စတုတ္ထေ၊ ၌။
ပူပေဟိဝါတိ၊ ကား။
ပဟိဏကတ္ထာယ၊ ပေးပို့အပ်သော လက်ဆောင်အကျိုးငှာ။
ပဋိယတ္တေဟိ၊ စီရင်အပ်ကုန်သော။
အတိရသကမောဒကသက္ခလိကာဒီဟိ၊ အတိရသကမုန့်, လဍ္ဍူးမုန့်, မုန့်ကြွက်ကျစ် အစရှိကုန်သော။
ယေဟိကေဟိစိ၊ အမှတ်မရှိ တစ်စုံတစ်ခုကုန်သော။
ခဇ္ဇကေဟိ၊ မုန့်ခဲဖွယ်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း။
မန္တေဟိ ဝါတိ၊ ကား။
ပါထေယျတ္ထာယ၊ လမ်းစာရိက္ခာ အကျိုးငှာ။
ပဋိယတ္ထေဟိ၊ ကုန်သော။
ယေဟိ ကေဟိစိ၊ ကုန်သော။
သတ္တုတိလတဏ္ဍုလာဒီဟိ၊ မုန့်မှုန့်, နှမ်း, ဆန် အစရှိသည်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း။
(ပဝါရေယျ၌စပ်။)
ဒွတ္တိပတ္တပူရာတိ၊ ကား။
မုခပဋ္ဋိယာ၊ နှုတ်ခမ်းရစ်၏။
ဟေဋ္ဌိမလေခံ၊ အောက်အနားရေးကို။
အနတိက္ကန္တာ၊ မလွန်ကုန်သော။
ဒွေဝါ၊ နှစ်သပိတ်ပြည့်သော်လည်း ဖြစ်ကုန််သော။
တယောဝါ၊ သုံးသပိတ်ပြည့်သော်လည်းဖြစ်ကုန်သော။
ပတ္တပူရာ၊ သပိတ်တို့၌ ပြည့်သောမုန့်တို့ကို။
(ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ၌စပ်။)
တတော စေ ဥတ္တရီတိ၊ ကား။
တတိယံ၊ ၃ ခုမြောက် ဖြစ်သော။
ပတ္တံ၊ သပိတ်ကို။
ထူပီကတံ၊ ထူပကဲ့သို့ ပြုအပ်သည် မည်လောက်အောင် (စုံ့စုံ့တက်အောင်)။
သစေ ဂဏှာတိ၊ အကယ်၍ ခံယူအံ့။
(ဧဝံံသတိ၊ သော်။)
မုခဝဋ္ဋိယာ၊ နှုတ်ခမ်းရစ်၏။
ဟေဋ္ဌိမလေခတော၊ အောက်အနားရေးမှ။
ဥပရိဋ္ဌိတပူပဂဏနာယ၊ အထက်၌တည်သော မုန့်တို့၏အရေအတွက်အားဖြင့်။
ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ)။ပူပေဟိ ဝါ ။ ။"ပူဓာတ်, ပက်ပစ္စည်း" ဟု ထောမနိဓိ ဆို၏၊ ဆန်ကို အမှုန့်ပြု၍ လုပ်အပ်သော မုန့်ကို "ပီဋ္ဌက" ဟု ခေါ်၏၊ ပူပနှင့် ပီဋ္ဌကသည် ပရိယာယ်တည်း၊ ထိုမုန့်များကို "အတိရသက" စသည်ဖြင့် သရုပ်ဖော်သည်။
ပဟိဏတကတ္ထာယ ။ ။ပဟီယတေ- ပေးပို့အပ်၏၊ ဣတိ ပဟိဏော၊ ပပုဗ္ဗ, ဟိဓာတ်, ယုကို အနပြု၊ ပ(ပြ) ဥပသာရကြောင့် ဏကြီးပြန်၊ ပဟိဏောယေဝ ပဟိဏကော၊ ပါစိတျာဒိ၌ "ပဟိဏက" ဟု ရှိ၏၊ "ပဟေဏက" ဟု ရှိလျှင် ဣ ကို ဧ ပြု။
သတ္တု ။ ။"မုန့်လုံး" ဟု ပေးရိုးရှိ၏၊ "မန္ထေနာတိ- အဗဒ္ဓသတ္တုနာ စ သပ္ပိမဓုဖာဏိတာဒီဟိ ယောဇေတွာ ဗဒ္ဓသတ္တုနာ စ" ဟူသော ဝိနည်းမဟာဝါ အဋ္ဌကထာကို ထောက်၍ ဆန်အမှုန့်ကို ထောပတ်စသည် ရော၍ မပြစ်လွန်း မကျဲလွန်းသော အရည်ကို အဗဒ္ဓသတ္တု, အခဲဖြစ်အောင် ဖွဲ့ဆုပ်အပ်သော မုန့်အခဲကို "ဗဒ္ဓသတ္တု" ဟု အဘိဓာန်နိဿယသစ်၌ ဆရာတော် ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်။
ဒွေ ဝါ၊ ပေ၊ ပူရာ ။ ။ဤအဖွင့်ဖြင့် "ပတ္တေသု-တို့၌+ပူရာ- ပြည့်သောမုန့်တို့တည်း၊ ပတ္တပူရာ- တို့၊ ဒွေဝါ+တယောဝါ-ဒွတ္တယော၊ ဒွတ္တယောစ+တေ၊ ပတ္တပူရာစာတိ ဒွတ္တိပတ္တပူရာ" ဟု ပြုစေလိုသည်။ [ပါစိတျာဒိယောဇနာ၌ တစ်မျိုးကြံလေသေး၏။]
ထူပီကတံ ။ ။အထူပေါပိ ထူပေါဝိယ ကရီယတေတိ ထူပီကတော၊ (ပတ္တော)၊ ထူပိ၌ (ဤ) သည် မောဂ္ဂလ္လာန်အလို အဘူတတဗ္ဘောအနက်၌ သက်သော စီပစ္စည်း၊ ကစ္စည်းအလို- (ဤ) ပစ္စည်း။ [အဘူတတဗ္ဘော၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သဒ္ဒါကျမ်းမှာ ရှုပါ။]
ပဟိဏတကတ္ထာယ ။ ။ပဟီယတေ- ပေးပို့အပ်၏၊ ဣတိ ပဟိဏော၊ ပပုဗ္ဗ, ဟိဓာတ်, ယုကို အနပြု၊ ပ(ပြ) ဥပသာရကြောင့် ဏကြီးပြန်၊ ပဟိဏောယေဝ ပဟိဏကော၊ ပါစိတျာဒိ၌ "ပဟိဏက" ဟု ရှိ၏၊ "ပဟေဏက" ဟု ရှိလျှင် ဣ ကို ဧ ပြု။
သတ္တု ။ ။"မုန့်လုံး" ဟု ပေးရိုးရှိ၏၊ "မန္ထေနာတိ- အဗဒ္ဓသတ္တုနာ စ သပ္ပိမဓုဖာဏိတာဒီဟိ ယောဇေတွာ ဗဒ္ဓသတ္တုနာ စ" ဟူသော ဝိနည်းမဟာဝါ အဋ္ဌကထာကို ထောက်၍ ဆန်အမှုန့်ကို ထောပတ်စသည် ရော၍ မပြစ်လွန်း မကျဲလွန်းသော အရည်ကို အဗဒ္ဓသတ္တု, အခဲဖြစ်အောင် ဖွဲ့ဆုပ်အပ်သော မုန့်အခဲကို "ဗဒ္ဓသတ္တု" ဟု အဘိဓာန်နိဿယသစ်၌ ဆရာတော် ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်။
ဒွေ ဝါ၊ ပေ၊ ပူရာ ။ ။ဤအဖွင့်ဖြင့် "ပတ္တေသု-တို့၌+ပူရာ- ပြည့်သောမုန့်တို့တည်း၊ ပတ္တပူရာ- တို့၊ ဒွေဝါ+တယောဝါ-ဒွတ္တယော၊ ဒွတ္တယောစ+တေ၊ ပတ္တပူရာစာတိ ဒွတ္တိပတ္တပူရာ" ဟု ပြုစေလိုသည်။ [ပါစိတျာဒိယောဇနာ၌ တစ်မျိုးကြံလေသေး၏။]
ထူပီကတံ ။ ။အထူပေါပိ ထူပေါဝိယ ကရီယတေတိ ထူပီကတော၊ (ပတ္တော)၊ ထူပိ၌ (ဤ) သည် မောဂ္ဂလ္လာန်အလို အဘူတတဗ္ဘောအနက်၌ သက်သော စီပစ္စည်း၊ ကစ္စည်းအလို- (ဤ) ပစ္စည်း။ [အဘူတတဗ္ဘော၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သဒ္ဒါကျမ်းမှာ ရှုပါ။]
ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။
(ဝိနိစ္ဆယော၊ ကို။
ဧဝံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံသောနည်းဖြင့်။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိထိုက်၏။)
ယေန၊ အကြင် ရဟန်းသည်။
ဒွေ၊ ၂ သပိတ်ပြည့်မုန့်တို့ကို။
ဂဟိတာ၊ ခံယူအပ်ပြီးကုန်သည်။
(ဟောန္တိ၊ န်၏။)
တေန၊ ထိုရဟန်းသည်။
ဗဟိ၊ မုန့်ခံယူရာ အိမ်၏ပြင်ဘက်၌။
ဘိက္ခုံ၊ ကို။
ဒိတွာ၊ ၍။
ဧတ္ထ၊ ဤအိမ်၌။
မယာ၊ တပည့်တော်သည်။
ဒွေပတ္တပူရာ၊ ၂ သပိတ်ပြည့်မုန့်တို့ကို။
ဂဟိတွာ၊ ခံယူအပ်ကုန်ပြီ။
တွံ၊ အရှင်ဘုရားသည်။
ဧကံ၊ တစ်သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို။
ဂဏှေယျာသိ၊ ခံယူပါလော့။
ဣတိ၊ သို့။
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ပြောဆိုရာ၏ (ပြောဆိုရမည်)။
တေနာပိ၊ ထိုဒုတိယရဟန်းသည်လည်း။
အညံ၊ အခြားသော တတိယရဟန်းကို။
ပဿိတွာ၊ ၍။
ပဌမံ၊ စွာ။
အာဂတေန၊ လာသော ရဟန်းသည်။
ဒွေပတ္တပူရာ၊ ၂ သပိတ်ပြည့်မုန့်တို့ကို။
ဂဟိတာ၊ ကုန်ပြီ။
မယာ၊ သည်။
ဧကော၊ တစ်သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို။
ဂဟိတော၊ အပ်ပြီ။
တွံ၊ သည်။
မာ ဂဏှိ၊ မခံယူနှင့်တော့။
ဣတိ၊ သို့။
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ၏။
ယေန၊ အကြင်ရဟန်းသည်။
ပဌမံ၊ စွာ။
ဧကော၊ ကို။
ဂဟိတော၊ ပြီ။
တဿာပိ၊ ထိုရဟန်း၏လည်း။
ပရမ္ပရာရောစနေ၊ အခြားသူ အခြားသူအား ပြောဆိုခြင်း၌။
ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
ပန၊ ကား။
ယေန၊ သည်။
သယမေဝ၊ ကိုယ်တိုင်သာလျှင်။
တယော၊ ၃ သပိတ်ပြည့်မုန့်တို့ကို။
ဂဟိတာ၊ ကုန်ပြီ။
တေန၊ ထိုရဟန်းသည်။
အညံ၊ အခြားရဟန်းကို။
ဒိသွာ၊ ၍။
တွံ၊ သည်။
ဧတ္ထ၊ ဤအိမ်၌။
မာ ပဋိဂ္ဂဏှိ၊ မခံယူနှင့်တော့။
ဣတိ၊ သို့။
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ၏။
အဝဒန္တဿ၊ မပြောသော ရဟန်း၏။
ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။
တံ၊ ထိုစကားကို။
သုတွာ၊ ကြား၍။
ဝါ၊ ကြားပါလျက်။
ဂဏှန္တဿပိ၊ ခံယူသောရဟန်း၏လည်း။
ဒုက္ကဋမေဝ၊ သည်ပင်။
(ဟောတိ)။
တတော နီဟရိတွာ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သံဝိဘဇိတဗ္ဗန္တိ၊ ကား။
လဒ္ဓဋ္ဌာနတော၊ ရအပ်ရာ အရပ်မှ။
သဗ္ဗာသန္နံ၊ အလုံးစုံတို့ထက်နီးသော။
အာသနသာလံဝါ၊ ဆွမ်းစားစရပ်သို့သော်လည်းကောင်း။
[ရွာတွင်း၌ရှိသော ဆွမ်းစားစရပ်ကို ဆိုလိုသည်။]
ဝိဟာရံ ဝါ၊ ကျောင်းတိုက်သို့သော်လည်းကောင်း။
[ယတ္ထ တတ္ထ၏ပြင်ဘက်ဂန္တာလှမ်းစပ်။]
ပန၊ သည်သာမကသေး။
ယံတ္ထ၊ အကြင်အရပ်သို့။
နိဗဒ္ဓံ၊ အမြဲ။
ပဋိက္ကမတိ၊ မိမိ ကပ်ဝင်၏ (မိမိသွား၏)။
တတ္ထဝါ၊ ထိုအရပ်သို့သော်လည်းကောင်း။
ဂန္တာ၊ ၍။
ဧကံ ပတ္တပူရံ၊ တစ်သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို။
အတ္တနော၊ ဖို့။
ဌပေတွာ၊ ၍။
သေသံ၊ ကြွင်းသော ၂ သပိတ်ပြည့်မုန့်, သို့မဟုတ် တစ်သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို။
[၃ သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို ခံယူလျှင် ၂ သပိတ်ပြည့်မုန့်, ၂ သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို ခံယူလျှင် တစ်သပတ်ပြည့်မုန့်ကို-ဟူလို။]
ဘိက္ခုသံဃဿ၊ အား။
ဒါတဗ္ဗံ၊ ပေးထိုက်၏။
ယတ္ထ ဝါ ပန တတ္ထ ။ ။ဤဝါကျဖြင့် မုန့်ခံယူလာသော ထိုရဟန်း၏ သွားနေကျ စရပ်- ကျောင်းကို ပြ၏၊ ထိုသို့သွားနေကျ (ဆွမ်းစားနေကျ) စရပ်ရှိလျှင် မနီးသော်လည်း ထိုစရပ်သို့ သွားပြီးမှ မုန့်ကို ဝေနိုင်သည်-ဟူလို။
ပန၊ ဗျတိရိက်ကား။
ယထာမိတ္တံ၊ အကြင် အကြင် မိတ်ဆွေအား။
ဒါတုံ၊ ပေးလှူခြင်းငှာ။
ဝါ၊ ပေးလှူခွင့်ကို။
န လဗ္ဘတိ၊ မရအပ်။
ယေန၊ သည်။
ဧကော၊ တစ်သပိတ်ပြည့်မုန့်ကို။
ဂဟိတော၊ ပြီ။
တေန၊ သည်။
ကိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသောမုန့်ကို။
အကာမာ၊ မပေးလိုဘဲ။
န ဒါတဗ္ဗံ၊ မပေးရာ။
ဝါ၊ ပေးဖွယ်မလို။
ယထာရုစိ၊ အလို့အတိုင်း။
ကာတဗ္ဗံ၊ ပြုနိုင်၏။
(ဣဒံ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။)
ပေ။
မတ္တံ၊ အတိုင်းအရှည်ကို။
န ဇာနိတွာ၊ မသိမူ၍။
ပဋိဂ္ဂဟဏဝတ္ထုသ္မိံ၊ ခံယူခြင်းဟူသောအကြောင်းကြောင့်။
ပေ။
ဦနကဒွတ္တိပတ္တပူရေ၊ ၂ သပိတ် ၃ သပိတ်ပြည့်အောက် ယုတ်လျော့သော မုန့်၌။
အတိရေကသညိဿ (ဝါ)၊ ပိုလွန်၏ဟု အမှတ်ရှိသည်ဖြစ်၍သော်လည်းကောင်း။
ဝေမတိကဿဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
(ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ၊ ၏။)
ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။
ပန၊ ကား။
(ဦနကဒွတ္တိပတ္တပူရေ၊ ၌။)
ဦနကသညိဿ၊ ၂ သပိတ် ၃ သပိတ််ပြည့်အောက် ယုတ်လျော့သောမုန့်ဟု အမှတ်ရှိသည်ဖြစ်၍။
(ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ၊ ၏လည်းကောင်း။)
ပဟိဏကတ္ထာယ၊ လက်ဆောင်အကျိုးငှာ။
န ပဋိယတ္တံဝါ၊ စီရင်အပ်သည်မဟုတ်သောမုန့်ကိုသော်လည်းကောင်း။
ပါထေယျတ္ထာယ၊ လမ်းစာရိက္ခာအကျိုးငှာ။
န ပဋိယတ္တံဝါ၊ စီရင်အပ်သည်မဟုတ်သော မုန့်ကိုသော်လည်းကောင်း။
တဒတ္တာယ၊ ထိုလက်ဆောင်အကျိုးငှာ။
ဝါ၊ ထိုလမ်းစာရိက္ခာအကျိုးငှာ။
ပဋိယတ္တသေသကံဝါ၊ စီရင်အပ်သောမုန့်မှကြွင်းကျန်သောမုန့်ကိုလည်းကောင်း။
(ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ၊ ၏လည်းကောင်း။)
ဂမနေ၊ သွားခြင်းကိစ္စသည်။
ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေဝါ၊ ငြိမ်းအေးပြန်သော်လည်း။
(ဒေန္တာနံ၊ ပေးလှူသူတို့၏မုန့်ကို။)
ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ၊ ၏လည်းကောင်း။
ဉာတကပ္ပဝါရိတာနံ၊ ဆွေမျိုးတော်သူ, ဖိတ်မံအပ်သူတို့သည်။
ဒေန္တာနံဝါ၊ ပေးလှူကုန်စဉ်သော်လည်း။
(ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ၊ ၏လည်းကောင်း။)
အတ္တနော၊ ၏။
ဓနေန၊ အပ်သောဥစ္စာဖြင့်။
ဂဏှန္တဿ၊ လဲယူသော ရဟန်း၏လည်းကောင်း။
ပေ။
ဝုတ္တလက္ခဏပူပမန္ထတာ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော လက္ခဏာရှိသော ပူပမန္ထ၏အဖြစ်လည်းကောင်း။
["လက်ဆောင်ပေးဖို့- ရိက္ခာဖို့" ဟု ဆိုအပ်ပြီးသော လက္ခဏာရှိသည်။]
အသေသကတာ၊ အကြွင်းအကျန် မဟုတ်သည်၏အဖြစ်လည်းကောင်း။
အပဋိပ္ပဿဒ္ဓဂမနတာ၊ မငြိမ်းအေးသော သွားခြင်းကိစ္စရှိသည်၏အဖြစ်လည်းကောင်း။
အနညာတကာဒိတာ၊ ဆွေမျိုးမတော်သူ အစရှိသည်တို့၏အဖြစ်လည်းကောင်း။
အတိရေကပ္ပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ ၂ သပိတ် ၃ သပိတ်ပြည့်ထက် ပိုလွန်သော မုန့်ကို ခံယူခြင်းလည်းကောင်း။
ပေ။
ဣတိ၊ တည်း။
ဂမနေ ဝါ ပဋိပဿဒ္ဓေ ။ ။အန္တရာမဂ္ဂေ ဥပဒ္ဒဝံ ဒိသွာ (သွားမည့် ခရီးအကြား၌ ဘေးဥပဒ် မြင်သောကြောင့် ဖြစ်စေ) အနတ္ထိကထာယ ဝါ (သက်သက် မသွားလိုသောကြောင့် ဖြစ်စေ) မယံ ဣဒါနိ န ပေသိဿာမ (လက်ဆောင် မပို့ကုန်တော့အံ့) န ဂမိဿာာမာတိ ဧဝံ ဂမနေ (သွားကြောင်း စိတ်သည်) ဥပစ္ဆိန္နေ ဒေန္တာနန္တိ အတ္ထော။