နတ်နှင့်တကွသော လောကကိုဆုံးမတော်မူတတ်သော သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ခမနိယံယာပနိယံ, အစရှိသော ဂါထာပုဒ်ဖြင့်တန်းဆာဆင်အပ်သော ဤဒီပိဇာတ်ကို၊ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ်၊ ဆိတ်ကုလားမကိုအကြောင်းပြု၍ဟောတော်မူ၏။ ။
ထိုအခါထိုဆိတ်ကုလားမသည်လည်း ထိုသစ်ကိုမြင်၍ယနေ့ငါ့အား အသက်သည် မရှိရာ။ စင်စစ်ငါသည် အသက်အကျိုးငှါ လုံ့လပြုခြင်းငှါသင့်၏။ တစ်ခုသောဥပါယ်ဖြင့်ဤသစ်နှင့်လျှင် သာယာသော ပဋိသန္ဓာရကိုပြု၍ ထိုသစ်၏နှလုံးကိုနူးညံ့ခြင်းကိုဖြစ်စေ၍ အသက်ကိုစောင့်ရှောက်အံ့ဟုကြံ၍ ရှေ့မှထိုသစ်နှင့်တကွပဋိသန္ဓာရကိုပြုလျက်လာ၍။ ။
(၁၂၃၇)ခမနီယံ ယာပနီယံ၊ကစ္စိ မာတုလ တေ သုခံ။
သုခံ တေ အမ္မာ အဝစ၊သုခကာမာဝ တေ မယံ။ ။
ဟူသောဤပဌမဂါထာကိုဆို၏။ ။
ထိုစကားကို ကြား၍သစ်သည် ဤဆိတ်ကုလားမကားလွတ်လို၍ ငါ့ကိုဦးရီးဟူသောစကားဖြင့်လှည့်စားလို၏။ ငါ၏ကြမ်းကြုတ်သောအဖြစ်ကိုမသိဟုကြံ၍။
(၁၂၃၈)နင်္ဂုဋ္ဌံ မေ အပက္ကမ္မ၊ပေါထယိတွာန ဧဠိကေ။
သာဇ္ဇ မာတုလဝါဒေန၊မုဉ္စိတဗ္ဗာ နု မညသိ။ ။
ဟူသောဤဒုတိယဂါထာကိုဆို၏။ ။
ထိုစကားကိုကြား၍ ဆိတ်ကုလားမသည်ဦးရီး၊ ဤသို့မပြုလင့်ဟု။ ။
(၁၂၃၉)ပုရတ္ထာမုခေါ နိသိန္နောသိ၊အဟံ တေ မုခမာဂတာ။
ပစ္ဆတော တုယှံ နင်္ဂုဋ္ဌံ၊ကထံ ခွာဟံ အပက္ကမိံ။ ။
ဟူသောဤတတိယဂါထာကိုဆို၏။ ။
ထိုအခါထိုဆိတ်ကုလားမကို၊ထိုသစ်သည်၊ ဆိတ်ကုလားမ၊ သင်ကား အဘယ်သို့ဆိုအံ့နည်း။ ငါ့အမြီး၏မတည်ရာအရပ်မည်သည်ကား မရှိဟုဆို၍။ ။
(၁၂၄၀)ယာဝတာ စတုရော ဒီပါ၊သသမုဒ္ဒါ သပဗ္ဗတာ။
တာဝတာ မယှံ နင်္ဂုဋ္ဌံ၊ကထံ ခေါ တွံ ဝိဝဇ္ဇယိ။ ။
ဟူသောဤစတုတ္ထဂါထာကိုဆို၏။ ။
ဆိတ်ကုလားမသည် ထိုစကားကိုကြား၍ယုတ်မာစွာသော ဤသစ်သည်သာယာသောစကား၌မကပ်ငြိ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၍ ထိုသစ်အားဆိုအံ့ဟု။ ။
(၁၂၄၁)ပုဗ္ဗေဝ မေတမက္ခိံသု၊မာတာ ပိတာ စ ဘာတရော။
ဒီဃံ ဒုဋ္ဌဿ နင်္ဂုဋ္ဌံ၊သာမှိ ဝေဟာယသာဂတာ။ ။
ဟူသောဤပဉ္စမဂါထာကိုဆို၏။ ။
ထိုအခါထိုဆိတ်ကုလားမကို ထိုသစ်သည် သင်ကောင်းကင်ဖြင့်လာသည်၏ အဖြစ်ကိုငါသိ၏။ ဤသို့လာသောသင်သည်ကား ငါ၏အစာတို့ကိုဖျက်ဆီး၍လာ၏ဟူ၍။ ။
(၁၂၄၂)တဉ္စ ဒိသွာန အာယန္တိံ၊အန္တလိက္ခသ္မိ ဧဠိကေ။
မိဂသင်္ဃော ပလာယိတ္ထ၊ဘက္ခော မေ နာသိတော တယာ။ ။
ဟူသောဤဆဋ္ဌဂါထာကိုဆို၏။ ။
ဆိတ်ကုလားမသည် ထိုစကားကိုကြား၍ သေဘေးဖြင့်ကြောက်၍ တစ်ပါးသောအကြောင်းကိုဆောင်အံ့သောငှါမတတ်နိုင်ရကား၊ ဦးရီး၊ ဤသို့သဘောရှိသောကြမ်းကြုတ်သောအမှုကိုမပြုလင့်။ ငါ့အားအသက်ကိုပေးလော့ဟုမြည်တမ်း၏။ သစ်သည်လည်းထိုဆိတ်ကုလားမမြည်တမ်းစဉ်လည်၌ကိုက်သတ်၍စား၏။ သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီး၍။ ။
(၁၂၄၃)ဣစ္စေဝံ ဝိလပန္တိယာ၊ဧဠကိယာ ရုဟဂ္ဃသော။
ဂလကံ အနွာဝမဒ္ဒိ၊နတ္ထိ ဒုဋ္ဌေ သုဘာသိတံ။ ။
(၁၂၄၄)နေဝ ဒုဋ္ဌေ နယော အတ္ထိ၊န ဓမ္မော န သုဘာသိတံ။
နိက္ကမံ ဒုဋ္ဌေ ယုဉ္ဇေထ၊သော စ သဗ္ဘိံ န ရဉ္ဇတိ။ ။
ဟူသောဤအဘိသမ္ဗုဒ္ဓဂါထာတို့ကိုဟောတော်မူ၏။ ။
(၁၂၄၃-၁၂၄၄)ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ ရုဟဂ္ဃသော၊ သတ္တဝါတို့၏အသားအသွေးကိုသောက်စားတတ်သော။ ဒီပိကော၊ သစ်သည်။ ဣစ္စေဝံ၊ ဤသို့လျှင်။ ဝိလပန္တိယာ၊ မြည်တမ်းစဉ်။ ဧဠကိယာ၊ ဆိတ်ကုလားမ၏။ ဂလကံ၊ လည်ကို။ အနွာဝမဒ္ဒိ၊ ကိုက်ဝါး၏။ ဒုဋ္ဌေ၊ ပြစ်မှားတတ်သောသူ၌။ သုဘာသိတံ၊ ကောင်းစွာဆိုအပ်သောစကားကောင်းသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဒုဋ္ဌေ၊ ပြစ်မှားတတ်သောသူ၌။ နယော၊ အကြောင်းသည်။ နေဝအတ္ထိ၊ မရှိသလျှင်ကတည်း။ ဓမ္မော၊ သဘောသည်။ နေဝအတ္ထိ၊ မရှိသလျှင်ကတည်း။ သုဘာသိတံ၊ ကောင်းစွာဆိုအပ်သော စကားကောင်းသည်။ နအတ္ထိဧဝ၊ မရှိသလျှင်ကတည်း။ ဒုဋ္ဌေ၊ ပြစ်မှားတတ်သောသူ၌။ နိက္ကမံ၊ ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သောလုံ့လကိုသာလျှင်။ ယုဉ္ဇေထ၊ အားထုတ်ရာ၏။ သောစ၊ ထိုပြစ်မှားတတ်သောသူသည်ကား။ သဗ္ဘိံ၊ ဆိုအပ်သောစကားကို။ နရဉ္ဇတိ၊ မချစ်။ ။
(ကစ္စိ၌ကိံသဒ္ဒါစိပစ္စည်းကိံသဒ္ဒါကိုက။ စကိုဒွေးဘော်ပြု၍ကစ္စိပြီးသည်။ ။ သုခကာမာဝ၌ဧဝကို သုခံနောင်ယှဉ်၍အနက်ဆို။ သုခံဧဝဣစ္ဆာမဟု-အဋ္ဌကထာဘွင့်သည်။ ။ သုခကာမာသိရှိသည်ကားမသင့်။ ။ ပေါထယိတွာန၌။ သမန္တာအနုပရိယေယျုံ။ နိပ္ပေါထေန္တာစတုဒ္ဒိသာ၌ကဲ့သို့။ ။ ပုထဓာတ်။ စုရာဒိဂိုဏ်း။ ပုတ်ခတ်ခြင်းအနက်ကိုဟောသည်။ ။ ပုထပဟာရေ။ ပေါထေတိ။ ကုမာရေပေါထေတွာအဂမာသိ။ ။ (သဒ္ဒနီတိ)။ ။ သာဇ္ဇ၌သာအဇ္ဇပုဒ်ဖြတ်။ ။ မုခမာဂတာ၌အဘိကျေသည်။ မုခန္တိအဘိမုခံ။ ။ (အဋ္ဌကထာ)။ ။ အက္ခိံသု၌၊အက္ခဓာတ်၊ဉုံဝိဘတ်ကိုဣံသုရေးသည်။ ။ ထိုကြောင့်အက္ခိံသုကိုအာစိက္ခိံသုဖွင့်သည်။ ။ သာမှိ၌သာအမှိပုဒ်ဖြတ်။ ။ ဝေဟာယသံဂတာ၌ ဝေဟာယသံ အာဂတာပုဒ်ဖြတ်။ ထိုကြောင့်၊ ဝေဟာယသံဂတာတိအာကာသေန အာဂတာဖွင့်သည်။ ။ ရုဟိရံဃသတီတိရုဟဂ္ဃသောပြု။ ။ ဣကိုအ၊ရကိုချေ၍ရုဟဂ္ဃသောနေသည်။ ။ ထိုကြောင့်ရုဟဂ္ဃသောတိရုဟိရဘက္ခေါ။ လောဟိတပါယီဖွင့်သည်။ ။ သောစသဗ္ဘိံနရဉ္ဇတီတိသောပနပုဂ္ဂလောသဗ္ဘိံသုန္ဒရံသုဘာသိတံနရဉ္ဇတိနဝိယာယတီတိအတ္ထော။ ။ (အဋ္ဌကထာ)။ ။
ဒီပိဇာတကံ ဒသမံ။၄၂၆။
ကစ္စာနီအဋ္ဌသဒ္ဒဉ္စ၊သုလသာစ သုမင်္ဂလံ။
ဂင်္ဂမာလဉ္စ စေတိယံ၊ဣန္ဒြိယဉ္စေဝ အာဒိတ္တံ။
အဋ္ဌာ ဝဉ္စေနဒီပိစ၊ဒသ အဋ္ဌနိပါတကေ။ ။
အဋ္ဌနိပါတံ နိဋ္ဌိတံ။၁၀။၄၂၆။
အဋ္ဌနိပါတ်ပြီး၏။