နတ်နှင့်တကွသော လောကကိုဆုံးမတော်မူတတ်သော သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားသည်၊ ပင်္ကောစကာမာ, အစရှိသော ဂါထာပုဒ်ဖြင့် တန်းဆာဆင်အပ်သော ဤဒရီမုခဇာတ်ကို၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌သီတင်း သုံးနေတော်မူစဉ်၊ မြတ်သောတောထွက်တော်မူခြင်းကိုအကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူ၏။ ။
ထိုအခါ မင်းကို ပစ္စေကဗုဒ္ဓါသည်၊ ဗြဟ္မဒတ်မင်း၊ သင်သည်တရားသဖြင့် မင်းပြု၏လော။ အဂတိသို့လားခြင်းကို လိုက်သလော။ ဥစ္စာ၏အကျိုးငှါ လူတို့ကို နှိပ်စက်သလော။ အလှူအစရှိသော ကောင်းမှုတို့ကို ပြုနိုင်၏လော။ ဤသို့အစရှိသည်တို့ကိုဆိုလျက် ပဋိသန္ဓာရကိုပြု၍၊ ဗြဟ္မဒတ်မင်း၊ ယခုအခါ၌အသက်ကြီးပြီ။ သင်မင်းကြီးသည် ကာမတို့ကိုစွန့်၍ ရဟန်းပြုခါတန်ပြီဟုဆို၍မင်းအားတရားဟောလိုရကား။ ။
(၈၆၀)ပင်္ကော စ ကာမာ ပလိပေါ စ ကာမာ၊ဘယဉ္စ မေတံ တိမူလံ ပဝုတ္တံ။
ရဇော စ ဓူမော စ မယာ ပကာသိတာ၊ဟိတွာ တုဝံ ပဗ္ဗဇ ဗြဟ္မဒတ္တ။ ။
ဟူသောရှေးဦးစွာသောဂါထာကိုဆို၏။ ။
ထိုစကားကိုကြား၍ မင်းသည်၊ ကိလေသာတို့သည် မိမိအား နှောင်ဘွဲ့သည်၏အဖြစ်ကိုပြလို၍။ ။
(၈၆၁)ဂဓိတော စ ရတ္တော စ အဓိမုစ္ဆိတော စ၊ကာမေသွဟံ ဗြာဟ္မဏ ဘိံသရူပံ။
တံ နုဿဟေ ဇီဝိကတ္ထော ပဟာတုံ၊ကာဟာမိ ပုညာနိ အနပ္ပကာနိ။ ။
ဟူသောဤဒုတိယဂါထာကိုဆို၏။ ။
ဒရီမုခပစ္စေကဗုဒ္ဓါသည် ဘုရားလောင်းသည် ရဟန်းပြုအံ့သောငှါ မတတ်နိုင်ဟူ၍ ဆိုသည်ရှိသော်လည်း ဝန်ချခြင်းကို မပြုမူ၍ အလွန်လည်းဆုံးမလို၍။ ။
(၈၆၂)ယော အတ္ထကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော၊ဩဝဇ္ဇမာနော န ကရောတိ သာသနံ။
ဣဒမေဝ သေယျော ဣတိ မညမာနော၊ပုနပ္ပုနံ ဂဗ္ဘမုပေတိ မန္ဒေါ။ ။
(၈၆၃)သော ဃောရရူပံ နိရယံ ဥပေတိ၊သုဘာသုဘံ မုတ္တကရီသပူရံ။
သတ္တာ သကာယေ န ဇဟန္တိ ဂိဒ္ဓါ၊ယေ ဟောန္တိ ကာမေသု အဝီတရာဂါ။ ။
ဟူသောနှစ်ဂါထာတို့ကိုဟော၏။ ။
(၈၆၂-၈၆၃)ဗြဟ္မဒတ္တ၊ ဗြဟ္မဒတ်မင်း။ ယော၊ အကြင်သူသည်။ အတ္ထကာမဿ၊ အစီးအပွါးကိုအလိုရှိသော။ ဟိတာနုကမ္ပိနော၊ အစီးအပွါးကိုရှာသော နူးညံ့သောစိတ်ဖြင့် အစဉ်စောင့်ရှောက်သနားတတ်သောသူသည်။ ဝါ၊ ၏။ ဩဝဇ္ဇမာနော၊ ဆုံးမအပ်သည်ရှိသော်။ သာသနံ၊ အဆုံးအမကို။ နကရောတိ၊ မလိုက်နာ။ ဣဒမေဝ၊ ဤငါသည်ယူအပ်သော အယူသည်သာလျှင်။ သေယျော၊ မြတ်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ မညမာနော၊ မှတ်ထင်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ သောမန္ဒော၊ ထိုပညာနည်းသောသူသည်။ ပုနပ္ပုနံ၊ အဘန်တလဲလဲ။ ဂဗ္ဘံ၊ အမိဝမ်းတိုက်သို့။ ဝါ၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသို့။ ဥပေတိ၊ ရောက်ရ၏။ ။
သော၊ ထိုအမိဝမ်းတွင်းသို့ ဝင်ရသောသူသည်။ ဃောရရူပံ၊ ကြမ်းကြုတ်သော သဘောရှိသော။ သုဘာ သုဘံ၊ တင့်တယ်သောအစီးအပွါးကိုအလိုရှိကုန်သော ယောဂါဝစရကုလပုတ္တတို့သည် အသုဘဟူ၍ ရှုအပ်သော။ ဝါ၊ ကုလပုတ္တတို့အား အသုဘဖြစ်၍ ထင်သော။ မုတ္တကရီသပူရံ၊ ကျင်ကြီး,ကျင်ငယ်တို့ဖြင့်ပြည့်သော။ နိရယံ၊ ခြေ,လက်လေးဖက်တုပ်ကွေး၍ခံရာ မာတုကုစ္ဆိဟုဆိုအပ်သောစတုကုဏ္ဍိကငရဲသို့။ ဥပေတိ၊ ကပ်ရ၏။ ယေ၊ အကြင်သူတို့သည်။ သတ္တာအာသတ္တာလဂ္ဂိတာ၊ တွယ်တာကပ်ငြိကုန်သည်ဖြစ်၍။ ဂိဒ္ဓါ၊ မက်မောတွေဝေခြင်းသို့ ရောက်ကုန်သည်ဖြစ်၍။ သကာယေ၊ မိမိကာယဟုဆိုအပ်သော အမိဝမ်းခေါင်းတို့ကို။ နဇဟန္တိ၊ မစွန့်နိုင်ကုန်။ တေသတ္တာ၊ ထိုသတ္တဝါတို့သည်။ ကာမေသု၊ ဝတ္ထုကာမ,ကိလေသကာမတို့၌။ အဝီတရာဂါ၊ မကင်းသောရာဂရှိကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ ။
ဤသို့လျှင် ဒရီမုခပစ္စေကဗုဒ္ဓါသည်၊ အမိဝမ်းသို့ကပ်ခြင်း အရင်းရှိသောဆင်းရဲကို၎င်း၊ အမိသည်ဝမ်းဖြင့်ဆောင်ခြင်းအရင်းရှိသော ဆင်းရဲကို၎င်းပြပြီး၍၊ ယခုအခါ ကိုယ်ဝန်ဖွားခြင်းအရင်းရှိသောဆင်းရဲကို ပြအံ့သောငှါ။ ။
(၈၆၄)မီဠှေန လိတ္တာ ရုဟိရေန မက္ခိတာ၊သေမှေန လိတ္တာ ဥပနိက္ခမန္တိ။
ယံ ယဉှိ ကာယေန ဖုသန္တိ တာဝဒေ၊သဗ္ဗံ အသာတံ ဒုခမေဝ ကေဝလံ။
(၈၆၅)ဒိသွာ ဝဒါမိ န ဟိ အညတော သဝံ၊ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဗဟုကံ သရာမိ။
ဟူသောဤအခွဲနှင့်တကွသောနှစ်ဂါထာတို့ကိုဟော၏။ ။
(၈၆၄-၈၆၅)မဟာရာဇ၊ မြတ်သောမင်းကြီး။ ဣမေသတ္တာ၊ ဤသတ္တဝါတို့သည်။ မီဠှေန၊ ကျင်ကြီးဖြင့်။ လိတ္တာ၊ လိမ်းကျံ အပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍။ ရုဟိရေန၊ အမိဝမ်းသွေးဖြင့်။ မက္ခိတာ၊ လိမ်းကျံအပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍။ သေမှေန၊ သလိပ်ဖြင့်။ လိတ္တာဝ၊ လိမ်းကျံအပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍သာလျှင်။ ဥပနိက္ခမန္တိ၊ အမိဝမ်းမှဖွားရကုန်၏။ ဟိသစ္စံ၊ မှန်၏။ တာဝဒေဝ၊ ထိုဖွားသောခဏ၌လျှင်။ ယံနိက္ခမနမဂ္ဂံ၊ အကြင်ဖွားထွက်ရာဖြစ်သော ယောနိဝကို။ ကာယေန၊ ကိုယ်ဖြင့်။ ဖုသန္တိ၊ ထိကုန်၏။ တံသဗ္ဗံ၊ ထိုအလုံးစုံသည်။ အသာတံ၊ မသာယာအပ်သည်ဖြစ်၍။ ကေဝလံ၊ ချမ်းသာနှင့်မရောသော။ ဒုက္ခမေဝ၊ ဒုက္ခသာလျှင်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ။
မဟာရာဇ၊ မြတ်သောမင်းကြီး။ အဟံ၊ ငါသည်။ ဣမံဧတ္တကံ၊ ဤမျှအတိုင်းအရှည်ရှိသော တရားစကားကို။ ဝဒန္တော၊ ဟောသည်ရှိသော်။ အညတောသဝံ၊ တစ်ပါးသောရဟန်းပုဏ္ဏား၏ကြားအပ်သောစကားသံကို။ သုတွာ၊ ကြား၍။ နဟိဝဒါမိ၊ ဟောသည်မဟုတ်။ အတ္တနောပန၊ မိမိ၏ကား။ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏေန၊ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ်ဖြင့်။ ဒိသွာ၊ ကိုယ်တိုင်မြင်၍။ ဝဒါမိ၊ ဟော၏။ အဟံ၊ ငါသည်။ ဗဟုကံ၊ များစွာသော။ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသကို။ သရာမိ၊ အောက်မေ့နိုင်၏။ ။
ယခုအခါ သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားဖြစ်ပြီး၍ ဤသို့ဒရီမုခပစ္စေကဗုဒ္ဓါသည်မင်းကိုကောင်းစွာဆိုအပ်သောစကားဖြင့် ချီးမြှောက်၏ဟုမိန့်တော်မူ၍အဆုံး၌။ ။
(၈၆၆)စိတြာဟိ ဂါထာဟိ သုဘာသိတာဟိ၊ဒရီမုခေါ နိဇ္ဈာပယိ သုမေဓံ။ ။
ဟူသောဤထက်ဝက်သောအဘိသမ္ဗုဒ္ဓဂါထာကိုဟေါတော်မူ၏။ ။
(၈၆၆)ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။ ဒရီမုခေါ၊ ဒရီမုခအမည်ရှိသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါသည်။ သုဘာသိတာဟိ၊ ကောင်းစွာဟောအပ်ကုန်သော။ စိတြာဟိ၊ တစ်ပါးမကများစွာသော အနက်ကိုမှီသည်ဖြစ်၍ ဆန်းကြယ် ကုန်သော။ ဂါထာဟိ၊ ဂါထာတို့ဖြင့်။ သုမေဓံ၊ ကောင်းသောပညာရှိသော။ ရာဇာနံ၊ ဗြဟ္မဒတ်မင်းကြီးကို။ နိဇ္ဈာပယိသညာပေသိ၊ သိစေ၏။ ။
(ပင်္ကသည် ပင်္ကဇစသည်တို့၌ညွန်ကိုဟောသည်။ ဤ၌ကား။ ပင်္ကောတိဥဒကေဇာတာနိတိဏသေဝါလကုမုဒဂစ္ဆာဒီနိ အဓိပ္ပေတာနိ,ဟု-အဋ္ဌကထာဖွင့်သည် အားလျော်စွာယောဇနာသည်။ ပလိပေါဝုစ္စတိမဟာကဒ္ဒမေါယမှိ လဂ္ဂါသရဘမိဂါဒယောပိသီဟာပိ ဝါရဏါပိအတ္တာနံ ဥဒ္ဓရိတွာဂန္တုံနသက္ကောန္တိ ဝတ္ထုကာမာကိလေသကာမာပိတံ သရိက္ခတာယပလိပါတိဝုတ္တာ။ အဋ္ဌကထာဟူရကား။ ဝုစ်ကိုမငဲ့မူ၍ ပင်္ကောပလိပေါဟူ၍ ဆိုသည်။ ဝုစ်ကိုငဲ့မူပင်္ကာပလိပါဟူ၍လည်း ဆိုသင့်၏။ တနည်းသော်တုံ။ ဓမ္မာတိရေကဓမ္မဝိသေသဋ္ဌေန, ဟူသောပုဒ်၌ဓမ္မာတိရေက ဓမ္မဝိသေသနှစ်ပါးသည် အဘိဓမ္မ၏အတ္ထ၏အဖြစ်ဖြင့် တစ်ခုထည်းဖြစ်၍ ဧကဝုစ်ဆိုသကဲ့သို့ငါးပါးသောဝတ္ထုကာမကိလေသကာမသည် များပြားသော်လည်း ပင်္ကပလိပအဖြစ်ဖြင့် တစ်ခုထည်းဖြစ်၍ ပင်္ကောပလိပေါ,ဟုဧကဝုစ်ဆိုသည်။ ဤသို့စသည်ဖြင့်ကျအောင်စစ်လေ။ ။
အာဇီဝကတ္ထောတိဣမဿပဒဿအတ္ထော ယာဝဇီဝါမိတာဝဆဍ္ဍေတုံနသက္ကောမီတိ။ ဟူသောဋီကာကိုရှု၍ဒုတိယအနက်ကိုယောဇနာသည်။ ။
ဃောရရူပံနိရယံဥပေတိ၌၊ မာတုကုစ္ဆိကိုနိရာသာဒအနက်ကြောင့် ဤ၌နိရယဟုဆိုအပ်သတည်း။ လေးဖက်တုပ်၍ကွေးလျက် မလှုပ်မရှက်သာခံရသော ငရဲအဘယ်နည်းဟုမေးမူ၊ မာတုကုစ္ဆိ, ဟုဖြေအပ်၏။ အဝီစိငရဲကြီး၌ ဖြစ်သောသတ္တဝါအား ထိုမှဤမှ ရှေးရှုပြေးခြင်း ထက်ဝန်းကျင်ပြေးခြင်းသည်ဖြစ်သေး၏။ ထို့ကြောင့် ထိုမဟာအဝီစီကိုစတုကုဏ္ဍိကငရဲဟုဆိုခြင်းငှါမအပ်။ မာတုကုစ္ဆိ၌ကားကိုးလဆယ်လတိုင်တိုင်မိန်းမှိုင် ကုပ်သေ ကွေးလျက်နေ၍ ထိုမှဤမှရွှေ့ခြင်းငှါမရသာ၊ အလွန်ကျဉ်းမြောင်းစွာသော အရပ်၌ ခြေလက်လေးဘက်တုပ်ကွေး၍ နေရရကား မာတုကုစ္ဆိကိုစတုကုဏ္ဍိကနိရယဟုဆိုသင့်သတည်း။ ။ သုဘာနံဟိတကာမာနံ ယောဂါဝစရကုလပုတ္တာနံ အလဘန္တိမာတုကုစ္ဆိယာဧတံ အဓိဝစနံကိုရှု၍သုဘာသုဘံကိုယောဇနာသည်။ သတ္တာတိအာသတ္တာလဂ္ဂိတာ။ သကာယေနဇဟန္တီတိ တံမာတုကုစ္ဆိ ၊ နပရိစ္စဇတာကို ရှု၍သတ္တာစသည်ကိုယောဇနာသည်)။ ။
ဒရီမုခဇာတကံ တတိယံ။၃၇၈။