နတ်နှင့်တကွသော လောကကိုဆုံးမတော်မူတတ်သော သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဘုမ္ပိကုဒ္ဓေါ, အစရှိသော ဂါထာပုဒ်ဖြင့် တန်းဆာဆင်အပ်သော ဤသုမင်္ဂလဇာတ်ကို၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌သီတင်းသုံးနေတော် မူစဉ်၊ ရာဇောဝါဒသုတ်ကို အကြောင်းပြု၍ဟောတော်မူ၏။ ။
ထိုအခါသုမင်္ဂလကိုမင်းသည်။ ထိုသို့တပြီးကားသင်သည် မကြောက်လင့်ဟုနှစ်သိမ့်စေ၍ တဘန်ဥယျာဉ်စောင့်ပြု၏။ ထိုအခါထိုမင်းကို ထိုအမတ်သည်၊ မြတ်သောမင်းကြီး၊ အဘယ့်ကြောင့်သင်မင်းကြီးတို့သည် နှစ်ကြိမ်သုမင်္ဂလ၏ သတင်းစကားကိုကြား၍ တစ်စုံတစ်ခုသောစကားမဆို ကုန်သနည်း။ သုံးကြိမ်မြောက်၌ကား အဘယ့်ကြောင့်သုမင်္ဂလ၏ သတင်းစကားကိုကြား၍ ခေါ်စေ၍ သနားတော်မူကုန်သနည်းဟုမေး၏။ မင်းသည်၊ အမောင်၊ မင်းမည်သည်ကား၊ အမျက်ထွက်သဖြင့်အဆောတလျင်တစ်စုံတစ်ခုအမှုကို ပြုခြင်းငှါမသင့်။ ထိုကြောင့်ငါသည် ရှေး၌ဆိတ်ဆိတ်နေ၍ သုံးကြိမ်မြောက်၌သုမင်္ဂလအားငါ၏ စိတ်၌နူးညံ့သည်၏ အဖြစ်ကိုသိ၍ သုမင်္ဂလကိုခေါ်စေ၏ဟုဆိုလိုရကား။ ။
(၁၁၇၆)ဘုသံ ပိ ကုဒ္ဓေါတိ အဝေက္ခိယာန၊န တာဝ ဒဏ္ဍံ ပဏယေယျ ဣဿရော။
အဋ္ဌာနသော အပ္ပတိရူပမတ္တနော၊ပရဿ ဒုက္ခာနိ ဘုသံ ဥဒီရယေ။ ။
(၁၁၇၇)ယတော စ ဇာနေယျ ပသာဒမတ္တနော၊အတ္ထံ နိယုဉ္ဇေယျ ပရဿ ဒုက္ကဋံ။
တဒါယမတ္ထောတိ သယံ အဝေက္ခိယ၊အထဿ ဒဏ္ဍံ သဒိသံ နိဝေသယေ။ ။
(၁၁၇၈)န စာပိ ဈာပေတိ ပရံ န အတ္တနံ၊အမုစ္ဆိတော ယော နယတေ နယာနယံ။
ယော ဒဏ္ဍဓါရော ဘဝတီဓ ဣဿရော၊သ ဝဏ္ဏဂုတ္တော သိရိယာ န ဓံသတိ။ ။
(၁၁၇၉)ယေ ခတ္တိယာ သေ အနိသမ္မကာရိနော၊ပဏေန္တိ ဒဏ္ဍံ သဟသာ ပမုစ္ဆိတာ။
အဝဏ္ဏ-ယုတ္တာဝ ဇဟန္တိ ဇီဝိတံ၊ဣတော ဝိမုတ္တာပိ စ ယန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ။ ။
(၁၁၈၀)ဓမ္မေ စ ယေ အရိယပ္ပဝေဒိတေ ရတာ၊အနုတ္တရာ တေ ဝစသာ မနသာ ကမ္မုနာ စ။
တေ သန္တိသောရစ္စသမာဓိသဏ္ဌိတာ၊ဝဇန္တိ လောကံ ဒုဘယံ တထာဝိဓါ။ ။
(၁၁၈၁)ရာဇာဟမသ္မိ နရပမဒါနမိဿရော၊သစေပိ ကုဇ္ဈာမိ ဌပေမိ အတ္တနံ။
နိသေဓယန္တော ဇနတံ တထာဝိဓံ၊ပဏေမိ ဒဏ္ဍံ အနုကမ္ပ ယောနိသော။ ။
ဟူသောဂါထာတို့ကိုဆို၏။ ။
(၁၁၇၆-၁၁၈၁)တာတ၊ အမောင်။ ဣဿရော၊ အစိုးရသောမင်းမည်သည်။ အဟံ၊ ငါကား။ ဘုသံပိ၊ ပြင်းစွာလည်း။ ကုဒ္ဓေါ၊ အမျက်ထွက်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ အဝေက္ခိယာနအဝေက္ခိတွာဉ တွာ၊ သိ၍။ တာဝ၊ ရှေးဦးစွာ။ ဒဏ္ဍံ၊ အဋ္ဌဝတ္ထုကစသည်အပြားရှိသောဒဏ်ကို။ ပဏပဏယေယျနပ္ပဝတ္တေယျ၊ မဖြစ်စေရာ။ ကိံကာရဏာ၊ အဘယ့်ကြောင့်နည်းဟူမူကား။ ကုဒ္ဓေါ၊ အမျက်ထွက်သောသူသည်။ အဋ္ဌဝတ္ထုကံ၊ အဋ္ဌဝတ္ထုကဒဏ်ကို။ သောဠသဝတ္ထုကံကတွာ၊ သောဠသဝတ္ထုကဒဏ်ပြု၍။ အဋ္ဌာနသောအကာရဏေန၊ အကြောင်း မဟုတ်သောအားဖြင့်။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ရာဇဘာဝဿ၊ မင်းအဖြစ်အား။ အပ္ပတိရူပံ၊ မလျောက်ပတ်သော။ ဣမံ၊ ဤသူကို။ ဧတ္တကံနာမ၊ ဤမျှသောဒဏ်ကို။ အာဟရထ၊ ဆောင်စေကြကုန်လော့။ တဿ၊ ထိုသူအား။ ဣဒဉ္စ၊ ဤဒဏ်ကိုလည်း။ ကရောထ၊ ပြုကြကုန်လော့။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ပရဿ၊ သူတစ်ပါး၏။ ဘုသံ၊ ပြင်းပြစွာ။ ဒုက္ခာနိ၊ မခံမရပ်နိုင်သောဆင်းရဲတို့ကို။ ဥဒီရယေ၊ ဆိုရာ၏။ ။
ယတောစ၊ အကြင်အခါ၌ကား။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ပသာဒံ၊ သူတစ်ပါး၌ဖြစ်သော ကြည်လင်ခြင်းကို။ ဇာနေယျ၊ သိရာ၏။ အထ၊ ထိုသို့စိတ်ကြည်လင်သောအခါ၌။ ပရဿ၊ သူတစ်ပါး၏။ ဒုက္ကဋံ၊ မကောင်းသဖြင့်ပြုအပ်သောအပြစ်ကို၎င်း။ အတ္ထံ၊ ကောင်းစွာပြုအပ်သော အမှုကိစ္စကို၎င်း။ နိယုဉ္ဇေယျ၊ ဆင်ခြင် နှိုင်းညှိသိရာ၏။ တဒါ၊ ထိုအခါ၌။ (ထည့်)။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ နိယုဉ္ဇန္တော၊ စုံစမ်းနှိုင်းညှိသိလတ်၍။ ဧတ္ထ၊ ဤသူ၌။ အယံအတ္ထော၊ ဤမည်သောအကျိုးသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဧတဿ၊ ဤသူ၏။ အယံဒေါသော၊ ဤမည်သောအပြစ်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ သယံအဝေက္ခိယ၊ သူတစ်ပါးစကားဖြင့်သာမကောက်၊ ကိုယ်ကြပ်မျက်မှောက်သိလတ်၍။ အထ၊ ထိုနောင်မှ။ အဿ၊ ထိုအပြစ်ကိုပြုသောသူအား။ ဒဏ္ဍံ ဒဏ္ဍသဒိသံ၊ အဋ္ဌဝတ္ထုကသောဠသကစသည်တူမျှသဖြင့်အပြစ်အားသင့်လျော်သောဒဏ်ကို။ နိဝေသယေ၊ ဖြစ်စေရာ၏။ ။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ယောဣဿရော၊ အကြင်အစိုးရသော မင်းသည်။ အမုစ္ဆိတော၊ ဆန္ဒာဂတိအစရှိသော ကိလေသာတို့သည် မနှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍။ နယာနယံ၊ သင့်မသင့်ကို။ နယတေ၊ ဆင်ခြင်၏။ သောဣဿရော၊ ထိုအစိုးရသော မင်းသည်။ ပရံပိ၊ သူတစ်ပါးကို၎င်း။ အတ္တာနဉ္စာပိ၊ မိမိကိုယ်ကို၎င်း။ နဈာပေတိ၊ မလောင်စေ။ ယောဣဿရော၊ အကြင်အစိုးရသောမင်းသည်။ ဒဏ္ဍဓာရော၊ အပြစ်အားလျော်သော ဒဏ်ကိုဆောင်သည်။ ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။ သောဣဿရော၊ ထိုအစိုးရသောမင်းသည်။ ဝဏ္ဏဂုတ္တော၊ ကျေးဇူးအခြံအရံ အကျော်အစောသည် စောင့်ရှောက်အပ်သည်ဖြစ်၍။ သိရိယာ၊ အသရေမှ။ နဓံသတိ၊ မယုတ်။ ။
ယေခတ္တိယာ၊ အကြင်မင်းတို့သည်။ အနိသမ္မကာရိနော၊ မဆင်မခြင်ပြုလေ့ရှိကုန်၏။ မုစ္ဆိတာ၊ ဆန္ဒာဂတိအစရှိသောကိလေသာတို့သည် နှိပ်စက်အပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍။ သဟသာ၊ အဆောတလျင်။ ဒဏ္ဍံ၊ ဒဏ်ကို။ ပဏေန္တိ၊ ဖြစ်စေကုန်၏။ အဓမ္မိကာ၊ တရားကို မစောင့်ကုန်သော။ တေလောလရာဇာနော၊ ထိုလျှပ်ပေါ်သောမင်းတို့သည်။ အယုတ္တာ၊ ကျေးဇူးမဲ့နှင့်ယှဉ်ကုန်သည်သာလျှင်ဖြစ်၍။ ဇီဝိတံ၊ အသက်ကို။ ဇဟန္တိ၊ စွန့်ရကုန်၏။ ဣတော၊ ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝမှ။ ဝိမုတ္တာပိစ၊ လွတ်ကင်းကုန်သော်လည်း။ ဒုဂ္ဂတိံ၊ ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့။ ယန္တိ၊ လားရကုန်၏။ ။
ယေခတ္တိယာ၊ အကြင်မင်းတို့သည်။ အရိယပ္ပဝေဒိတေ၊ ကောင်းသောအကျင့်ရှိသော ရှေးမင်းတို့သည်ဟောကြားအပ်သော။ ဓမ္မေ၊ ဆယ်ပါးအပြားရှိသော မင်းကျင့်တရား၌။ ရတာ၊ မွေ့လျော်ကုန်၏။ တေခတ္တိယာ၊ ထိုမင်းတို့သည်။ ဝစသာစ၊ ဝစီဒွါရဖြင့်၎င်း။ မနသာစ၊ မနောဒွါရဖြင့်၎င်း။ ကမ္မုနာစ၊ ကာယဒွါရဖြင့်၎င်း။ အနုတ္တရာ၊ မိမိထက် အလွန်အကဲမရှိကြီးမြတ်ကုန်၏။ သန္တိသောရစ္စသမာဓိသဏ္ဌိတာ၊ အဂတိကိုပယ်သဖြင့် ပူပန်စေတတ်သော ကိလေသာ၏ ငြိမ်းချမ်းခြင်းကောင်းမြတ်သော သီလဟုဆိုအပ်သော သောရစ္စဧကဂ္ဂတာသမာဓိ၌ ကောင်းစွာတည်ကုန်သော။ တထာဝိဓာ၊ ထိုသို့သဘောရှိကုန်သော။ တေဓမ္မိကရာဇာနော၊ ထိုတရားစောင့်သော မင်းတို့သည်။ ဓမ္မေန၊ တရားသဖြင့်။ ရဇ္ဇံ၊ မင်းအဖြစ်ကို။ ကာရေတွာ၊ ပြုစေ၍။ ဥဘယံလောကံ၊ မနုဿလောကမှသည်။ ဒေဝလောက၊ ဒေဝလောကမှသည် မနုဿလောကဟုဆိုအပ်သော နှစ်ပါးသော လောကသို့သာလျှင်။ ဝဇန္တိ၊ ရွှေစက်တော် ဖြန့်ရကုန်၏။ နိရယာဒီသု၊ ငရဲစသည်တို့၌။ နနိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ မဖြစ်ရကုန်။ ။
အဟံ၊ ငါသည်။ နရပမဒါနံ၊ ယောက်ျားမိန်းမတို့ကို။ ဣဿရော၊ အစိုးရသော။ ရာဇာ၊ မင်းသည်။ အသ္မိ၊ ဖြစ်၏။ သစေပိကုဇ္ဈာမိ၊ အကယ်၍တစိုးတစိအမျက်ထွက်မိအံ့။ ကုဒ္ဓေါပိ၊ အမျက်ထွက်သော်လည်း။ ကောဓဝသေန၊ အမျက်နိုင်ငံအားဖြင့်။ အဂန္တွာ၊ အဂတိသို့မလိုက်မူ၍။ အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကို။ နိသေဓယန္တော၊ ပညာချွန်းဖြင့်မြစ်လျက်။ ဓမ္မေ၊ ရှေးမင်းတို့သည်ထားအပ်သောဝိနိစ္ဆယဓမ္မသဘော၌။ ဌပေမိ၊ ထားအံ့။ ဝိနိစ္ဆယဓမ္မံ၊ ရှေးမင်းတို့အဆုံးအဖြတ်တရားကို။ နဘိန္ဒာမိ၊ မဖျက်အံ့။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ယောနိသော၊ အသင့်အားဖြင့်။ တထာဝိဓံ၊ ထိုသို့သဘောရှိသော။ ဇနတံ၊ လူအပေါင်းကို။ အနုကမ္ပ၊ သနား၍။ ဒဏ္ဍံ၊ ဒဏ်ကို။ ပဏေမိ၊ ဖြစ်စေ၏။ ။
ဤသို့ခြောက်ဂါထာတို့ဖြင့်မင်းသည် မိမိကျေးဇူးကိုဆိုလတ်သော်၊ ခပ်သိမ်းသောမင်း၏ပရိသတ်သည်လည်း နှစ်သက်သည်ဖြစ်၍ ဤသီလအကျင့်ဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံခြင်းသည် ရှင်မင်းကြီးတို့အားသာလျှင် လျောက်ပတ်၏ဟု မင်း၏ကျေးဇူးကိုဆို၏။ သုမင်္ဂလသည်ကား ပရိသတ်သည် မင်း၏ကျေးဇူးကို ဆိုသည်၏အဆုံး၌ထ၍ မင်းကိုရှိခိုး၍ လက်အုပ်ချီ၍ ချီးမွမ်းခြင်းကိုပြုလိုရကား။ ။
(၁၁၈၂)သိရီ စ လက္ခီ စ တဝေဝ ခတ္တိယ၊ဇနာဓိပ မာ ဝိဇဟိ ကုဒါစနံ။
အက္ကောဓနော နိစ္စပသန္နစိတ္တော၊အနီဃော တုဝံ ဝဿသတာနိ ပါလယ။ ။
(၁၁၈၃)ဂုဏေဟိ ဧတေဟိ ဥပေတ ခတ္တိယ၊ဌိတမရိယဝုတ္တိ သုဝစော အကောဓနော။
သုခီ အနုပ္ပီဠ ပသာသမေဒိနိံ၊ဣတော ဝိမုတ္တောပိ စ ယာဟိ သုဂ္ဂတိံ။ ။
(၁၁၈၄)ဧဝံ သုနီတေန သုဘာသိတေန၊ဓမ္မေန ဉာယေန ဥပါယသော နယံ။
နိဗ္ဗာပယေ သင်္ခုဘိတံ မဟာဇနံ၊မဟာဝ မေဃော သလိလေန မေဒိနိံ။ ။
ဟူသောဤသုံးဂါထာတို့ကိုဆို၏။ ။
(၁၁၈၂-၁၁၈၄)ဇနာဓိပ၊ လူတို့ကိုအစိုးရသော။ ခတ္တိယ၊ မင်းမြတ်။ တဝေဝ၊ သင်မင်းကြီးကိုလျှင်။ သိရီစ၊ အခြံအရံ၏ ပြည့်စုံခြင်းသည်၎င်း။ လက္ခီစ၊ ဘုန်းပညာသည်၎င်း။ ကုဒါစနံ၊ တစ်ရံတဆစ်။ မာဝိဇဟိ၊ မစွန့်စေသတည်း။ တုဝံ၊ သင်မင်းကြီးသည်။ နိစ္စံ၊ အမြဲ။ အက္ကောဓနော၊ အမျက်မထွက်သည်ဖြစ်၍။ ပသန္နစိတ္တော၊ ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍။ အနီဃော၊ ဆင်းရဲမရှိသည်ဖြစ်၍။ ဝဿသတာနိ၊ အနှစ်တစ်ရာတို့ပတ်လုံး။ ပါလယ၊ စောင့်တော်မူပါလော့။ ။
ခတ္တိယ၊ မင်းမြတ်။ တုဝံ၊ သင်မင်းမြတ်သည်။ ဧတေဟိဂုဏေဟိ၊ ထိုအထူးထူးသောကျေးဇူးတို့နှင့်။ ဥပေတော၊ ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍။ ဌိတမရိယဝုတ္တိ၊ တည်သော မင်းကျင့်တရားရှိသည်ဖြစ်၍။ သုဝစော၊ ဆိုလွယ်သည်ဖြစ်၍။ အက္ကောဓနော၊ အမျက်မထွက်သည်ဖြစ်၍။ သဟသမေဒနိံ၊ မိမိဥစ္စာမြေနှင့်တကွသောသတ္တဝါကို။ အနုပ္ပီဠံ၊ မနှိပ်စက်မူ၍။ ဣတော၊ ဤဘဝမှ။ ဝိမုတ္တောပိစ၊ လွတ်ကင်းသော်လည်း။ သုဂတိံ၊ သုဂတိဘဝသို့။ သုခီ၊ ချမ်းသာစွာ။ ယာဟိ၊ ရွှေစက်ဖြန့်ကြွတော်မူပါလော့။ ။
မဟာမေဃော၊ ကြီးစွာသောမိုဃ်းသည်။ သလိလေန၊ ရေဖြင့်။ မေဒနိံ၊ မြေကို။ နိဗ္ဗာပေတိဣဝ၊ ငြိမ်းစေသကဲ့သို့။ ဧဝံတထာ၊ ထို့အတူ။ သုနီတေန၊ ကောင်းစွာဆောင်အပ်သောအကြောင်းဖြင့်။ သုဘာသိတေန၊ ကောင်းစွာဆိုအပ်သောစကားဖြင့်။ ဓမ္မေန၊ ဆယ်ပါးသောကုသလကမ္မပထတရားဖြင့်။ ဉာယေန၊ အသင့်အားဖြင့်။ ။
(ပုရိမပဒဿေဝဝေဝစနံ)။ ။
ဥပါယသောဥပါယကောသလ္လေန၊ အကြောင်း၌လိမ္မါသဖြင့်။ နယံနယန္တောရဇ္ဇံအနုသာသန္တော၊ တိုင်းပြည်ကိုဆုံးမသော။ ဓမ္မိကရာဇာ၊ တရားစောင့်သောမင်းသည်။ ဣမာယပဋိပတ္တိယာ၊ ဤအကျင့်ဖြင့်။ ကာယိကစေတသိကဒုက္ခဒရထံ၊ ကာယိကဒုက္ခစေတသိကဒုက္ခဟုဆိုအပ်သော ပူပန်ခြင်းကို။ အဖုသန္တော၊ မတွေ့မထိသည်ဖြစ်၍။ သင်္ခုဗ္ဘိတံပိ၊ ကာယိကဒုက္ခစေတသိကဒုက္ခဖြင့် ချောက်ချားလောက်လက်သည်လည်းဖြစ်သော။ (ပိကျေ)။ မဟာဇနံ၊ လူအများကို။ နိဗ္ဗာပယေ၊ ငြိမ်းစေနိုင်ရာ၏။ တွံပိ၊ ကာသိကကောသလတိုင်းရှင်သင်မင်းကြီးသည်လည်း။ တထေဝ၊ ထို့အတူသာလျှင်။ နိဗ္ဗာပေဟိ၊ ငြိမ်းစေလော့။ ။
ဤသို့ကောသလမင်းအားဆုံးမသည့်အစွမ်းအားဖြင့် ဤဓမ္မဒေသနာကိုဆောင်တော်မူ၏။ ။ (အဋ္ဌဝတ္ထုကာဒိဘေဒံဒဏ္ဍံပရဿနပဏယေယျနပဝတ္တေယျ။ ။ ဟုအဋ္ဌကထာဖွင့်ရကား။ ။ ပဏဗျဝဟာရေထုတိယဉ္စ။ ပဏတိဝါဏိဇောဝေါဟာရံကရောတိ၊သဒ္ဓေါဗုဒ္ဓံပဏတိထောမယတိ။အပဏံ။ ။ ဟူသောသဒ္ဒနီတိ၌စဂ်ဂြိုဟ်ဖြင့်ဒဏ်ပေးခြင်း,၊ ဒဏ်ကိုဖြစ်စေခြင်းကိုယူ။ ။ တေသန္တိသောရစ္စသမာဓိသဏ္ဌိတာတိတေအဂတိပ္ပဟာနေနကိလေသန္တိယဉ္စ သုသီလသင်္ခါတေ သောရစ္စေစ ဧကဂ္ဂတာ သမာဓိမှိစသဏ္ဌိတာ ဓမ္မိကရာဇာနော။ ။ ဟူသောအဋ္ဌကထာ၌သန္တိသောရစ္စသမာဓိတို့၏အနက်ကိုအစဉ်အတိုင်းမှတ်။ ။ နရပမဒါနံ၌ပမဒါကားနာရီဣတ္ထီတို့၏ပရိယာယ်။ ။ ထိုကြောင့်။ ။ နရပမဒါနန္တိနရာနဉ္စနာရီနဉ္စ။ ။ ဟုအဋ္ဌကထာဖွင့်သည်။ ။ သိရီစလက္ခီစာတိပရိဝါရသမ္ပတ္တိဉ္စပုညဉ္စ။ ။ ဟုသိရီလက္ခီတို့၏အနက်ကို အကွဲအပြားဖွင့်သည်။ တခြားအရာ၌ပရိယာယ်ဟူ၍လည်းလာ၏။ ။ ဂုဏေဟိဧတေဟိ ဥပေတခတ္တိယ၌ဥပေတကား ဝါဏပစ္စေ၌ကဲ့သို့ အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသ။ ။ ဥပေတခတ္တိယာတိဥပေတောခတ္တိယ။ အယမေဝဝါပါဌေါ။ ။ (အဋ္ဌကထာ)။ ။ မဟာဝမေဃောကား နဝံပနဘိက္ခုနာစီဂရလာဘေန,၌ကဲ့သို့။ ဣဝခြားလျက်သမာသ်ဖြစ်သည်။ ။
သုမင်္ဂလဇာတကံ စတုတ္ထံ။၄၂၀။