ဒုတိယေ၊ ၌။
ဥဒ္ဒိဿမာနေတိ၊ ကား။
အာစရိယေန၊ သည်။
အန္တေဝါသိကဿ၊ အနီးနေတပည့်အား။
ဝုစ္စမာနေ ဝါ၊ ပြောဆိုပို့ချအပ်သော်လည်းကောင်း။
သဇ္ဈာယဝသေန၊ သရဇ္ဈာယ်ခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်။
ပရိဝတ္တိယမာနေဝါ၊ အဖန်ဖန်ဖြစ်စေအပ်သော်လည်းကောင်း။
ဝါ၊ စာပြန်သော်လည်းကောင်း။
ဥဒ္ဒိဿမာနေ ။ ။မာနပစ္စည်း နှောင်းရာဝယ် ယပစ္စည်းသက်၍ "ဥဒ္ဒိဿ" ဟု ဖြစ်၏၊ ဒိသဓာတ်သည် ရွတ်ဆိုခြင်း အနက်ကိုလည်း ဟောနိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် ပါဠိသက်သက် (အဓိပ္ပာယ် မပြောဘဲ) ပို့ချရာ၌ ဆရာက တပည့်အား ရွတ်ပြသောအားဖြင့် ပို့ချအပ်သည်ကိုလည်းကောင်း, မည်သူမဆို စာပြန်သည့် အနေအားဖြင့် ရွတ်ဆိုအပ်သည်ကိုလည်းကောင်း "ဥဒ္ဒိဿမာန" ဟု ဆိုသည်။ [စာအုပ် ပေစာ မရှိသော ရှေးခေတ်၌ စာချလျှင် ဆရာက ရှေးဦးစွာ ရွတ်ပြရသည်။]
ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကေဟီတိ၊ ကား။
ခုဒ္ဒကေဟိစ၊ ငယ်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။
အနုခုဒ္ဒကေဟိစ၊ ထို့အောက် ငယ်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။
(ဣမေဟိ သိက္ခာပဒေဟိ၌ စပ်)။
ယာဝဒေဝါတိ (ဧတံ)၊ ယာဝဒေဝဟူသော ဤသဒ္ဒါသည်။
တေသံ၊ ထိုကုက္ကုစ္စအစရှိသည်တို့၏။
သံဝတ္တနမရိယာဒပရိစ္ဆေဒဝစနံ၊ ဖြစ်ခြင်း၏ အပိုင်းအခြားကို ပိုင်းဖြတ်ကြောင်းသဒ္ဒါတည်း။
ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ။
(ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ)။
ဟိ၊ ချဲ့။
ဧတာနိ၊ ဤခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပုဒ်တို့သည်။
(သံဝတ္တန္တိ၌စပ်)။
ဝါ၊ တို့ကို။
ယေ၊ အကြင်ရဟန်းတို့သည်။
ဥဒ္ဒိသန္တိဝါ၊ ဆရာအဖြစ်ဖြင့်မူလည်း ရွတ်ပြကြကုန်၏။
ဥဒ္ဒိသာပေန္တိဝါ၊ တပည့်အဖြစ်ဖြင့်မူလည်း ရွတ်ပြစေကြကုန်၏။
သဇ္ဈယန္တိဝါ၊ စာအံသောအားဖြင့်မူလည်း သရဇ္ဈာယ်ကြကုန်၏။
တေသံ၊ ထိုရဟန်းတို့၏။
ယာဝ၊ လောက်။
ကပ္ပတိ နု ခေါ၊ အပ်လေသလော။
န ကပ္ပတိ နု ခေါ၊ မအပ်လေသလော။
ဣတိ၊ သို့။ခုဒ္ဒါနခုဒ္ဒကေဟိ ။ ။သံဃာဒိသေသာဒီဟိ ခုဒ္ဒကေဟိ စေဝ, ထုလ္လစ္စယာဒီဟိ အနုခုဒ္ဒကေဟိစ။ (ပါရာဇိကကို ထောက်၍ သံဃာဒိသေသ်သည် ခုဒ္ဒကသိက္ခာပုဒ်, ထုလ္လစ္စဉ်းသည် အနုခုဒ္ဒက သိက္ခာပုဒ်တည်း၊ သံဃာဒိသေသ်ကို ထောက်၍ ထုလ္လစ္စဉ်းသည် ခုဒ္ဒက, ပါစိတ်သည် အနုခုဒ္ဒက၊ ထို့အတူ အထက် အထက် ထောက်၍ အောက် အောက် သိက္ခာပုဒ်များကို ခုဒ္ဒက- အနုခုဒ္ဒက ဟု ခွဲပါ၊ အဆုံး၌ ဒုက္ကဋ်သည် ခုဒ္ဒက, ဒုဗ္ဘာသိတသည် အနုခုဒ္ဒက၊ ဤကား "သိက္ခာပဒေဟိ" ဖြင့် အာပတ်ကိုပါယူသော နည်းတည်း၊ တစ်နည်း- သိက္ခာပုဒ်ခေါင်းစဉ်အတိုင်း "သံဃာဒိသေသ် သိက္ခာပုဒ်သည် ခုဒ္ဒက, အနိယတသည် အနုခုဒ္ဒက၊ အနိယတသည် ခုဒ္ဒက, နိသဂ္ဂိယပါစိတ်သည် အနုခုဒ္ဒက၊ အဆုံး၌ သေခိယသည် ခုဒ္ဒက, အဓိကရဏသမထသည် အနုခုဒ္ဒက" ဟုလည်း ဋီကာတို့ ခွဲကြ၏။
သံဝတ္တန ၊ ပေ၊ ဝစနံ ။ ။ယာဝဒေဝကို "ယာဝ+ဧဝ" ဟုခွဲ၊ ယာဝသည် မရိယာဒါဝဓိ (လယ်ကို ကန်သင်းဖြင့် ပိုင်းခြားသကဲ့သို့) ပိုင်းခြားကန့်သတ်ခြင်းအနက်ကို ဟော၏၊ ဧဝကား ထိုအနက်ကို မြဲစေခြင်း နိယမတ္ထ (သန္နိဋ္ဌာနာဝဓာရဏ) အနက်ကို ဟောသည်၊ ပစ္စဝေက္ခဏာ၌ "ယာဝပဋိဃာတာယ ဧဝ- ပယ်ဖျောက်နိုင်ရုံ အကျိုးငှာသာလျှင်" ဟုပေးရသော ယာဝဒေဝ မျိုးတည်း၊ သံဝတ္တနဟူသည် "ယာဝ၊ ပေ၊ သံဝတ္တန္တိ" မှ သံဝတ္တနကြိယာတည်း။
ဆိုလိုရင်းကား-- ဤခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပုဒ်တို့သည် သင်အံနေသူတို့မှာ "ပြုစရာကိစ္စတိုင်း၌ အပ်လေသလား, မအပ်လေသလား" စသည်ဖြင့် တွေးတောကာ သံသယ ကုက္ကုစ္စ စသည် ဖြစ်ရုံသာ အကျိုးရှိကြသည်၊ အခြားကောင်းကျိုးကို မဖြစ်စေနိုင်ကြပါ-ဟူလို။ [သံဝတ္တနဿ+ မရိယာဒါ သံဝတ္တနမရိယာဒါ၊ တာယ+ပရိစ္ဆေဒေါ သံဝတ္တနမရိယာဒပရိစ္ဆေဒေါ၊ တဿ+ဝစနံ သံဝတ္တနမရိယာဒပရိစ္ဆေဒဝစနံ။]
ဥဒ္ဒိသန္တိ စသည် ။ ။မိမိတို့ဘာသာ ရွတ်ပြ(ပို့ချ)ခြင်းကို "ဥဒ္ဒိသန္တိ"ဟု လည်းကောင်း, တပည့်တို့က ရွတ်ပြဖို့ရန် တောင်းပန်ခြင်းကို "ဥဒ္ဒိသာပေန္တိ"ဟုလည်းကောင်း, နှုတ်တက်ဆောင်၍ စာအံခြင်းကို "သဇ္ဈယန္တိ" ဟုလည်းကောင်း ဆိုသည်၊ [အဓိ+ဣဓာတ်ဖြစ်၍ အာချာတ် ပုဒ်၌ "သဇ္ဈာ" ဟု ဒီဃဖြင့် မရှိရ၊ ဏပစ္စည်း သက်ရာ၌သာ "သဇ္ဈာယ" ဟုရှိရသည်။] ကုက္ကုစ္စဝိပ္ပဋိသာရော၊ ကုက္ကုစ္စဟူသော နှလုံးမသာယာခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဝိဟေသာ၊ ကိုယ်စိတ်ပင်ပန်းခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဝိစိကိစ္ဆာမနောဝိလေခါ စ၊ ဝိစိကိစ္ဆာဟူသော စိတ်ကို ရေးခြစ်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိယေဝ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်သည်သာ။ တာဝ၊ ထိုကုက္ကုစ္စ ဝိဟေသာ ဝိလေခါ ဖြစ်သည့်တိုင်အောင်။ သံဝတ္တန္တိ၊ န်၏။ (ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ)။
သံဝတ္တန ၊ ပေ၊ ဝစနံ ။ ။ယာဝဒေဝကို "ယာဝ+ဧဝ" ဟုခွဲ၊ ယာဝသည် မရိယာဒါဝဓိ (လယ်ကို ကန်သင်းဖြင့် ပိုင်းခြားသကဲ့သို့) ပိုင်းခြားကန့်သတ်ခြင်းအနက်ကို ဟော၏၊ ဧဝကား ထိုအနက်ကို မြဲစေခြင်း နိယမတ္ထ (သန္နိဋ္ဌာနာဝဓာရဏ) အနက်ကို ဟောသည်၊ ပစ္စဝေက္ခဏာ၌ "ယာဝပဋိဃာတာယ ဧဝ- ပယ်ဖျောက်နိုင်ရုံ အကျိုးငှာသာလျှင်" ဟုပေးရသော ယာဝဒေဝ မျိုးတည်း၊ သံဝတ္တနဟူသည် "ယာဝ၊ ပေ၊ သံဝတ္တန္တိ" မှ သံဝတ္တနကြိယာတည်း။
ဆိုလိုရင်းကား-- ဤခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပုဒ်တို့သည် သင်အံနေသူတို့မှာ "ပြုစရာကိစ္စတိုင်း၌ အပ်လေသလား, မအပ်လေသလား" စသည်ဖြင့် တွေးတောကာ သံသယ ကုက္ကုစ္စ စသည် ဖြစ်ရုံသာ အကျိုးရှိကြသည်၊ အခြားကောင်းကျိုးကို မဖြစ်စေနိုင်ကြပါ-ဟူလို။ [သံဝတ္တနဿ+ မရိယာဒါ သံဝတ္တနမရိယာဒါ၊ တာယ+ပရိစ္ဆေဒေါ သံဝတ္တနမရိယာဒပရိစ္ဆေဒေါ၊ တဿ+ဝစနံ သံဝတ္တနမရိယာဒပရိစ္ဆေဒဝစနံ။]
ဥဒ္ဒိသန္တိ စသည် ။ ။မိမိတို့ဘာသာ ရွတ်ပြ(ပို့ချ)ခြင်းကို "ဥဒ္ဒိသန္တိ"ဟု လည်းကောင်း, တပည့်တို့က ရွတ်ပြဖို့ရန် တောင်းပန်ခြင်းကို "ဥဒ္ဒိသာပေန္တိ"ဟုလည်းကောင်း, နှုတ်တက်ဆောင်၍ စာအံခြင်းကို "သဇ္ဈယန္တိ" ဟုလည်းကောင်း ဆိုသည်၊ [အဓိ+ဣဓာတ်ဖြစ်၍ အာချာတ် ပုဒ်၌ "သဇ္ဈာ" ဟု ဒီဃဖြင့် မရှိရ၊ ဏပစ္စည်း သက်ရာ၌သာ "သဇ္ဈာယ" ဟုရှိရသည်။] ကုက္ကုစ္စဝိပ္ပဋိသာရော၊ ကုက္ကုစ္စဟူသော နှလုံးမသာယာခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဝိဟေသာ၊ ကိုယ်စိတ်ပင်ပန်းခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဝိစိကိစ္ဆာမနောဝိလေခါ စ၊ ဝိစိကိစ္ဆာဟူသော စိတ်ကို ရေးခြစ်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိယေဝ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်သည်သာ။ တာဝ၊ ထိုကုက္ကုစ္စ ဝိဟေသာ ဝိလေခါ ဖြစ်သည့်တိုင်အောင်။ သံဝတ္တန္တိ၊ န်၏။ (ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ)။
အထဝါ၊ ထို့ပြင်တစ်နည်းကား။
ယာဝဒေဝါတိ (ဧတံ)၊ သည်။
အတိသယဝဝတ္ထာပနံ၊ အလွန်အကဲအားဖြင့် ပိုင်းခြားကြောင်း သဒ္ဒါတည်း။
တဿ၊ ထိုယာဝဒေဝသဒ္ဒါ၏။
သံဝတ္တန္တီတိ ဣမိနာ၊ သံဝတ္တန္တိဟူသော ဤပုဒ်နှင့်။
သမ္ဗန္ဓော၊ ဆက်စပ်ခြင်းသည်။
(ဟောတိ)။
ကုက္ကုစ္စာယ၊ ကုက္ကုစ္စအကျိုးငှာလည်းကောင်း။
ဝိဟေသာယ၊ ငှာလည်းကောင်း။
ဝိလေခါယ၊ ငှာလည်းကောင်း။
အတိဝိယ၊ အလွန်အကဲသာလျှင်။
သံဝတ္တန္တိယေဝ၊ ဖြစ်ကုန်သည်သာ။
ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။
သိက္ခာပဒဝိဝဏ္ဏကေတိ၊ ကား။
ဧဝံ၊ သို့။
သိက္ခာပဒါနံ၊ တို့ကို။
ဝိဝဏ္ဏကေဂရဟဏေ၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်းကြောင့်။
ပါစိတ္တိယံ ဟောတိ။
ဣတိ အတ္ထော။
(ဣဒံ သိက္ခာပဒံ)။
ပေ။
ဝိနယဝိဝဏ္ဏနဝတ္ထုသ္မိံ၊ ဝိနည်းကို ကဲ့ရဲ့ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ပေ။
အနုပသမ္ပန္နဿ၊ ၏။
(သန္တိကေ၊ အထံ၌။)
ဝိဝဏ္ဏနေ၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်းကြောင့်။
တိကဒုက္ကဋံ။
ဥဘိန္နမ္ပိ၊ ဥပသမ္ပန္န, အနုပသမ္ပန္န ၂ဦးလုံးတို့၏လည်း။
(သန္တိကေ၊ ၌။)
အညဓမ္မဝိဝဏ္ဏနေ၊ ဝိနည်းပညတ်တော်မှတစ်ပါးသော သုတ်, အဘိဓမ္မာတရားကို ကဲ့ရဲ့ခြင်းကြောင့်။
ဒုက္ကဋမေဝ (ဟောတိ)။
န ဝိဝဏ္ဏေတုကာမဿ၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်းငှာ အလိုမရှိသည်ဖြစ်၍။
ဣင်္ဃ၊ တိုက်တွန်းပါ၏။
တာဝ၊ ရှေးဦးစွာ။
သုတ္တန္တေဝါ၊ သုတ္တန်တို့ကိုသော်လည်းကောင်း။
ဂါထာယောဝါ၊ တို့ကိုသော်လည်းကောင်း။
အဘိဓမ္မံဝါ၊ ကိုသော်လည်းကောင်း။
ပရိယာပုဏဿု၊ သင်ပါဦးလော့။
ပစ္ဆာပိ၊ နောက်၌လည်း။
ဝိနယံ၊ ကို။
ပရိယာပုဏိဿသိ၊ သင်ရပါလိမ့်မည်။
ဣတိ၊ သို့။
ဘဏတော၊ ၏လည်းကောင်း။
ဥမ္မတ္တကာဒီနံ၊ န်၍။
(ဝိဝဏ္ဏန္တာနံစ၊ တို့၏လည်းကောင်း။)
အနာပတ္တိ။
ဂရဟိတုကာမတာစ၊ ကဲ့ရဲ့လိုသူ၏အဖြစ်လည်းကောင်း။
ဥပသမ္ပန္နဿ၊ ၏။
သန္တိကေ၊ ၌။
သိက္ခာပဒဝိဝဏ္ဏနံစ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို ကဲ့ရဲ့ခြင်းလည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
ပေ။
ဒုက္ခဝေဒနံ၊ ဒုက္ခဝေဒနာရှိ၏။
ဣတိ၊ တည်း။