝိနိစ္ဆယကထာအနက်ကို ဟော၏။]
ပန၊ ကား။
ယာ၊ အကြင်ရဟန်းမသည်။
ပစ္စတ္ထိကမနုဿေဟိ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို အလိုရှိသော ရန်သူတို့သည်။
ဒူတံ၊ တမန်ကို။
ပဟိဏိတွာ၊ စေလွှတ်၍သော်လည်းကောင်း။
သယံ၊ ကိုယ်တိုင်။
အာဂန္တွာဝါ၊ လာ၍သော်လည်းကောင်း။
အယျေ၊ ရှင်မ။
ဧဟိ၊ လာလော့။
ဣတိ၊ သို့။
အာကဍ္ဎိယမာန၊ ဆွဲခေါ်အပ်သည်။
(ဟုတွာ)။
ဂစ္ဆတိ၊ လိုက်သွားရ၏။
[တရားတွေ့အောင် အတင်းဆွဲခေါ်အပ်သည် ဖြစ်၍ လိုက်သွားရသည်-ဟူလို။]
(တဿာစ၊ ထိုရဟန်းမ၏လည်းကောင်း။)
ယာဝါ၊ အကြင်ရဟန်းမသည်လည်း။
ဥပဿယေ၊ ဘိက္ခုနီတို့၏ကျောင်း၌။
အညေဟိ၊ အခြားသူတို့သည်။
ကတံ၊ သော။
အနာစာရံ၊ မလျောက်ပတ်သောအကျင့်ကို။
အနောဒိဿ၊ မည်သူမည်ဝါဟု မညွှန်ပြမူ၍။
အာစိက္ခန္တီ၊ ပြောဆိုလျက်။
ဝါ၊ တိုင်ကြားလျက်။
ရက္ခံ၊ အစောင့်အရှောက်ကို။
ယာစတိ၊ တောင်း၏။
[အစောင့်အရှောက်တောင်းပုံကို ပါတိမောက်ဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။
(တဿစ၊ ၏လည်းကောင်း။)
ယာယ၊ အကြင်ရဟန်းမသည်။
ကိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ခုကို။
အဝုတ္တာ၊ မပြောဆိုအပ်ကုန်ဘဲ။
ဝေါဟာရိကာ၊ တရားသူကြီးတို့သည်။
အညတော၊ အခြားသူတို့ထံမှ။
သုတွာ၊ ကြားရ၍။
(ဘိက္ခုနီနှင့်ဥပါသကာတို့ အငြင်းအခုံ ဖြစ်နေပုံကို ကြားရ၍)။
သယမေဝ၊ ကိုယ်တိုင်သာ။
အဍ္ဍံ၊ ကို။
ပရိယောသာပေန္တိ၊ ပြီးဆုံးစေကုန်၏။
တဿာစ၊ ၏လည်းကောင်း။
ဥမ္မတ္တိကာဒီနံ၊ ကုန်၍။
(အဍ္ဍံ၊ ကို။
ကရောန္တီနံ စ၊ ပြုသော ရဟန်းမတို့၏လည်းကောင်း။)
အနာပတ္တိ။
အညေဟိ၊ အခြားသူတို့သည်။
အနာကဍ္ဎိတာယ၊ မဆွဲငင်အပ်ဘဲ။
အဍ္ဍကရဏံ၊ တရားစွဲမှုကိုပြုခြင်းလည်းကောင်း။
အဍ္ဍပရိယောသာနံ၊ တရားစွဲခြင်း၏ ပြီးဆုံးခြင်းလည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
ပေ။
ပန၊ အထူးကား။
ဣဒံ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်သည်။
ကိရိယမေဝ၊ ကိရိယသာတည်း။
(မပြုထိုက်သော တရားစွဲမှုကို ပြုခြင်းရှိသော သိက္ခာပုဒ်တည်း။)
ဣတိ၊ တည်း။