နတ်နှင့်တကွသော လောကကို ဆုံးမတော်မူတတ်သော သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ မာတာတကုဇ္ဈိန ဟိသာဓုကောဓော, အစရှိသောဂါထာပုဒ်ဖြင့် တန်းဆာဆင်အပ်သော ဤသေတကေတုဇာတ်ကို၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ်၊ အံ့ဘွယ်သရဲကို ဖြစ်စေတတ်သောရဟန်းကိုအကြောင်းပြု၍ဟောတော်မူ၏။ ။
ထိုအခါသေတကေတုကို၊ ဆရာသည်၊ အမောင်သေတကေတု၊ ထိုစဏ္ဍာလအားအမျက်မထွက်လင့်၊စဏ္ဍာလသားသည်ပညာရှိ၏။ ဤသို့သဘောရှိသော အရှေ့အရပ်အစရှိသည်ကိုမမေး၊ တစ်ပါးသောအရပ်ကိုမေး၏။ သင်သည်မြင်အပ်ကြားအပ်သိအပ်သောတရားထက် မမြင်အပ် မသိအပ် မကြားအပ်သော တရားသာလျှင် အလွန်များ၏ဟုဆို၍ ဆုံးမလိုရကား။ ။
(၈၅၄)မာ တာတ ကုဇ္ဈိ န ဟိ သာဓု ကောဓေါ၊ဗဟုံပိ တေ အဒိဋ္ဌမဿုတဉ္စ။
မာတာ ပိတာ ဒိသတာ သေတကေတု၊အာစရိယမာဟု ဒိသတံ ပသတ္ထာ။ ။
(၈၅၅)အဂါရိနော အန္နဒပါနဝတ္ထဒါ၊အဝှာယိကာ တမ္ပိ ဒိသံ ဝဒန္တိ။
ဧသာ ဒိသာ ပရမာ သေတကေတု၊ယံ ပတွာ ဒုက္ခီ သုခိနော ဘဝန္တိ။ ။
ဟူသောဤနှစ်ဂါထာတို့ကိုဆို၏။ ။
(၈၅၄-၈၅၅)တာတသေတကေတု၊ အမောင်သေတကေတု။ မာကုဇ္ဈိ၊ အမျက်မထွက်လင့်။ ကောဓော၊ အမျက်မည်သည်ကား။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော၊ ဖြစ်လတ်သော်။ သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတံ၊ ကောင်းစွာဆိုအပ်သောစကား မကောင်းသဖြင့်ဆိုအပ်သောစကားကို၎င်း။ အတ္ထာနတ္ထံ၊ အကျိုးရှိသည်မရှိသည်ကို၎င်း။ ဝါ၊ အနက်ဟုတ်သည်မဟုတ်သည်ကို၎င်း။ ဟိတာဟိတံ၊ အစီးအပွါးရှိသည်မရှိသည်ကို၎င်း။ ဇာနိတုံ၊ သိခြင်းငှါ။ အဒဒတ္တာ၊ မပေးတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ နဟိသာဓု၊ အလျှင်းမကောင်းသည်သာတည်း။ တေတယာ၊ သင်သည်။ ဒိဋ္ဌတော၊ မြင်အပ်သောတရားထက်။ အဒိဋ္ဌဉ္စအဒိဋ္ဌမေဝ၊ မမြင်အပ်သောတရားသည်သာလျှင်။ ဗဟုံပိဗဟုတရံ၊ အထူးသဖြင့်များ၏။ သုတတော၊ ကြားအပ်သောတရားထက်။ အသုတဉ္စအသုတံဧဝ၊ မကြားအပ်သောတရားသည်သာလျှင်။ ဗဟုံပိဗဟုတရံ၊ အထူးသဖြင့်များ၏။ မာတာ၊ အမိသည်၎င်း။ ပိတာ၊ အဘသည်၎င်း။ ပုတ္တာနံ၊ သားတို့၏။ ပုရိမတရံ၊ ရှေးဦးစွာ။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနတ္တာ၊ ဖြစ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ပုရတ္ထိမာ၊ အရှေ့အရပ်ဖြစ်ကုန်သော။ ဒိသတာဒိသာ၊ အရပ်မည်ကုန်၏။ (တာအနက်မရှိ)။ အာစရိယံ၊ ဆရာကိုကား။ ဒိသတံဒိသာနံ၊ အရပ်မျက်နှာတို့တွင်။ ပသဌာ၊ ချီးမွမ်းအပ်ကုန်သော။ ဒက္ခိဏဒိသာတိ၊ တောင်အရပ်ဟူ၍။ ဗုဒ္ဓါဒယော၊ ဘုရားစသောအရိယာတို့သည်။ အာဟု၊ ဟောတော်မူကုန်၏။ တနည်း။ အာစရိယံ၊ ဆရာကို။ ဒိသတံ၊ တောင်အရပ်မျက်နှာဟူ၍။ ပသဋ္ဌာ၊ ချီးမွမ်းအပ်သော ဘုရားပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရိယာမြတ်တို့သည်။ အာဟု၊ ဟောတော်မူကုန်၏။ ။
အဂါရိနော၊ အိမ်၌နေကုန်သောသူတို့သည်။ အန္နပါနဝတ္ထဒါ၊ ထမင်းအဖျော်အဝတ်ပုဆိုးကိုလည်းပေးလှူတတ်ကုန်၏။ အဝှါယိကာ၊ ဤအိမ်မှဒေယျဓမ္မဝတ္ထုကိုခံတော်မူပါဟုပင့်ခေါ်ဖိတ်မန်တတ်ကုန်သည်လည်း။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ တံပိ၊ ထိုအိမ်၌နေသောသူကိုလည်း။ ဒိသံ၊ ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် ကပ်အပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တစ်ခုသော အရပ်မည်၏ဟူ၍။ ဝဒန္တိ၊ ဘုရားပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရိယာအရှင်မြတ်တို့ ဟောတော်မူကုန်၏။ တနည်း။ ယေတေအဂါရိနော၊ အကြင်အိမ်၌နေသော သူတို့သည်။ အန္နပါနဝတ္ထဒါ၊ ထမင်းအဖျော်အဝတ်ပုဆိုးကို ပေးလှူတတ်ကုန်၏။ တေသံ၊ ထိုပေးလှူတတ်ကုန်သော ပစ္စယဒါယကာတို့အား။ အဝှါယိကာ၊ ခြောက်ထပ်သော ကာမာဝစရနတ်ပြည်သမ္ပတ္တိကို ပေးတတ်သောအနက်ကြောင့် အထက်အထက်သော စည်းစိမ်သမ္ပတ္တိသို့ခေါ်ယူဆောင်သွားတတ်ကုန်သော ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏတို့သည်။ သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။ တံပိ၊ ထိုအထက်အထက်သောစည်းစိမ်သမ္ပတ္တိသို့ခေါ်ယူဆောင်သွားတတ်သောဓမ္မိက သမဏဗြာဟ္မဏကိုလည်း။ ဒိသံဥပရိမဒိသံနာမ၊ အထက်အရပ်မည်၏ဟူ၍။ ဝဒန္တိ၊ ဘုရားပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရိယာအရှင်မြတ်တို့ဟောတော်မူကုန်၏။ သေတကေတု၊ အမောင်သေတကေတု။ ယံနိဗ္ဗာနံ၊ အကြင်နိဗ္ဗာန်သို့။ ပတွာ၊ ရောက်၍။ ဒုက္ခီ၊ ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏစသော အထူးထူးအပြားပြားသော ဒုက္ခနှိပ်စက်ကုန်သော။ သတ္တာ၊ သတ္တဝါတို့သည်။ နိဒ္ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲကင်းကုန်သည်ဖြစ်၍။ သုခိနော၊ ချမ်းသာပြည့်စုံကုန်သည်။ ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ ဧတာဧသာဧဝ၊ ထိုအသင်္ခတဓာတ်မြတ်သော နိဗ္ဗာန်မြို့သည်သာလျှင်။ ပရမာ၊ လွန်မြတ်သော။ အဂတပုဗ္ဗာ၊ တစ်ရံတစ်ဆစ်ရှေးကာလမရောက်ဘူးသော။ ဒိသာ၊ အရပ်မည်၏။ ။
ထိုခဏ၌မင်းသည် လာလတ်၍ မိစ္ဆာအကျင့်ကိုကျင့်ကုန်သော ထိုရသေ့တို့ကိုမြင်၍နှစ်သက်သည်ဖြစ်၍ သေတကေတုရသေ့သို့ကပ်၍ရှိခိုးပြီးလျှင်တင့်တယ်သောအရပ်၌နေလျက် ပုရောဟိတ်နှင့်တကွ စကားပြောဆိုလိုသည်ဖြစ်၍။ ။
(၈၅၆)ခရာဇိနာ ဇဋိလာ ပင်္ကဒန္တာ၊ဒုမ္မက္ခရူပါ ယေမေ ဇပ္ပန္တိ မန္တေ။
ကစ္စိ နု တေ မာနုသကေ ပယောဂေ၊ဣဒံ ဝိဒူ ပရိမုတ္တာ အပါယာ။ ။
ဟူသောဤတတိယဂါထာကိုဆို၏။ ။
ထိုစကားကိုကြား၍ ဆရာပုရောဟိတ်သည်။ ။
(၈၅၇)ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကတွာန ရာဇ၊ဗဟုဿုတော စေ န စရေယျ ဓမ္မံ။
သဟဿဝေဒေါပိ န တံ ပဋိစ္စ၊ဒုက္ခာ ပမုဉ္စေ စရဏံ အပတွာ။ ။
ဟူသောဤစတုတ္ထဂါထာကိုဆို၏။ ။
ထိုစကားကိုကြား၍ မင်းသည်ရသေ့တို့၌ ကြည်ညိုခြင်းကိုပယ်၏။ ထိုနောင်မှ သေတကေတုရသေ့သည် ဤမင်းအားရသေ့တို့၌ ကြည်ညိုခြင်းဖြစ်၏။ ထိုကြည်ညိုခြင်းကိုကား ပုရောဟိတ်သည် ပဲခွပ်ဖြင့်ခတ်၍ ဖြတ်သကဲ့သို့ဖြတ်၏။ ငါသည်ထိုပုဏ္ဏားနှင့် တကွစကားဆိုခြင်းငှါသင့်၏ ဟုသေတကေတုရသေ့သည် ပုဏ္ဏားနှင့်တကွပြောဆိုလိုသည်ဖြစ်၍။ ။
(၈၅၈)သဟဿဝေဒေါပိ န တံ ပဋိစ္စ၊ဒုက္ခာ ပမုဉ္စေ စရဏံ အပတွာ။
မညာမိ ဝေဒါ အဖလာ ဘဝန္တိ၊သသံယမံ စရဏမေဝ သစ္စံ။ ။
ဟူသောဤပဉ္စမဂါထာကိုဆို၏။ ။
ထိုစကားကိုကြား၍ ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားသည်။ ။
(၈၅၉)န ဟေဝ ဝေဒါ အဖလာ ဘဝန္တိ၊သသံယမံ စရဏမေဝ သစ္စံ။
ကိတ္တိဉှိ ပပ္ပေါတိ အဓိစ္စ ဝေဒေ၊သန္တိံ ပုဏေတိ စရဏေန ဒန္တော။ ။
ဟူသောဤဆဋ္ဌဂါထာကိုဆို၏။ ။
(၈၅၉)ဗေဒါ၊ ဗေဒင်သုံးပုံတို့သည်။ အဖလာ၊ အကျိုးမရှိနိရတ္ထကဖြစ်ကုန်သည်။ နဟေဝဘဝန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်သည်သာတည်း။ သသံယမံ၊ သီလသံယမနှင့်တကွသော။ စရဏမေဝ၊ သမာပတ္တိဟုဆိုအပ်သော စရဏကိုသာလျှင်။ သစ္စံ၊ အမှန်ဟူ၍။ ကရေယျ၊ ပြုရာ၏။ တေစဗေဒေ၊ ထိုဗေဒင်တို့ကိုကား။ သစ္စံ၊ အမှန်ဟူ၍။ နကရေယျ၊ မပြုရာ။ ဟိသစ္စံ၊ မှန်၏။ ဗေဒေ၊ ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို။ အဓိစ္စ၊ သဘောသကန်ကျနအောင်သင်ကြား၍။ ကိတ္တိံ၊ မျက်မှောက်ကင်္ကာကျော်စောခြင်းသို့။ ပဗ္ဗောတိ၊ ရောက်၏။ စရဏေန၊ သီလသံယမနှင့်တကွသောသမာပတ်ဟုဆိုအပ်သောစရဏဖြင့်။ ဒန္တော၊ ယဉ်ကျေးသောသူသည်။ သန္တိံ၊ စင်စစ်ငြိမ်းရာနိဗ္ဗာန်သို့။ ပုဏေတိ၊ ရောက်၏။ ။
( သီလ၌တည်၍ သမာပတ်ကိုဖြစ်စေ၍၊ ထိုသမာပတ်လျှင်အခြေရှိသောဝိပသာနာကိုပွါးစေ၍ စင်စစ်ငြိမ်းရာနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်၏ဟူလိုသည်။ ။ ဒုမ္မက္ခရူပါတိ အနဉ္စိတာမဏ္ဍိတလူခနိဝါ သနာမာလာဂန္ဓဝိလေပနဝဇ္ဇိတာကိလိဋ္ဌရူပါတိ ဝုတ္တံဟောတိ၊ ဟု-အဋ္ဌကထာဖွင့်ရကား။ ဒုမ္မက္ခသင့်သည်ဒုမ္မုက္ခမသင့်)။ ။
သေတကေတုဇာတကံ ဒုတိယံ။၃၇၇။